Goenkale

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Goenkale
Goenkale.png
Telesaila
Jatorrizko izena Goenkale
Generoa soap opera
Herrialdea Euskal Herria
Jatorrizko hizkuntza euskara
Oinarritua Pobol y Cwm
Iraupena 30 minutu
Grabazio lekua(k) EITB Donostia
Narratibaren kokapena Arralde
Sasoi kopurua 22
Atalak 3.708
Zuzendaritza eta gidoia
Sortzailea Luis Aranberri
Antzezlea(k)
Ekoizpena
Produkzioa Pausoka Entertainment
Emanaldia
Jatorrizko igorlea ETB 1
Hasiera-data 1994ko urriaren 3a
Amaiera-data 2015eko abenduaren 28a
Kanpo loturak


Goenkale ETB 1eko euskarazko telesail bat da, Pausoka Entertainment ekoiztetxeak eta EITBk ekoitzia. Arralde izeneko fikziozko herri batean gertatzen diren gorabeherak kontatzen dira bertan. Arraldeko kale nagusiak ematen dio telesailari izena: Goenkale.

Lehenengo denboraldian Lasa familiaren gorabeherak kontatzen zituen. Jose Mari eta Martinenak. Lehena Boga-boga ostatuaren jabea, eta bigarrena herriko bideoklubarena. Bi anaien arteko liskarrek familia osoa banatzen zuten. Ezinikusia areagotzen joan zen amaren heriotzaren ondoren eta horren testamentuaren irakurketarekin, bi anaiak urruntzen joan ziren Martinen heriotza gertatu zen arte.

Guztira 22 denboraldi eta 3.708 atal emititu dira 1994ko urriaren 3tik 2015eko abenduaren 28ra bitartean. Euskal Herriko historian inoiz izan den telesailik luzeena izan da eta Europa mailako bigarrena.[1]

Garai guzti horretako ETB1eko saiorik arrakastatsuena izan da eta sare sozialetan ere jarraipen zabala izan ohi zuen. ETBren inoizko saiorik garrantzitsuenetakoa da.[erreferentzia behar]

Emisio egunak eta atalen iraupena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Goenkaleko atal bakoitzak 25-35 minutu inguru irauten du (denboraldiaren arabera).

Lehenengo hamar denboralditan (1994-2004) astelehenetik ostiralera emititzen zen saioa, egunero atal bat.

Denbora igaro ahala ordea, 2004ko irailetik aurrera, ostiraleko atala kendu eta astelehenetik ostegunera emititzen hasi ziren. Horrela egin zituzten hamaikagarren eta hamabigarren denboraldiak (2004-2006).

Aurrerago berriz, 2006ko urtarrilaren 9tik aurrera, astean bitan ematen hasi ziren. Astelehenetan eta asteartetan. Horrela jarraitu zuten 13. denboraldiaren erdialdetik 21, denboraldira arte (2006-2015).[2] Astean emititzen zen atal kopurua ordea ez zen jaitsi. Astean bi egunetan ematen zuten telesaila, baina egun bakoitzean bi atal. Guztira ordubeteko iraupena izaten zuen emankizunak.

20. eta 21. denboraldietan ETBk Goenkaleren emisio egunak aldatzen zituen. Denbora batean astelehenetan bakarrik botatzen zuten eta besteetan astean bitan, katearen irizpideen arabera. Azkenik, 2015eko urtarrilaren 5etik aurrera telesaila astean behin ematen hasi ziren. Astelehenetan bakarrik emititu ziren 21. denboraldiaren bigarren erdia eta 22. denboraldia (2015).

Atalak eta audientziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Goenkaleko atalen zerrenda»

22 denboraldi emititu ziren 1994tik 2015era bitartean ETB 1en. Guztira 3.708 atal eta 1.854 emisio ordu.

