Artikulu hau Wikipedia guztiek izan beharreko artikuluen zerrendaren parte da

Suleiman I.a

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search

Suleiman I.a
EmperorSuleiman.jpg
Otomandar Inperioko sultana

1520-10-10 - 1566-09-17
Selim I.a - Selim II.a
Bizitza
Jaiotza Trabzon1494ko azaroaren  6a
Herrialdea  Otomandar Inperioa
Heriotza Szigetvár Itzuli1566ko irailaren 6a (71 urte)
Hobiratze lekua Süleymaniye meskita
Heriotza modua berezko heriotza: disenteria
Familia
Aita Selim I.a
Ama Hafsa Sultan
Ezkontidea(k) Fülane Hatun Itzuli
Mahidevran Itzuli  (1514 -  1566-09-07)
Hurrem sultan Itzuli  (1531 (egutegi gregorianoa) -  1558-04-15 (egutegi gregorianoa))
Bikotea(k) Fülane Hatun Itzuli
Gülfem Hatun Itzuli
Seme-alabak
Anai-arrebak
Leinua Osmanliar Dinastia
Jarduerak
Jarduerak poeta, agintaria eta legislatorra Itzuli
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Islama
sunismoa
Tughra of Suleiman I the Magnificent.svg

Suleiman I.a (otomandar turkieraz: سليمان Suleymān; turkieraz: Süleyman; 1494ko azaroaren 6a - 1566ko irailaren 6a) Otomandar Inperioko hamargarren sultana izan zen. Haren erreinaldiak 1520 eta 1566 artean iraun zuen eta luzeena izan zen. Mendebaldean Suleiman Bikaina edo Handia du ezizena[1]; Ekialdean, berriz, Legegilea (turkieraz: Kanuni; arabieraz: القانونى, al‐Qānūnī), otomandar sistema legala guztiz eraberritu zuelako.


Suleiman XVI. mendeko Europako monarkarik nagusietako bat izan zen. Belgrado, Rodas eta ia Hungaria osoa konkistatu ondoren, 1529an Vienako setioan geldiarazi zuten. Safavidar leinuaren aurkako bere borrokan Ekialde Ertaina eta iparraldeko Afrika Aljeriaraino ere konkistatu zituen. Bere erreinaldian, otomandar itsas armadak Mediterraneo itsasoa ez ezik, Itsaso Gorria eta Persiar golkoa ere menderatu zituen[2].

Poeta izateaz gain, kultura eta arteak bultzatu zituen bere erresuman. Bost hizkuntza menperatzen zituen: otomandar turkiera, arabiera, serbiera, txagataiera, persiera eta urdua. Otomandar ohitura hautsiz, bere haremeko Roxelana izeneko neska batekin ezkondu zen. Horrek Hürrem Sultan bilakatu eta gortea guztiz kontrolatu zuen. Haren seme Selim II.ak ordezkatu zuen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Merriman, Roger Bigelow (1944) Suleiman the Magnificent, 1520–1566 Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press OCLC 784228 .
  2. Mansel, Phillip (1998). Constantinople : City of the World's Desire, 1453–1924. New York: St. Martin's Griffin. ISBN 978-0-312-18708-8 61. orr.
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Suleiman I.a Aldatu lotura Wikidatan


Biografia
Turkia
Artikulu hau Turkiako biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.