Nazio Batuen Erakundea
| Nazio Batuen Erakundea United Nations الأمم المتحدة 联合国 Organisation des Nations unies Организация Объединённых Наций Organización de las Naciones Unidas |
|
|---|---|
 |
|
| Egoitza | New York (AEB) |
| Kideak | 193 estatu |
| Idazkari Nagusia | Ban Ki-moon |
| Sorrera | 1945eko ekainaren 26a |
 |
|
| Erakundearen webgunea | |
Nazio Batuen Erakundea 1945eko Urriaren 24an sortu zen, Nazioen Liga izeneko aurreko erakundea ordezkatzeko. Gaur egun, nazioarteko erakunde handiena da. Bere helburu garrantzitsuenak hauek dira: nazioarteko zuzenbidea, ordenua, garapen ekonomiko eta soziala eta giza eskubideak bermatzea.
Eduki-taula |
Historia [aldatu]
Bigarren Mundu Gerraren ostean, estatuek beren arteko gatazkak saihestu eta arazoak bide baketsu eta diplomatikoetatik konpontzeko mundu mailako foro zabal bat eratzeko beharra ikusi zuten. Garai hartan 50 estatuk sinatu zuten San Frantziskoko Ituna, geroago Nazio Batuen Gutuna izenez ezagutuko zena. Gaur egun munduko estatu gehienak bertako kide dira (193 kide), nahiz eta bere funtzionamendu moduak sorrerako botere banaketa islatzen duen oraindik; izan ere, Gerrako garaile izan ziren bost estatu nagusienek (edo beraien ondorengo zuzenek) beto eskubidea mantentzen dute Segurtasun Kontseiluaren erabakietan: Ameriketako Estatu Batuak, Errusia (garai bateko Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren ondorengoa), Frantzia, Erresuma Batua eta Txina.
1945eko apirilaren 25an San Frantziskon egin zen lehen konferentzia (Nazioarteko Antolakuntzari buruzko Nazio Batuen Erakundearen konferentzia). Gobernuak ez ezik, gobernuz kanpoko erakundeak ere gonbidatu zituzten. Ekainaren 26an 50 herrialderen ordezkariek Nazio Batuen Erakundeko gutuna sinatu zuten; Poloniak bere izena geroago gehitu zuen, ordezkatuta egon ez arren.
Nazio Batuen Erakundeko egoitza nagusiak New Yorken daude, besteak beste, Batzar Nagusia, Segurtasun Kontseilua, Ekonomia eta Gizarte Kontseilua, Nazioarteko Justizia Auzitegia eta NBEtako Idazkaritza (Administrazio Fiduziarioko Batzordea, NBEko organoa, 1994an desegin zen, Palauk independentzia lortu ondoren). Atal horiez gain, NBEn barne sartzen dira bestelako hainbat agentzia, programa eta erakunde ere, gai zehatzetan jarduten dutenak: WHO (Osasunaren Munduko Erakundea), FAO (Nekazaritza eta Elikadurarako Erakundea), UNESCO (Hezkuntza, Zientzia eta Kulturako erakundea), UNICEF (Haurren Nazioarteko Agentzia), UNHCR (Iheslarien gaineko Goi komitea), UNEP (Nazio Batuen Ingurumen Programa), etab.
Sei hizkuntza ofizial ditu: gaztelania, errusiera, ingelesa, frantsesa, arabiera eta txinera.
2006. urte arte, Kofi Annan izan zen idazkari nagusia. Bere lekukoa Ban Ki-moon korearrak hartu zuen 2006ko abenduaren 14an.
Kideak [aldatu]
Nazio Batuen Erakundeak 193 estatu kide ditu gaur egun, nazioartean erabat onartuta dauden estatu burujabe guztiak barne, Vatikano Hiria izan ezik.
Era berean, badira behatzaile iraunkorrak diren estatuak, Vatikano Hiria, Palestina edo Maltako Ordena bezala.
Agentziak [aldatu]
- UNICEF: Nazio Batuen Umeentzako Funtsa
- UNESCO: Nazio Batuen Hezkuntza, Zientzia eta Kulturarako Erakundea
- FAO: Nazio Batuen Nekazaritza eta Elikagaietarako Erakundea
- OME: Osasunerako Mundu Erakundea
- NDF: Nazioarteko Diru Funtsa
- Munduko Bankua: Nazioarteko Bankua
- MME: Mundu merkataritzaren Erakundea
Kanpo loturak [aldatu]
- NBEren webgune ofiziala (Arabieraz) (Txineraz) (Ingelesez) (Frantsesez) (Errusieraz) (Gaztelaniaz)