Denboraldia Atalak Atal tartea Emisio hasiera Emisio amaiera Bataz besteko audientzia
Ikusleak Kuota
1. denboraldia 189 1 - 189 1994ko urriaren 3a 1995ko ekainaren 30a 105.000 ikusle %12,9[3]
2. denboraldia 200 190 - 389 1995eko irailaren 18a 1996 106.000 ikusle
3. denboraldia 200 390 - 589 1996 1997 98.000 ikusle
4. denboraldia 107.000 ikusle
5. denboraldia
6. denboraldia %9,6
7. denboraldia %11,3
8. denboraldia 200 1.393 - 1.592 2001eko irailaren 11a 2002ko uztailaren 26a %7,5
9. denboraldia 200 1.593 - 1.792 2002ko irailaren 10a 2003ko uztailaren 25a %9,8
10. denboraldia 200 1.793 - 1.992 2003ko irailaren 11a 2004ko uztailaren 23a
11. denboraldia 160 1.993 - 2.152 2004ko iraila 2005eko uztaila %9,8
12. denboraldia 160 2.153 - 2.312 2005eko iraila 2006ko uztaila
13. denboraldia 172 2.313 - 2.484 2006ko irailaren 25a 2007ko uztailaren 17a
14. denboraldia 172 2.485 - 2.656 2007ko irailaren 24a 2008ko uztailaren 22a 50.000 ikusle %5,4
15. denboraldia 174 2.657 - 2.830 2008ko irailaren 22a 2009ko uztailaren 21a %5,6
16. denboraldia 180 2.831 - 3.010 2009ko irailaren 14a 2010eko uztailaren 20a 84.000 ikusle %5,3[4]
17. denboraldia 156 3.011 - 3.166 2010eko irailaren 27a 2011ko uztailaren 5a 68.000 ikusle %4,4[5]
18. denboraldia 156 3.167 - 3.322 2011ko irailaren 26a 2012ko ekainaren 19a 71.000 ikusle[6]
19. denboraldia 142 3.323 - 3.464 2012ko irailaren 17a 2013ko ekainaren 17a 40.000 ikusle %4,3[7]
20. denboraldia 118 3.465 - 3.582 2013ko irailaren 17a 2014ko ekainaren 9a 28.000 ikusle %2,9
21. denboraldia 102 3.583 - 3.684 2014ko irailaren 29a 2015eko ekainaren 29a 18.000 ikusle %1,9
22. denboraldia 24 3.685 - 3.708 2015eko urriaren 5a 2015eko abenduaren 28a 12.000 ikusle %1,3
Guztira 3.708 1 - 3.708 1994ko urriaren 3a 2015eko abenduaren 28a ---- ----

Pertsonaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Goenkaleko aktoreen zerrenda»

Pertsonaia asko pasa dira Goenkaletik. Hurrengo hauek dira 22 denboraldietan urte gehien ibili direnetako batzuk.

     = Pertsonaia nagusia
     = Pertsonaia gonbidatua (denboraldiko atal gutxitan)
Pertsonaia Aktorea Denboraldia
01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22
Joxe Mari Lasa Agirre Mikel Garmendia
Maria Luisa Galardi Kontxu Odriozola
Xabier Lasa Galardi Paul Zubillaga
Gaizka Lasa Galardi Niko Lizeaga
Margarita "Margari" Maite Bastos
Hortensia "Hortentsi" Arantxa Gurmendi
Eusebio Galarraga Pedro Otaegi
Don Luis Labairu David Errasti
Koldo Agirre Iñigo Larrinaga
Mikel "Pelos" Iñaki Beraetxe
Imanol Mendizabal Iñaki Perurena
Leonor Cardenas Ainhoa Aierbe
Joseba Zubeldia Kiko Jauregi
Mimi Sara Cozar
Luis Garcia "Tximista" Joseba Usabiaga
Naroa Etxeberria Naroa Agirre
Julia Bilbao Eneritz Artetxe
Kevin Iturriaga Asier Oruesagasti
Itxaso Al Wahid Maria Cruickshank
Abel Madariaga Kandido Uranga
German Madariaga Asier Hernandez
Kandido Urkijo Martxelo Rubio
Alizia Egiguren Tessa Andonegi
Lukas Madariaga Mikel Martinez
Ibon Petralanda Xabier Perurena

Telesailetik pasatako aktore ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

22 denboraldi hauetan Goenkale telesailetik Euskal Herrian nahiz kanpoan oso ezagunak diren aktoreak pasatu dira. Hauetako asko gainera, telesailean hasi ziren aktore lanetan.

