Ligiko zubia

Ligiko zubia
Ligiko zubia eta Uhaitzandi ibaia, 2008an.
Herria	Ligi, Ligi-Atherei. Basabürüa Zuberoa
Koordenatuak	43°03′59″N 0°52′35″W
Herrialdea	Euskal Herria
Ligiko zubia Ligiko zubia

Ligiko zubia edo laminaren zubia Zuberoako Ligi-Atherei udalerrian kokatutako Ligi herrian dagoen zubi bat da. Uhaitzandi ibaia zeharkatzen du. Eraikin honen inguruan, euskal mitologian eta bereziki Zuberoako udalerrietan kondaira bat badago, honek hainbat aldaera edo bertsio dituelarik.

Kondaira

Gotaineko bertsioa

Ligiko zubia, Lamien zubia.

«	Ligiko jenteek bazien (1) aspaldian zübü baten beharrünea. Bena ez zen ihur (2) ere ausartzen lan haren hastera lekhia (3) gaizto zelakoz. Egün batez hitzartü zien behar ziela zübü hori laminer (4) egitera eman. Deitzen dütie (5) herriala (6) eta erraiten dere(7) bere ezin bestea. Laminek hitzemaiten dere zübiaren egitea harri phikatüz (8) biharamen gaian (9) oilarrak khantatü beno lehen, bena galtho (10) eginen derenaren pean. Ligiarrek erraiten dere: - Zer da zien (11) galthoa? Laminek arrapostü: - Ligiko neskatilarik ederrena dügü galthatzen phakütako. Nahi bada (12) phena handia egiten zeren (14) herritarrer (4) neskatila eder haren galtzeak, halerik ere hunhartzen (14) die (5) laminen galthoa; eta biharamen gaian horik hasten dira lanean. Mündü orok dakian bezala, neskatila ederrek badie lekhü orotan arrakasta. Ligiko neskatila eder harek ere bazian (15) bere maite khorte egiten zerona (16). Maite hori, beit zakian zer zabilan, jarten da biharamen gaian laminen lankhiaren (17) khantian (18-3) eta ikhusten du latzeriareki (19) denbora erdi gabe lana bertan akabatzekoa zela. Ari zen pentsamentüka, mina bihotzean, izerdi hotz batek hartürik, nuiz ere gogoala (6) jiten (20) beit zaio gaiza (21) bat. Juaiten da oilantegi baten khantiala (3-6), emeki hanko bortha (22) zabaltzen dü eta bere eskiez (3) egiten dü laur edo bost zafla (23), oilarrak khantatü beno lehen hegal khaldü (24) emaiten ditianak (25) bezala. Oilarra iratzartzen da jauzi bateki, lotsaz (26) berantü din (27), eta hain sarri egiten dü: kükürükü. Ordü zen; laminek azken harria erditan gora altxatürik zien, bena entzün zienean oilarraren khantorea (28) aurthiki (29) zien harri hura huren (30) behera eta herots (31) handi bateki ezkapi ziren erraiten zielarik: - Dela maradikatia (3) oilar hori, zuinek egin beit dü bere oihia (3) tenorea beno lehen. Geroztik, diroie (32) zaharrek, ez harri aurthiki hura, ez besterik, ez die ihurk ere lekhü hüts hartan ekhüra (33) erazi ahal ükhen.	»
Gotaineko Garat jaunak transkribatua, oroit zeukan bezala.

1. zien: zuten 2. ihur: inor 3. -ia, -ie: -ua, -ue 4. -er: -ei 5. die / dütie: dute / dituzte 6. -ala: -ra 7. dere: diete 8. pikhatu: ebaki, landu 9. gai: gau 10. galtho: galdera 11. zien: zuen

12. nahi bada: nahiz eta 13. zere: zien 14. hunhartu: onartu 15. zian: zuen 16. zeron: zion 17. lanki: lantoki 18. khantü: ondo, alde 19. latzeria: laztura 20. jin: etorri 21. gaiza: gauza 22. bortha: ate 23. zafia: txalo, zaplat

24. khaldü: kolpe 25. din / ditian: duen / dituen 26. lotsa: beldur 27. hain sarri: berehala 28. khantore: kantu 29. aurthiki: jaurtiki 30. hur: ur 31. herots: zarata, hots 32. diroie: diote 33. ekhüra(tu): lasai(tu)

Muskildiko bertsioa

Laminak zubia eraikitzen.

«	Lehenago, Ligiko zaharrek ez zien (1) zübü bat egiten ahal ühaitzean (2). Zübü hura egin nahi zien günean, baziren hirur lamina, Gilen deitzen hiruak. Erraiten deie (3) Ligiko gizon bati hek (4) eginen deiela harrizko zübü bat Jondani Johane mezpera gaian, nahi badeie (5) eman bere arima phakütako. Gizon harek hitz emaiten dere (5) arima, egiten badie (6) zübia. Ber gaian, hirur Gilenek inkantatü zütien (7) oilarrak oro, eta gero hasi ziren lanean, erraiten zielarik1 algarri harrien emaitean: - To (8), Gilen! Indak (9), Gilen! Hartzak, Gilen! Zübiaren finitzeko azken harria eskian (10) zien, nuiz eta ere oilo koroka baten petik, arrautzearen barnetik txitxa (11) batek kükürükü egin beit zian (12). Ordian (10) hirur Gilenek erran zien: - Adio gura pakhamentia (10)! Eta urthuki13 zien eskütik azken harria hurealat (14-15). Geroztik harri bat ments (16) umen dü zübü harek.	»
Muskildiko Engrace Karrikart-ek kondatua. Latsage jaunak transkribatua.

1. zien: zuten 2. ühaitz: ibai 3. deie: diote 4. hek: haiek 5. deie, dere: diote 6. die: dute 7. zütien: zituzten 8. to: tori

9. indak: emaidak 10. -ia: -ua 11. txitxa: txita 12. zian: zuen 13. urthuki: jaurtiki 14. hur: ur 15. -alat: -rat 16. ments: falta

Kanpo loturak

• Ligiko zubiaren kondaira. Puntubi.com (Euskaraz)
• Ligiko zubiaren kondaira. Antzinako testua irakurgai. Gipuzkoa kultura.net (Euskaraz) (Frantsesez)
• Ligiko zubiaren kondairari buruzko bideoa ikusgai. Youtube.com (Euskaraz)
• Ligiko zubiaren kondaira. (Euskaraz)