Hermann Hesse

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Hermann Hesse
Hermann Hesse 2.jpg
Bizitza
Izen osoa Hermann Karl Hesse
Jaiotza Calw1877ko uztailaren 2a
Herrialdea  Suitza  (1883 -
 Alemaniar Inperioa  (1890 -
Heriotza Montagnola1962ko abuztuaren 9a (85 urte)
Hobiratze lekua Ticino
Familia
Aita Johannes Hesse
Ama Marie Hesse
Ezkontidea(k) Maria Bernoulli
Ruth Wenger  (1924ko urtarrilak 11 -  1927ko apirilak 24)
Ninon Hesse  (azaroa 1931 -  1962ko abuztuak 9)
Seme-alabak
Hezkuntza
Heziketa Johannes-Kepler-Gymnasium
Hizkuntzak alemana
Jarduerak
Jarduerak eleberrigilea, poeta, literatoa, margolaria eta filosofoa
Lantokia(k) Berna
Lan nabarmenak The Glass Bead Game
Demian
Estepako otsoa
Siddhartha
Peter Camenzind
Narcissus and Goldmund
Jasotako sariak
Nominazioak
Influentziak Pietismo, Buddhism as a religion eta psikoanalisi
Izengoitia(k) Emil Sinclair
IMDb nm0381568
Hesse Signature.svg

Hermann Hesse, NAF[ˈhɛr.man ˈhɛ.sə], (Calw, Baden-Württemberg, Alemania, 1877ko uztailaren 2a - Collina d'Oro, Ticino, Suitza, 1962ko abuztuaren 9a ) Alemanian jaiotako poeta, idazle eta margolaria izan zen, suitzar nazionalitatea ere eduki zuena. Thomas Mannekin batera, Hesse alemaniar literaturaren berritzaile nagusien artean dago. 1946an Literaturako Nobel Saria jaso zuen. [1][2]

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1877an, Alemaniako Cawl herrian jaio zen, protestante erlijioko familia elizkoi batean, gurasoak Indian misiolariak izandakoak ziren. [3] [4] Aitak horrela nahi zuelako, apaizgaitegi batean egin zituen ikasketak. Oso ikasle ona izan zen, baina elizako arauak ez zituen atsegin. Munduak ezarritako betebeharrak bete nahiaren eta bere buruarekin ados bizi izan nahiaren arteko borroka izan zen pere pentsamenduaren aztergai eta idazgai nagusia, bere lehen eleberrian azaltzen den bezala: Peter Camenzind (1904)[5]

Apaizgaitegia utzi ondoren, hainbat lanbidetan aritu zen, eta kazetari moduan hasi zen azkenean. Garai hartan, bere bigarren eleberria argitaratu zuen: Unterm Rad (1906, Gurpilaren azpian), gizarte arauei aurre egin behar dion idazle baten patuari buruzkoa. Ondoren, Gertrud (1910) eta Rosshalde (1914) argitaratu ziren. [5]

Hiru aldiz ezkondu zen: 1904an María Bernouille-rekin, 1924an Ruth Wenger-rekin eta 1931an Ninon Dolbin-ekin. Lehenengo ezkontzatik hiru seme-alaba jaio ziren. Bärbel Reetz idazleak Herman Hesseren emazteei buruz idatzi zuen liburuan jasotzen du pertsona zaila zela senideekiko harremanetarako, eta hiru emakume horiek idazlearen obran izandako garrantzia ere azpimarratu zuen.[6]

1911n, Sri-Lanka eta Indonesiara bidaiatu zuen, arrazoi hauengatik: bere ezkonbizitza krisian zen, eta krisian ziren, halaber, Europako kultura eta politika. Bidaiak eragin handia izan zuen bere pentsamenduan. [7]

Lehen Mundu Gerran, Suitzara joan zen, eta militarismoaren, nazionalismoaren eta gerraren aurka egin zuen. 1923an, Suitzako herritartasuna hartu zuen eta Ticinon jarri zen bizitzen. Bertan, nazismoaren aurka borrokatuko zuen, hainbat lan idatzi zituen eta nazioarteko korrespondentzia mantendu zuen. [4][5]


Suitzan hil zen, 1962ko abuztuaren 9an, 85 urte zituela.