Besteak beste: Kontxu Odriozola, Barbara Goenaga, Aitor Luna, Miren Ibarguren, Jose Ramon Soroiz, Mikel Garmendia, Joseba Apaolaza, Verónica Moral, Ane Aseginolaza, Iñaki Beraetxe, Gorka Otxoa, Isidoro Fernández, Xabier Perurena, Loreto Mauleon, Iker Galartza, Ane Gabarain eta Carlos N'Guema.

2009ko 'Goenkale'ko aktoreak.

Goenkaleko saio bereziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Goenkaleren historian zehar, saio bereziak egin izan dira atal, denboraldi edota urteurrenak ospatzeko.

Saio hauek ez dute zenbatzen beste atalek bezala eta 3.708 ataletatik apartekoak dira:

  • Goenkale 500 (1997ean, 500 atalen gala)
  • Goenkale esker 1000 (1999an, 1.000. atalen gala)
  • Goenkale 10 urte (2004ean, 10. urteurreneko gala)
  • Goenkale 10 urte (2004ean, 10. urteurreneko dokumentala)
  • 3000 egun elkarrekin (2010ean, 3.000. atalen dokumentala)
  • Goenkale 18 (2012an, 18. urteko gala)
  • Egiak ezkutatzen duena (2013an, 20. urteurrenean TV moviea)
  • Help! Socorro! Ezkondu? (2013an, 20. urteurrenean TV moviea)
  • Heriok zure begiak ditu (2014an, 20. urteurrenean TV moviea)

Cameo-ak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Goenkalen, cameo modura, hainbat eta hainbat pertsona ezagun agertu dira. Hauek horietako batzuk:

Oihartzun gehien izan duen cameoa, 2004. urtean izan zen. Hain zuzen ere Athletic eta Realeko lehendakari izandako Fernando Lamikiz eta Jose Luis Astiazaran agertu ziren Goenkalen. Agerpen haren berri Estatu mailako prentsan zabaldu zen, bai eta Estatuko albistegietan ere.

Arralde[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Arralde (Goenkale)»
Arralde.

Arralden gertatzen ziren Goenkale telesaileko gorabeherak, Euskal Herriko kostaldean kokatzen den fikziozko herri arrantzale txikian. Barrualdeko sekuentziak Miramongo estudioetan grabatzen ziren eta kanpoaldekoak hainbat herritan, gehienbat Orion eta Tolosan. Arralde ondoko fikziozko herria Amaru da, askotan protagonistek izendatzen zutena.

Arraldeko kale nagusia da Goenkale, eta bertan topa ditzakegu hainbat agerleku. 22 denboraldietan hainbat dekoratu agertu dira: Udaletxea, Sobia taberna, Muñagorri hotela, Madariaga ontziola, eta hainbat pertsonaiaren bizileku eta lantokiak. Guztietan aipagarriena 'Boga' taberna da ezbairik gabe; lehenengo denboralditik azkeneraino. Arraldeko tokirik mitikoena izan bada ere 19. denboraldian ikusi zen lehenengoz bertako sukaldea. Hauek dira egon diren dekoratuetako batzuk:

  • Boga taberna, bere sukaldea eta logelak.
  • Goenkale kalea.
  • Atxuri taberna.
  • Bar Sobia
  • Komisaldegia.
  • Alizia eta Kandidoren pisuak.
  • Mirandatarren txalet handia.
  • Etxegaraitarren botika.
  • Muñagorri hotela.
  • Hortentsiren ile-apaindegia.
  • Eduardo Zaldua eta Agurtzane Etxabururen etxea.


  • Maria Luisaren txakolindegia.
  • Sabin eta Axunen etxea.
  • Gazteen etxea.
  • Parrokia.
  • Bideo-kluba.
  • Udaletxea.
  • Lutxiren botika.
  • Elkartea.
  • Medikuaren kontsulta.
  • Madariaga ontziola.
  • ...


Bitxikeriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Goenkalek sekulako eragina izan du gizartean. Duela urte batzuk Harakin Elkarteak, adulteratutako haragiaren inguruko trama bat kentzeko eskatu zuen. Auzia Parlamentura ere iritsi zen ia.

Beste batean, Goenkalen ume bat bahitu zuten batean, ETB-n dei zaparrada jaso zen umea Gernikan ikusi zutela esanez (umea Gernikakoa zen berez). Gainera Ertzaintzaren inkonpetentziaz kexatzen ziren, telesailean emandako "pista faltsuak" jarraitzen zituelako.

