Hermann Hesse

Artikulu hau "Kalitatezko 2.000 artikulu 12-16 urteko ikasleentzat" proiektuaren parte da
Wikipedia, Entziklopedia askea

Hermann Hesse
Hermann Hesse 2.jpg
Bizitza
Izen osoaHermann Karl Hesse
JaiotzaCalw1877ko uztailaren 2a
Herrialdea Errusiar Inperioa
 Alemania
 Alemaniar Inperioa  (1890 -
 Suitza  (1924 -
BizilekuaAlemania
HeriotzaMontagnola (en) Itzuli1962ko abuztuaren 9a (85 urte)
Hobiratze lekuaSant'Abbondio Cemetery in Gentilino (en) Itzuli
Heriotza modua: garuneko odoljarioa
Familia
AitaJohannes Hesse
AmaMarie Hesse
Ezkontidea(k)Mia Hesse-Bernoulli (en) Itzuli
Ruth Wenger (en) Itzuli  (1924ko urtarrilaren 11 -  1927ko apirilaren 24a)
Ninon Hesse (en) Itzuli  (1931ko azaroa -  1962ko abuztuaren 9a)
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
HeziketaJohannes-Kepler-Gymnasium (en) Itzuli
Hizkuntzakalemana
Jarduerak
Jarduerakeleberrigilea, poeta, literatoa, margolaria, filosofoa, Erresistentziaren kidea, ilustratzailea eta idazlea
Lantokia(k)Berna
Lan nabarmenakThe Glass Bead Game (en) Itzuli
Demian (en) Itzuli
Estepako otsoa
Siddhartha (en) Itzuli
Peter Camenzind
Narcissus and Goldmund (en) Itzuli
Jasotako sariak
Nominazioak
InfluentziakPietismo, Buddhism as a religion (en) Itzuli eta psikoanalisi
KidetzaPrussian Academy of Arts (en) Itzuli
Mugimenduaexistentzialismoa
Izengoitia(k)Emil Sinclair

IMDB: nm0381568 Spotify: 4gB1Jnh5yJp8Q3ESrfmc2o Musicbrainz: 86fb8e43-641f-410a-83cf-626945ffc80e Songkick: 435918 Discogs: 362592 IMSLP: Category:Hesse,_Hermann Find a Grave: 6001 Edit the value on Wikidata
Hesse Signature.svg

Hermann Hesse, NAF[ˈhɛr.man ˈhɛ.sə], (Calw, Baden-Württemberg, Alemania, 1877ko uztailaren 2a - Collina d'Oro, Ticino, Suitza, 1962ko abuztuaren 9a ) Alemanian jaiotako poeta, idazle eta margolaria izan zen, suitzar nazionalitatea ere eduki zuena. Thomas Mannekin batera, Hesse alemaniar literaturaren berritzaile nagusien artean dago. 1946an Literaturako Nobel Saria jaso zuen. [1][2]

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1877an, Alemaniako Cawl herrian jaio zen, protestante erlijioko familia elizkoi batean, gurasoak Indian misiolariak izandakoak ziren. [3] [4] Aitak horrela nahi zuelako, apaizgaitegi batean egin zituen ikasketak. Oso ikasle ona izan zen, baina elizako arauak ez zituen atsegin. Munduak ezarritako betebeharrak bete nahiaren eta bere buruarekin ados bizi izan nahiaren arteko borroka izan zen bere pentsamenduaren aztergai eta idazgai nagusia, bere lehen eleberrian azaltzen den bezala: Peter Camenzind (1904)[5]

Apaizgaitegia utzi ondoren, hainbat lanbidetan aritu zen, eta kazetari moduan hasi zen azkenean. Garai hartan, bere bigarren eleberria argitaratu zuen: Unterm Rad (1906, Gurpilaren azpian), gizarte arauei aurre egin behar dion idazle baten patuari buruzkoa. Ondoren, Gertrud (1910) eta Rosshalde (1914) argitaratu ziren. [5]

1911n, Sri-Lanka eta Indonesiara bidaiatu zuen, arrazoi hauengatik: bere ezkonbizitza krisian zen, eta krisian ziren, halaber, Europako kultura eta politika. Bidaiak eragin handia izan zuen bere pentsamenduan. [6]

