Abraham Lincoln

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Abraham Lincoln
Abraham Lincoln

1861 – 1965
Aurrekoa James Buchanan
Ondorengoa Andrew Johnson

Jaiotza 1809ko otsailaren 12a
Hodgenville, Kentucky, AEB
Heriotza 1865eko apirilaren 15a
Washington Hiria, AEB
Alderdi Politikoa Errepublikarra
Sinadura Abraham Lincoln-ren sinadura

Abraham Lincoln (Hodgenville, Kentucky, AEB, 1809ko otsailaren 12a - Washington, AEB, 1865eko apirilaren 15) politikaria eta abokatua izan zen, Ameriketako Estatu Batuetako 16. presidentea 1861-1865 artean, kargu hori eskuratu zuen lehenengo errepublikanoa. Ameriketako Estatu Konfederatuak garaitu ostean nazioaren batasun federala berrezarri zuelako eta AEBetan esklabotza amaiarazi zuelako da ospetsua. John Wilkes Boothek erail zuen, antzerki bat ikusten hari zela. Carl Sandburg idazleak sakon aztertu zuen Lincolnen biografia.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kolono baten semea zen, eta Indianako lurretan eman zituen haurtzaroko urteak. Indiarren aurkako erasoetan parte hartu zuen (1832) eta ondoren legegizon ikasketak egin zuen, autodidakta gisa. 1847an diputatu aukeratu zuten Illinoisen, eta Mexikoren aurkako gerraren kontra agertu zen. 1854an zehaztu zen esklabotasunaren aurkako jarrera eta 1856an Alderdi Errepublikanoko kide bihurtu zen. Urte horretan bertan Senaturako bidea eragotzi zion Stephen Douglas demokratak, baina oihartzun handia izan zuten Estatu Batuetan esklabotasuna indarrik gabe uztearen alde erabili zituen argudioak.

Lincoln nola erail zuten irudikatzen duen marrazkia,

1860an Estatu Batuetako lehendakari aukeratu zuten, eta berehala bereizi ziren Hegoaldeko estatuak Batasunetik. Gerra zibila saihesten saiatu zen, eta 1863 arte ez zuen esklabotasuna bertan behera uzten zuen legea ezarri. Erabaki horretan pisu handiagoa izan zuen, agian, Iparraldeko estatuen interesen babesak biztanle beltzen askapenak baino. 1864an, Grant jenerala jarri zuen iparraldeko armadaren buruzagi, eta politika jardunetara mugatu zen.

Rorbert E. Lee hegoaldetar jeneralak armak utzi ondoren (1865), Estatu Batuetako biztanle guztiak elkarganatzeko programa bat prestatu zuen. Hegoaldeko antzezle fanatiko batek hil zuen, 1865ean.

1868an Ulysses Grant aukeratu zuten lehendakari, eta Lincolnek aurrez antolatuaz bestelakoa egin zuen, zapalkuntza latz bat bideratu baitzuen Hegoaldeko estatuen aurka.

Zinema[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2012an Steven Spielberg zinema zuzendariak presidente honen bizitzako azken hilabeteei buruzko Lincoln izeneko filma burutu zuen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Abraham Lincoln Aldatu lotura Wikidatan