Maria Luisaren papera egiten zuen Kontxu Odriozola aktoreari[8][9] errieta egiten zion jendeak kalean bere gaiztakeriengatik. Behin gizon baten eskutitz bat jaso zuen, hainbat pertsonaiak gezurra esaten ari zitzaizkiola ohartaraziz. Gizon hark kartazalean zera jarri zuen: Maria Luisa Galardi. Boga-Boga taberna. Arralde. Gipuzkoa. Posta zerbitzuko langile bizkor eta telesailaren jarraitzaile batek karta ikusi eta EITBko helbidea gehitu zion. Horrela heldu zen eskutitza Maria Luisaren eskuetara.

Hasierako kantak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1-7. denboraldiak (1994-2001)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ez da giro Goenkalen
Lasa anaiak liskarturik daude
Goenkalek oilategia dirudi
eta Lasa anaiak elkarri mokoka bizi dira

Egunetik egunera
Lasatarren itzalera
Hemen bilduko gera
bi oilar harroen legera

Ziriak ziri Goenkalen
adarjotze benetan mundialak
Goenkalen maisiak eta Arralde
eta Lasa anaiak matraka ta ziri dabiltza

Egunetik egunera
Lasatarren itzalera
Hemen bilduko gera
bi oilar harroen legera


8-13. denboraldiak (2001-2007)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leihotik begira
plazaren erdira
Arraldeko grinak
eguzki argia lehiatilatik
eguzki argira


Datu teknikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sorrera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Telesail hau sortzeko, garai hartako EITBko zuzendariak ziren Oterminek eta Amatiñok Galesa bidaiatu zuten, eta oinarritzat hartu zuten galesera hutsez eginiko Pobol y Cwm (Haraneko jendea) telesaila.[10] Telesail hura 1974tik 1982ra bitartean BBC Wales kateak emititu zuen, aldiz 1982. urtetik aurrera S4C kateak emititu zuen. Gaur egun ere, emititzen jarraitzen dute. Bestalde, Erresuma Batuko EastEnders telesail luze eta ospetsuan ere oinarritu ziren.
Hizkuntza aldetik, telesaioak euskara eredu hurbil eta natural bat eskaintzea zuen helburu.[11] Ahozko euskara estandar bat, euskara estandarretik abiatuta, edozein herrialdetan ulertzeko modukoa.[12]

Lokalizazioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

'Goenkale'ko kalea Miramongo estudioetan, 2010ean.
22 urtetan EITB Miramonen-eko egoitzan grabatzen zen Goenkale. Bertan zeuden barrualdeko dekoratuak: pertsonaien etxeak, hotelak, tabernak, komisaria, 'Goenkale' kalea... Lehenengo denboraldian 7 dekoratu zituzten. Azken denboraldietan berriz, 15 inguru.
Lehenengo bi denboraldietan (1994-1996) dekoratuetan grabatzen ziren sekuentzia guztiak. Hirugarren denboraldian ordea, kanpoaldean grabatzen hasi ziren. Asteko lau egunetan EiTBko Miramongo dekoratuetan egiten zuten lan eta beste batean kalean.
Hirugarren denboralditik hamahirugarrenera arte (1996-2007) Orion grabatzen zituzten kaleko eszenak. Bertan aritu ziren hamar urtez, 13. denboraldiaren erdialdera arte. Gero aldiz, 2007ko urtarrilaren 31tik aurrera Tolosan grabatzen hasi ziren eta han eman zituzten beste zazpi urte, 20. denboraldira arte (2007-2014).
Azkeneko bi denboraldietan berriz (2014-2015), ETBk telesailaren aurrekontua jaitsi eta kanpoko sekuentziak kentzea erabaki zuen ekoiztetxeak. Beraz, 21. eta 22. denboraldiak EiTBko Miramongo egoitzan grabatu ziren.
Hauetaz gain, sekuentzia puntualetarako, Euskal kostaldeko beste hainbat herritako irudiak ere tartekatzen ziren, hala nola Bermeo, Getaria, Lekeitio, Mutriku, Donostia, Bilbo...
Euskal Herriaz gain, kanpoan ere grabatu izan du Goenkalek. Esaterako, 2001ean Benidorma joan ziren, 2003an Mediterraneoan zehar bidaia egin zuten, 2004an La Manga del Mar Menor inguruan grabatu zuten, eta 2007an Marbellan.[13]

