Zeres (planeta nanoa)

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Zeres ⚳
PIA19562-Ceres-DwarfPlanet-Dawn-RC3-image19-20150506.jpg
Zeres
Aurkikuntza[1]
Nork Giuseppe Piazzi
Noiz 1801-01-01
Izendapenak
Planetoide izendapena 1 Zeres (nazioartean 1 Ceres)
Zeinengatik izendatua
Zeres
Izen alternatiboa
A899 OF; 1943 XB
Planetoide sailkapena planeta nano
asteroide gerrikoa
Ezaugarri orbitalak[3]
Garaia: 2013-11-04
(JD 2456600.5)
Afelioa 445280000 km
(2.9765 UA)
Perihelioa 382520000 km
(2.5570 UA)
Erdi-ardatz handia
413910000 km
(2.7668 UA)
Eszentrikotasuna 0.075797
4.60 urte
1680.99 egun
466.7 d
1.278 urte
Batezbesteko abiadura orbitala
17.882 km/s
Batezbesteko anomalia
10.557°
Makurdura orbitala 10.593° Ekliptikara
9.20° plano inbariantera[2]
80.3276°
Perihelioaren argumentua
72.2921°
Sateliteak Ez
Elementu orbitalak[4]
Berezko erdi-ardatz handia
2.7670962 AU
0.1161977
9.6474122°
Berezko batezbesteko higidura
78.193318 ° / urte
4.60397 urte
(1681.601 egun)
Pperihelioaren prezesioa
54.070272 " / urte
−59.170034 " / urte
Ezaugarri fisikoak
Batezbesteko erradioa
476.2±1.7 km
Ekuatoreko erradioa
487.3±1.8 km[5]
Poloko erradioa
454.7±1.6 km[5]
Gainazal azalera
2850000 km2
Masa

(9.43±0.07)×1020kg[6] 9.47±??[7]

0.00015 Lur
0.0128 Ilargi
Batezbesteko dentsitatea 2.077±0.036 g/cm3[5] 2.09±??[7]
Gainazal grabitatea
0.28 m/s2[7]
0.029 g
0.51 km/s[8]
Errotazio periodo siderala
0.3781 d
9.074170±0.000002 h[9]
≈ 3°[5]
Ipar Poloko igoera zuzena
19h 24m
291°[5]
Ipar Poloko deklinazioa
59°[5]
Albedoa 0.090 ± 0.0033 (geom.)[10]
Gainazaleko tenp. min batezbeste max
Kelvin ? ≈ 168 K[13] 235 K[14]
Espektro mota
C motako asteroidea[11]
6.64[12] - 9.34
3.36 ± 0.02[10]
Diametro angeluarra
0.854″ - 0.339″

Zeres[15] asteroide gerrikoan kokatuta dagoen planeta nano bat da. Hala ere, 2006. urtean Nazioarteko Astronomia Elkarteak antolatutako bilera egin arte, asteroidetzat hartzen zen. 1801eko ekainaren 1ean, Giuseppe Piazzi matematikari eta astronomoak aurkitu zuen, eta izen hori jarri zion, erromatar mitologiako Zeres jainkosarengatik (lurraren eta nekazaritzaren jainkosa). 950 kilometroko diametroa du. Asteroide gerrikotik aurkitu zen lehen objektua izan zen, eta ez da handiagorik aurkitu.

2017ko otsailan NASAk materia organikoa aurkitu zuela adierazi zuen.[16]

Oharrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez)  Schmadel, Lutz (2003-08-05), Dictionary of Minor Planet Names, Springer Science & Business Media, ISBN 9783540002383, https://books.google.com/books?id=KWrB1jPCa8AC&pg=PA15&hl=en. Noiz kontsultatua: 2017-02-20 .
  2.   , http://home.surewest.net/kheider/astro/MeanPlane.gif . (produced with Solex 10 Aldo Vitaglianok idatzia)
  3. (Ingelesez)  Chamberlin, Alan, JPL Small-Body Database Browser, http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=Ceres. Noiz kontsultatua: 2017-02-20 .
  4. (Ingelesez)  AstDyS, http://hamilton.dm.unipi.it/astdys/index.php?pc=1.1.6&n=1. Noiz kontsultatua: 2017-02-20 .
  5. a b c d e f   Thomas, P. C.; Parker, J. Wm.; McFadden, L. A.; Russell, C. T.; Stern, S. A.; Sykes, M. V.; Young, E. F., «Differentiation of the asteroid Ceres as revealed by its shape», Nature (7056): 224–226, doi:10.1038/nature03938, http://www.nature.com/doifinder/10.1038/nature03938 .
  6. (Ingelesez)  Carry, B.; Dumas, C.; Fulchignoni, M.; Merline, W. J.; Berthier, J.; Hestroffer, D.; Fusco, T.; Tamblyn, P. (2008-01-01), «Near-infrared mapping and physical properties of the dwarf-planet Ceres», Astronomy and Astrophysics (1): 235–244, doi:10.1051/0004-6361:20078166, ISSN 0004-6361, http://www.aanda.org/10.1051/0004-6361:20078166. Noiz kontsultatua: 2017-02-20 .
  7. a b c   Ceres - By the Numbers | Planets - NASA Solar System Exploration, http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Dwa_Ceres&Display=Facts&System=Metric. Noiz kontsultatua: 2017-02-20 .
  8. Calculated based on the known parameters
  9.   , doi:10.1016/j.icarus.2006.11.025, Bibcode2007Icar..188..451C .
  10. a b   Li, Jian-Yang; McFadden, Lucy A.; Parker, Joel Wm.; Young, Eliot F.; Stern, S. Alan; Thomas, Peter C.; Russell, Christopher T.; Sykes, Mark V. (2006-05-01), «Photometric analysis of 1 Ceres and surface mapping from HST observations», Icarus (1): 143–160, doi:10.1016/j.icarus.2005.12.012, http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0019103506000054. Noiz kontsultatua: 2017-02-20 .
  11.   Rivkin, A. S.; Volquardsen, E. L.; Clark, B. E. (2006-12-01), «The surface composition of Ceres: Discovery of carbonates and iron-rich clays», Icarus (2): 563–567, doi:10.1016/j.icarus.2006.08.022, http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0019103506003101. Noiz kontsultatua: 2017-02-20 .
  12.   Menzel, Donald H.; and Pasachoff, Jay M. (1983), A Field Guide to the Stars and Planets (2nd. argitaraldia), Boston, MA: Houghton Mifflin, 391. orrialdea, ISBN 978-0-395-34835-2 .
  13.   , ISBN 0-8160-5330-8 .
  14.   Saint-Pé, O.; Combes, N.; Rigaut F. (1993), «Ceres surface properties by high-resolution imaging from Earth», Icarus (2): 271–281, doi:10.1006/icar.1993.1125, Bibcode1993Icar..105..271S .
  15. Zeres izena agertzen da Zientzia.net gunean
  16. (Ingelesez)  Greicius, Tony (2017-02-16), «Dawn Discovers Evidence for Organic Material on Ceres», NASA, https://www.nasa.gov/feature/jpl/dawn-discovers-evidence-for-organic-material-on-ceres. Noiz kontsultatua: 2017-02-20 .
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Zeres (planeta nanoa) Aldatu lotura Wikidatan