André Gide

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
André Gide
Gide 1920 cropped.jpg
Bizitza
Izen osoa André Paul Guillaume Gide
Jaiotza Paris1869ko azaroaren 22a
Herrialdea  Frantzia
Talde etnikoa Frantziarra
Lehen hizkuntza frantsesa
Heriotza Paris1951ko otsailaren 19a (81 urte)
Familia
Seme-alabak
Hezkuntza
Heziketa Lycée Henri-IV
École alsacienne
Hizkuntzak frantsesa
Lanbidea
Lanbidea kazetaria, zinema ekoizlea, saiakeragilea, antzerkigilea, eleberrigilea, eguneroko idazlea, bidaia idazlea, itzultzailea, autobiografialaria eta idazlea
Enplegatzailea(k) Le Figaro
Lan nabarmenak The Immoralist
Strait Is the Gate
La Symphonie Pastorale
The Counterfeiters
Jasotako sariak
Nominazioak
Genero artistikoa eleberria
IMDb nm0317265
André Gide signature.svg

André Gide (Paris, Frantzia, 1869ko azaroaren 22a1951ko otsailaren 19a) idazlea izan zen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aita protestantea zuen, eta ama katolikoa, eta horrek eragin handia izan zuen haren obran. Oso gazte zela, aita hil zitzaion, eta amak oso moral gogorrean hezi zuen. 1895ean Madeleine bere lehengusuarekin ezkondu zen; harekin lotzen zuten sentimenduak Les Cahiers d´André Walter (1891) obran azaldu zituen. Eragin sinbolista berak bultzaturik idatzi zituen Le Traité de Narcisse (1893), eta La Tentative amoureuse edo Le Traité du vain désir (1893). Gaixo zegoela eta, sendatzeko, Aljeriara joan zen (1893), eta han oso krisi gogorra izan zuen, Les Nourritures terrestres (1895) obran aipatu zuen bezala; ideal humanistaren zilegitasuna aldarrikatzen zuen han. Saül draman (1903) eta Prométhée mal enchainé (1899) ipuinean ideal hori zehaztu zuen, baina L´Immoraliste (1902, Inmoralista, Imanol Unzurrunzagak euskarara itzulia) obran moteldu. Berekoikeria eta hurkoaren maitasuna, sentsualitatea eta adimena lotu nahirik, Les Caves du Vatican (1914), La Symphonie pastorale (1919, apaiz protestante baten bizitzako arazoak) idatzi zituen. 1925ean, eleberrigintzak dituen arazoei buruz Les Faux-Monnayeurs idatzi zuen. Afrika beltzera egin zuen bidaia baten ondoren, kolonialismoaren gehiegikeriak salatu zituen, eta alderdi komunistara hurbildu zen, baina azkenik erabat baztertu zuen alderdia. 1946an Thésée (Teseu, Ibon Sarasolak euskarara itzulia) obran, gizakiari barneko askatasuna ematen dion ekintza oro onetsiz, bere pentsaera morala osatu zuen. Une berean, 1889az geroztik idazten joan zen Journal egunerokoan (1943tik 1953ra argitaratua) argitasun osoz agertu zituen idazlearen eta pertsonaren kezkak, eta baita Si le grain ne meurt (1920tik 1924ra) eleberri autobiografikoan, eta Corydon (1911) saiakeran ere. Literaturako Nobel saria eman zioten 1947an.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: André Gide Aldatu lotura Wikidatan