Gabon

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau Afrikako herrialdeari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gabon (argipena)».
Gabongo Errepublika
'République Gabonaise'
Gabongo bandera
Bandera

Gabongo armarria
Armarria

Goiburua: Union, Travail, Justice
(Batasuna, Lana, Justizia)
Nazio ereserkia:
La Concorde
Gabon: kokalekua
Hiriburua
(eta hiri handiena)
Libreville
0°23′N 9°27′E / 0.383°N 9.450°E / 0.383; 9.450
Hizkuntza ofiziala(k) Frantsesa
Gobernua
Presidentea
Lehen Ministroa
Errepublika
Ali Bongo Ondimba
Paul Biyoghé Mba
Independentzia
 • Data
1960ko abuztuaren 17a.
Eremua
• Guztira
• Ura

267.668 km² (74.a)
% 3,76%
Biztanleria
• Zenbatespena (2005)
• Dentsitatea

Herritarra

1.454.867 (150.a)
5,4 biztanle/km² (216.a)

gabondar
Dirua CFA Frankoa (CFA)
Ordu eremua
 • Udan (DST)
WAT (UTC +1)
(UTC +1)
Interneteko domeinua .ga
Telefono aurrezenbakia +241

Gabon Afrikako mendebaldean dagoen kostaldeko herrialdea da, Gineako golkoan kokatutakoa.

Libreville hiriburu eta hiririk populatuena da.

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iparraldean Ekuatore Ginea eta Kamerun, ekialdean Kongoko Errepublika eta mendebaldean Ozeano Atlantikoa mugakide ditu.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lurraldeko lehenengo biztanleak pigmeoak izan ziren, eta ondoren bantu tribuek neurri handi batean ordezkatu zituzten. XV. mendean lehendabiziko europarrak iritsi ziren, portugaldarrak hain zuzen ere, eta lurraldeari "Gabão" ("gabardina") izena ipini zioten, Komo ibaiaren estuarioaren itxura zela-eta. 1875ean Pierre Savorgnan de Brazza esploratzaile frantziarra lehenengo aldiz joan zen inguru hauetara, ondoren Franceville hiria sortuz. 1885ean Frantziak herrialdea ofizialki okupatu zuen, eta 1910ean Frantziako Ekuatore Afrika edo Afrique Équatoriale Française (AEF) izeneko federazioan sartuta egon zen 1959 arte. Hurrengo urtean independizatu ziren Frantziatik, eta lehenengo presidentea Léon M’ba izan zen, agintekerian oinarritutako sistema ezarri zuena. Omar Bongok ordezkatu zuen 1967an, eta ordutik hauteskunde guztiak irabazi egin ditu gehiengo zabalak lortuz gaur egun arte.

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Gabonen banaketa administratiboa»

Gabon 9 probintziatan banatuta dago eta probintziak departamenduz osatuta daude, 37 guztira.

Hauek dira Gabongo 9 probintziak:

  1. Estuaire
  2. Haut-Ogooué
  3. Moyen-Ogooué
  4. Ngounié
  5. Nyanga
  6. Ogooué-Ivindo
  7. Ogooué-Lolo
  8. Ogooué-Maritime
  9. Woleu-Ntem
Gabongo probintziak.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gabon Aldatu lotura Wikidatan