José Echegaray - Wikipedia, entziklopedia askea.

José Echegaray

Espainiako Matematikako Errege Elkarteko presidente

1911 - 1916ko irailaren 14a
← baliorik ez - Zoel García de Galdeano →

Ikerketa eta Ikerketa Zientifikoak Zabaltzeko Batzordea

1907 - 1916ko irailaren 14a

Ogasun Ministroa

1905eko uztailaren 18a - 1905eko abenduaren 1a
← Ángel Urzáiz y Cuesta - Amós Salvador →

katedradun

1905 - 1916ko irailaren 14a

presidentea

1903ko urtarrila - 1904ko urtarrila
← baliorik ez - Gabriel de la Puerta Ródenas y Magaña →

Zientzia Zehatz, Fisiko eta Naturalen Errege Akademiako presidentea

1901eko abuztuaren 28a - 1916ko irailaren 14a
← Cipriano Segundo Montesino - Amós Salvador →

Espainiako Bizitzarako Senataria

1900eko maiatzaren 3a - 1916ko irailaren 14a

president of the Ateneo de Madrid

1898 - 1899
← Segismundo Moret - Segismundo Moret →

Espainiako Errege Akademiako kidea

1894ko maiatzaren 20a - 1916ko irailaren 14a
← Ramón de Mesonero Romanos - Julio Burell y Cuéllar →

Gorteetako diputatua

1879ko apirilaren 27a - 1881eko ekainaren 25a
Barrutia: Madril

Gorteetako diputatua

1877ko ekainaren 12a - 1878ko abenduaren 30a
Barrutia: Cañete

Ogasun Ministroa

1874ko urtarrilaren 4a - 1874ko maiatzaren 13a
← Práxedes Mateo Sagasta - Juan Francisco Camacho de Alcorta →

Ogasun Ministroa

1872ko abenduaren 19a - 1873ko otsailaren 24a
← Servando Ruiz-Gómez y González-Llanos - Joan Tutau i Vergés →

Gorteetako diputatua

1872ko irailaren 19a - 1873ko martxoaren 22a
Barrutia: Murtzia

Sustapen ministroa

1872ko ekainaren 13a - 1872ko abenduaren 19a
← Víctor Balaguer - Manuel Becerra Bermúdez →

Gorteetako diputatua

1871ko ekainaren 28a - 1872ko urtarrilaren 24a
← Cristino Martos y Balbí
Barrutia: Quintanar de la Orden

Sustapen ministroa

1869ko uztailaren 13a - 1871ko urtarrilaren 5a
← Manuel Ruiz Zorrilla - Manuel Ruiz Zorrilla →

Gorteetako diputatua

1869ko otsailaren 16a - 1871ko urtarrilaren 2a
Barrutia: Avilés
Hautetsia: 1869ko Espainiako hauteskunde orokorrak

Zientzia Zehatzen, Fisikoen eta Naturalen Errege Akademiako akademikoa

1866ko martxoaren 11 - 1916ko irailaren 14a
← Venancio González Valledor - Ricardo Aranaz →

Bizitza

Jaiotza

Madril, 1832ko apirilaren 19a

Herrialdea

Espainia

Bizilekua

Madril

Lehen hizkuntza

gaztelania

Heriotza

Madril, 1916ko irailaren 14a (84 urte)

Hobiratze lekua

San Isidroko hilerria

Familia

Aita

José Echegaray Lacosta

Ezkontidea(k)

ezkongabea

Haurrideak

ikusi

Eduardo Echegaray
Miguel Echegaray

Hezkuntza

Heziketa

Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko Ingeniari Zibilen Goi Mailako Eskola Teknikoa

Hizkuntzak

gaztelania

Jarduerak

antzerkigilea, ingeniari zibila, politikaria, idazlea, ingeniaria, matematikaria eta ekonomialaria

Lantokia(k)

Madril

Enplegatzailea(k)