Lehen Mundu Gerran, Suitzara joan zen, eta militarismoaren, nazionalismoaren eta gerraren aurka egin zuen. 1923an, Suitzako herritartasuna hartu zuen eta Ticinon jarri zen bizitzen. Bertan, nazismoaren aurka borrokatuko zuen, hainbat lan idatzi zituen eta nazioarteko korrespondentzia mantendu zuen. [4][5]

Bizitza pribatua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiru aldiz ezkondu zen: 1904an María Bernouille-rekin, 1924an Ruth Wenger-rekin eta 1931an Ninon Dolbin-ekin. Lehenengo ezkontzatik hiru seme-alaba jaio ziren. Bärbel Reetz idazleak Herman Hesseren emazteei buruz idatzi zuen liburuan jasotzen du pertsona zaila zela senideekiko harremanetarako, eta hiru emakume horiek idazlearen obran izandako garrantzia ere azpimarratu zuen.[7]

Suitzan hil zen, 1962ko abuztuaren 9an, 85 urte zituela.

Lana[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Idazlearen ospea Demian (1919) eleberriarekin zabaldu zen mundu osoan. Eleberrian nabarmena da Hesseren identifikazioa bere lagun Carl Jung-en psikoanalisi aldaera berriarekin. Bere bi hurrengo eleberriekin ere izugarrizko arrakasta izan zuen: Siddhartha (1922), Budaren lehen urteei buruzko parabola bat, eta Der Steppenwolf (1927, Estepako otsoa), bere kontraesanek erotzeraino daramaten artista bati buruzko lekukotasun urragarria. Azkeneko eleberria, Das Glasperlenspiel (1943), idatzi zuen zailena eta luzeena da, bizitza kontenplatiboaren eta egunerokotasunaren arteko gatazken beste azterketa bat. 1946an Literaturako Nobel saria irabazi zuen.[5]

Lirika sutsuz eta aberatsez idatzitako prosa landuan, Hessek arrazoiaren eta sentimenduen, sentsualitatearen eta espiritualitatearen arteko dialektika zabala azaldu zuen. Europako abangoardiazko jarrerei aurrea hartu zion pentsamenduaren osagai irrazionalengana zuen jakin-minagatik, eta baita sortaldeko mistizismoaren forma batzuengana zuen interesagatik. Agian, horregatik izan du horrenbesteko arrakasta belaunaldi gazteen artean.[5]

Liburu garrantzitsuenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskaratuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Jesús., Marchamalo,. (2009). 44 escritores de la literatura universal. Ediciones Siruela ISBN 8498413281. PMC 548597200. (Noiz kontsultatua: 2018-11-04).
  2. «Hermann Hesse - Peter Camenzind» www.armiarma.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-08).
  3. 1877-1962), Hesse, Hermann (. (L.G. 2014). Siddhartha. Erein ISBN 9788497469012. PMC 920312878. (Noiz kontsultatua: 2018-11-04). Hitzaurrea testu osoan: [1]
  4. a b Diccionario de los escritores del mundo. Everest [1988] ISBN 8424115414. PMC 20077851. (Noiz kontsultatua: 2018-11-04).
  5. a b c d e Lur entziklopedia tematikoa. Literatura unibertsala. Lur [1999] ISBN 8470993844. PMC 863164923. (Noiz kontsultatua: 2018-11-04). Online: [2]
  6. (Ingelesez) «Siddhartha» Issuu (Noiz kontsultatua: 2018-11-08).
  7. 1942-, Reetz, Bärbel,. (2013). Las mujeres de Hermann Hesse. (1. Aufl. argitaraldia) Circe ISBN 9788477652960. PMC 885440827. (Noiz kontsultatua: 2018-11-08).
  8. «NorDaNor | EIZIE» nordanor.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-12).
  9. «NorDaNor | EIZIE» nordanor.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-12).
  10. «NorDaNor | EIZIE» nordanor.eus (Noiz kontsultatua: 2018-11-12).

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikiesanetan badira aipuak, gai hau dutenak: Hermann Hesse