Ekuatore Ginea

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau Afrika erdialdeko estatuari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Ginea (argipena).
Ekuatore Gineako Errepublika
República de Guinea Ecuatorial
République de Guinée Équatoriale
Ekuatore Gineako bandera
Bandera

Ekuatore Gineako armarria
Armarria

Goiburua: Batasuna, Bakea, Justizia
(Unidad, Paz, Justicia)
Nazio ereserkia:
Gure zoriontasunaren bidexkatik ibil gaitezen
(Caminemos Pisando la Senda de Nuestra Inmensa Felicidad)
Ekuatore Ginea: kokalekua
Hiriburua
(eta hiri handiena)
Malabo
Hizkuntza ofiziala(k) Gaztelania, frantsesa
Gobernua
Presidentea
Lehen Ministroa
Errepublika
Teodoro Obiang Nguema
Ignacio Milam Tang
Independentzia
Aldarrikatua
1968ko urriaren 12a (Espainiarekiko)
Eremua
• Guztira
• Ura

28.051 km² (145.)
% hutsala
Biztanleria
• Zenbatespena(2001)
• Dentsitatea

Herritarra

1.014.999 (159.)
18,65 biztanle/km² (187.)

ekuatoreginear
Dirua CFA libera (XAF)
Ordu eremua WAT (UTC +1)
Interneteko domeinua .gq
Telefono aurrezenbakia +240

Ekuatore Ginea (ofizialki gaztelaniaz República de Guinea Ecuatorial, frantsesez République de la Guinée Équatoriale eta portugesez República da Guiné Equatorial) Afrikako erdialdean dagoen herrialdea da. Mugakideak hauexek ditu: Kamerun iparraldean, Gabon hego eta ekialdean, Ozeano Atlantikoa mendebaldean eta Sao Tome eta Principe uharteak hego-mendebaldean. Diru ofiziala CFA libera da.

Hiriburua eta hiri nagusia Malabo da (90.000 bat biztanle). Bigarren hiri handiena Bata da (70.000 biztanle inguru).

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ekuatore Gineako mapa.

Ekuatore Ginea Afrika erdialdeko mendebaldean kokatua dago. Bioko uharteak Kamerundik 40 bat kilometrora daude. Annobón uharteak 595 kilometro hego-mendebaldera daude Bioko uhartetik. Rio Muni kontinentean bertan dagoen eskualdea da, Kamerun eta Gabonen artean. Kontinenteko eskualdetik hurbil hainbat uharte daude, hala nola, Corisco, Elobey Grande, Elobey Chico eta beste uhartetxo.

Izenean agertu arren, Ekuatore Gineako lurraldeak ez daude Ekuatore lerroan.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fernando Poo esploratzaile portugaldarra Bioko uhartera iritsi zen 1471n, eta "Flor Formosa" izena eman zioten. Uharte hau eta Annobon Portugalen menpe egon ziren 1778 arte, urte horretan Espainiako agintarien eskuetara igaro zen. Manuel Iradier gasteiztarrak 1875 eta 1884an espedizio bana egin zuen kontinenteko lurraldeetan (Mbini).

1926 eta 1959 bitartean herrialdeak "Espainiar Ginea" izena hartu zuen.

1968ko urriaren 12an independentzia lortu zuen eta Ekuatore Gineako Errepublika izena hartu.

1970etik 1979ra arte Francisco Macías Nguema diktadoreak agindu zuen Ginean. Urte hartan haren loba Teodoro Obiang Nguemak hartu zuen boterea bortizki eta gaur egun arte bere diktadurari eusten dio.

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ekuatore Gineako probintziak

Ekuatore Ginea 7 probintziatan banatuta dago (hiriburuak parentesi artean):

  1. Annobon (San Antonio de Pale)
  2. Iparraldeko Bioko (Malabo)
  3. Hegoaldeko Bioko (Luba)
  4. Erdi-Hegoaldea (Evinayong)
  5. Kie-Ntem (Ebebiyin)
  6. Kostaldea (Bata)
  7. Wele-Nzas (Mongomo)

Hizkuntzak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mintzaira ofizialak gaztelania, frantsesa eta portugesa dira. Beste hizkuntza hauek ere egiten dituzte ginearrek, legez "izaera nazionalaren partetzat" jotzen direnak: Fang, bubi, annobonera, combe eta Pidgin English.

Biztanle gehienek gaztelania hitz egiten dute, bertako hizkuntza batekin batera, Malabo inguruetan batez ere. Frantsesa 1998an bihurtu zuten Ekuatore Gineako hizkuntza ofizialetako bat, herrialdea Afrika Erdiko Komunitate Ekonomiko eta Monetarioko kide bihurtzerakoan.

Portugesa 2007ko uztailetik da ofiziala Ekuatore Ginean, herrialdea Lusofoniako kide bihurtzeko xedez[1].

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiegunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiegun nazionalak
Data
Urtarrilak 1 Urteberri
Maiatzak 1 Lanaren Eguna
Ekainak 5 Errepublikako Presidentearen Jaioteguna
Abuztuak 3 Askatasun Kolpearen Eguna
Abuztuak 15 Konstituzio Eguna
Urriak 12 Independentzia Eguna
Abenduak 8 Andre Mariaren Sortze Garbia
Abenduak 10 Giza Eskubideen Eguna
Abenduak 25 Eguberri

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ekuatore Ginea Aldatu lotura Wikidatan