Unibertsitate Zentrala

Jasotako sariak

ikusi

Literaturako Nobel Saria (1904)
Urrezko Ardi-larruaren Ordenako zalduna (1911)
Grand Cross of Naval Merit with white badge (1905)
Grand cross of the Civil Order of Alfonso XII (1902)
Grand Cross of the Cross of Military Merit with White Decoration (1905)
Echegaray domina (1907)

Kidetza

Real Academia Española
Zientzia Zehatzen, Fisikoen eta Naturalen Errege Akademia
Espainiako Matematikako Errege Elkartea
Madrilgo Ateneoa
Real Sociedad Española de Física y Química
Sociedad Abolicionista Española
Asociación española para el progreso de las ciencias

Genero artistikoa

dramaturgia
dramatika

Ideologia eta sinesmenak

Alderdi politikoa

Alderdi Progresista
Alderdi Demokrata-Erradikala
Alderdi Liberal Fusionista

José Echegaray y Eizaguirre (Madril, Espainia, 1832ko apirilaren 19a - Madril, Espainia, 1916ko irailaren 14a) ingeniari, matematikari, antzerkigile eta idazle espainiarra izan zen.

Arbaso euskaldunak zituen: aita aragoiarra zuen eta ama, Manuela Melitona Eizagirre Txabea, jaiotzez azkoitiarra.^[1]

Murtzian igaro zituen haurtzaroko urteak, eta ondoren Madrilera itzuli zen ikastera.

1904an Literaturako Nobel Saria jaso zuen, Frédéric Mistral idazlearekin batera.

Lanak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Literatura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Literaturan eginiko bere lanik aipagarrienak.

La esposa del vengador (1874).
En el puño de la espada (1875).
Locura o santidad (1876).
El gran Galeoto (1881).
Mariana (1892).
El hijo de Don Juan (1892).
Mancha que limpia (1895).
El loco de Dios (1900).

Zientzia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zientzialaria eta irakaslea zenez, hainbat tesi eta entsegu kaleratu zituen. Horien artean aipagarrienak, hauek dira:

Cálculo de variaciones (1858)
Problemas de geometría plana (1865)
Problemas de geometría analítica (1865)
Teorías modernas de la física (1867)
Introducción a la geometría superior (1867)
Memoria sobre la teoría de los determinantes (1868)
Tratado elemental de termodinámica (1868)

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

↑ ARANBARRI ETXANIZ, Simon: Azkoiti. Musikalariak, idazleak, pentsalariak (Musikari, literaturari, politikari, filosofiari eta teologiari buruz azterketa saioa). Oiartzun: 1990. 397. orrian.

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: José Echegaray

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Autoritate kontrola

Wikimedia proiektuak
Datuak: Q127349
Multimedia: José Echegaray / Q127349

Datuak: Q127349
Multimedia: José Echegaray / Q127349

i e a Espainiako Matematikako Errege Elkartearen presidenteak
1911 - 1970	José Echegaray (1911-1916) • Zoel García de Galdeano (1916-1920) • Leonardo Torres Quevedo (1920-1924) • Luis Octavio de Toledo y Zulueta (1924-1934) • Julio Rey Pastor (1934) • Juan López Soler (1935-1937) • José Barinaga (1937-1939) • Juan López Soler (1939-1954) • Julio Rey Pastor (1955-1961) • Albert Dou (1961-1963) • Francisco Botella Raduán (1963-1970)
1970 - Gaur egun	Enrique Linés Escardó (1970-1976) • José Javier Etaio Mikeo (1976-1982) • Pedro Luis García Pérez (1982-1988) • José Manuel Aroca (1988-1996) • Antonio Martínez Naveira (1996-2000) • Carlos Andradas (2000-2006) • Olga Gil Medrano (2006-2009) • Antonio Campillo López (2009-2015) • Francisco Marcellán (2015-2022) • Eva Gallardo (2022-2025) • Victoria Otero (2025-)