Lana[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Idazlearen ospea Demian (1919) eleberriarekin zabaldu zen mundu osoan. Eleberrian nabarmena da Hesseren identifikazioa bere lagun Carl Jung-en psikoanalisi aldaera berriarekin. Bere bi hurrengo eleberriekin ere izugarrizko arrakasta izan zuen: Siddhartha (1922), Budaren lehen urteei buruzko parabola bat, eta Der Steppenwolf (1927, Estepako otsoa), bere kontraesanek erotzeraino daramaten artista bati buruzko lekukotasun urragarria. Azkeneko eleberria, Das Glasperlenspiel (1943), idatzi zuen zailena eta luzeena da, bizitza kontenplatiboaren eta egunerokotasunaren arteko gatazken beste azterketa bat. 1946an Literaturako Nobel saria irabazi zuen.[5]

Lirika sutsuz eta aberatsez idatzitako prosa landuan, Hessek arrazoiaren eta sentimenduen, sentsualitatearen eta espiritualitatearen arteko dialektika zabala azaldu zuen. Europako abangoardiazko jarrerei aurrea hartu zion pentsamenduaren osagai irrazionalengana zuen jakin-minagatik, eta baita sortaldeko mistizismoaren forma batzuengana zuen interesagatik. Agian, horregatik izan du horrenbesteko arrakasta belaunaldi gazteen artean.[5]

Liburu garrantzitsuenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskaraz[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Jesús., Marchamalo, (2009), 44 escritores de la literatura universal, Ediciones Siruela, ISBN 8498413281, PMC 548597200, https://www.worldcat.org/oclc/548597200. Noiz kontsultatua: 2018-11-04  .
  2.   «Hermann Hesse - Peter Camenzind», www.armiarma.eus, https://www.armiarma.eus/unibertsala/hesse/. Noiz kontsultatua: 2018-11-08  .
  3.   1877-1962), Hesse, Hermann ( (L.G. 2014), Siddhartha, Erein, ISBN 9788497469012, PMC 920312878, https://www.worldcat.org/oclc/920312878. Noiz kontsultatua: 2018-11-04  . Hitzaurrea testu osoan: [1]
  4. a b   Diccionario de los escritores del mundo, Everest, [1988], ISBN 8424115414, PMC 20077851, https://www.worldcat.org/oclc/20077851. Noiz kontsultatua: 2018-11-04  .
  5. a b c d e   Lur entziklopedia tematikoa. Literatura unibertsala, Lur, [1999], ISBN 8470993844, PMC 863164923, https://www.worldcat.org/oclc/863164923. Noiz kontsultatua: 2018-11-04  . Online: [2]
  6.   1942-, Reetz, Bärbel, (2013), Las mujeres de Hermann Hesse (1. Aufl. argitaraldia), Circe, ISBN 9788477652960, PMC 885440827, https://www.worldcat.org/oclc/885440827. Noiz kontsultatua: 2018-11-08  .
  7. (Ingelesez)  «Siddhartha», Issuu, https://issuu.com/erein/docs/siddhartha. Noiz kontsultatua: 2018-11-08  .
  8.   «NorDaNor | EIZIE», nordanor.eus, http://nordanor.eus/nor?id=89. Noiz kontsultatua: 2018-11-12  .
  9.   «NorDaNor | EIZIE», nordanor.eus, http://nordanor.eus/nor?id=59. Noiz kontsultatua: 2018-11-12  .
  10.   «NorDaNor | EIZIE», nordanor.eus, http://nordanor.eus/nor?id=1741. Noiz kontsultatua: 2018-11-12  .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Hermann Hesse Aldatu lotura Wikidatan
Wikiesanetan badira aipuak, gai hau dutenak: Hermann Hesse