i e a Literaturako Nobel Saridunak
1901–1925	Sully Prudhomme (1901) • Theodor Mommsen (1902) • Bjørnstjerne Bjørnson (1903) • Frédéric Mistral / José Echegaray (1904) • Henryk Sienkiewicz (1905) • Giosuè Carducci (1906) • Rudyard Kipling (1907) • Rudolf Eucken (1908) • Selma Lagerlöf (1909) • Paul Heyse (1910) • Maurice Maeterlinck (1911) • Gerhart Hauptmann (1912) • Rabindranath Tagore (1913) • Romain Rolland (1915) • Verner von Heidenstam (1916) • Karl Gjellerup / Henrik Pontoppidan (1917) • Carl Spitteler (1919) • Knut Hamsun (1920) • Anatole France (1921) • Jacinto Benavente (1922)• W. B. Yeats (1923) • Władysław Reymont (1924) • George Bernard Shaw (1925)
1926–1950	Grazia Deledda (1926) • Henri Bergson (1927) • Sigrid Undset (1928) • Thomas Mann (1929) • Sinclair Lewis (1930) • Erik Axel Karlfeldt (1931) • John Galsworthy (1932) • Ivan Bunin (1933) • Luigi Pirandello (1934) • Eugene O'Neill (1936) • Roger Martin du Gard (1937) • Pearl S. Buck (1938) • Frans Eemil Sillanpää (1939) • Johannes Vilhelm Jensen (1944) • Gabriela Mistral (1945) • Hermann Hesse (1946) • André Gide (1947) • T. S. Eliot (1948) • William Faulkner (1949) • Bertrand Russell (1950)
1951–1975	Pär Lagerkvist (1951) • François Mauriac (1952) • Winston Churchill (1953) • Ernest Hemingway (1954) • Halldór Laxness (1955) • Juan Ramón Jiménez (1956) • Albert Camus (1957) • Boris Pasternak (1958) • Salvatore Quasimodo (1959) • Saint-John Perse (1960) • Ivo Andritx (1961) • John Steinbeck (1962) • Giorgos Seferis (1963) • Jean-Paul Sartre (sariari uko egin zion) (1964) • Mikhail Xolokhov (1965) • Shmuel Yosef Agnon / Nelly Sachs (1966) • Miguel Ángel Asturias (1967) • Yasunari Kawabata (1968) • Samuel Beckett (1969) • Aleksandr Solzhenitsin (1970) • Pablo Neruda (1971) • Heinrich Böll (1972) • Patrick White (1973) • Eyvind Johnson / Harry Martinson (1974) • Eugenio Montale (1975)
1976–2000	Saul Bellow (1976) • Vicente Aleixandre (1977) • Isaac Bashevis Singer (1978) • Odysseas Elytis (1979) • Czesław Miłosz (1980) • Elias Canetti (1981) • Gabriel García Márquez (1982) • William Golding (1983) • Jaroslav Seifert (1984) • Claude Simon (1985) • Wole Soyinka (1986) • Joseph Brodsky (1987) • Nagib Mahfuz (1988) • Camilo José Cela (1989) • Octavio Paz (1990) • Nadine Gordimer (1991) • Derek Walcott (1992) • Toni Morrison (1993)• Kenzaburō Ōe (1994) • Seamus Heaney (1995) • Wisława Szymborska (1996) • Dario Fo (1997) • José Saramago (1998)• Günter Grass (1999) • Gao Xingjian (2000)
2001–2025	V. S. Naipaul (2001) • Imre Kertész (2002) • J. M. Coetzee (2003) • Elfriede Jelinek (2004) • Harold Pinter (2005) • Orhan Pamuk (2006) Doris Lessing (2007) • J. M. G. Le Clézio (2008) • Herta Müller (2009) • Mario Vargas Llosa (2010) • Tomas Tranströmer (2011) Mo Yan (2012) • Alice Munro (2013) • Patrick Modiano (2014) • Svetlana Aleksievitx (2015) • Bob Dylan (2016) • Kazuo Ishiguro (2017) • Olga Tokarczuk (2018) • Peter Handke (2019) • Louise Glück (2020) • Abdulrazak Gurnah (2021) • Annie Ernaux (2022) • Jon Fosse (2023) • Han Kang (2024) • László Krasznahorkai (2025)
1: Ez zuten eman