Grabaketak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Goenkale astelehenetik ostiralera grabatzen zen, goizez 7:30etatik 14:45etara bitartean. Egunero atal bat ekoizten zuten. Lehen denboraldian 12 sekuentziakoak izaten ziren atalak, 16. denboraldian ordea 17 sekuentziakoak. Beraz egunean 25 minutu grabatzetik 35 grabatzera pasa ziren. Astean beraz bost atal edo bi ordu t'erdi inguru.

Aurrekontua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Telesailaren aurrekontua aldatuz joan da denboraldiz denboraldi
Lehenengo denboraldian 15.000€ko kostua zuen 25 minutuko atal bakoitzak. Hamaseigarren denboraldian berriz, 28.000€koa 35 minutuko atalak (astelehen eta asteartetan atal bikoitzak ematen zituztenez, 56.000€ emisioko.[14] Azken denboraldietan 25.000€ inguru balio zuen atal bakoitzak.
Lehenengo denboraldian beraz, Goenkaleko minutu baten kostua 600€koa zen, eta hamasaigarrenean 800€koa.

Telesailaren amaiera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

ETBko zuzendaritza eta ETB1eko telesaila ekoizten zuen Pausoka ekoiztetxeak adostu zutenez, Goenkale telesaila 2015eko abendura arte ikusgai izan zen ETB1en. "Oraindik goiz da 2016ko programazioaren ardatzak zehazteko, baina, egia da bultzada eman nahi diegula fikziozko telesailei datorren udazkenean, proiektu berriak estreinatuz eta aztertuz", adierazi zuen ETBko zuzendaritzak.

"Lehen mailako ikus-entzunezko fenomenoa da 'Goenkale'. Estatuko telesailik zaharrena da, eta urte guztian zehar ikusgai izango dugu Euskal Telebistako lehen katean", azpimarratu zuten hitzaldian.

Goenkaleren azken grabaketak Donostian, EiTBko Miramongo estudioetan egin ziren otsailaren 2an. Baina, 2015eko abenduaren 28ra arte izan zen ikusgai telesaila.[15] Oraindik ere ETB1en saio ikusienetakoa da Goenkale, horregatik, telesaileko ekoizleak lanean aritu ziren Goenkale berreskuratu nahian. Azkenean, ETB-ko zuzendari nagusi Maite Iturbek aurreratu zuenez, 2016an 'Goenkale' ordezkatu zuen telesaila egin zuten eta 'Goenkale'ko hainbat aktorek hartu zuten parte bertan: Aitaren etxea.[16]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   «Europako bigarren telesailik zaharrena», EiTB, http://www.eitb.eus/eu/telebista/programak/goenkale/osoa/1284766/ylenia-baglietto-eta-eneko-sagardoi--eider-eta-said-goenzalen/ .
  2.   «2006ko urtarrilaren 9tik aurrera Goenkale astelehen eta asteartetan», Noticias de Navarra, https://article.wn.com/view/2006/01/09/goenkale_se_emite_a_partir_de_hoy_los_lunes_y_los_martes/ .
  3.   «Goenkaleko audientziaren bilakaera 1994tik 2015era arte», Berria, http://www.berria.eus/paperekoa/1849/038/001/2015-12-16/boga_bogaren_ehun_mila_bezero.htm .
  4.   «2009-2010 ikasturteko, 16. denboraldiko audientzia», Zuzeu, https://zuzeu.eus/kultura/goenkale-ikusle-kuotari-eutsiz/ .
  5.   «2010-2011 ikasturteko, 17. denboraldiko audientzia», Berria, http://www.berria.eus/paperekoa/1520/028/002/2011-07-05/gaur_amaituko_da_goenkale_ren_denboraldia_44ko_kuota_izan_du.htm .
  6.   «2011-2012 ikasturteko, 18. denboraldiko audientzia», Berria, http://www.berria.eus/paperekoa/1530/036/003/2012-06-19/goenkale_ren_18_denboraldia_gaur_amaituko_da_argitu_gabeko_tramekin.htm .
  7.   «2012-2013 ikasturteko, 19. denboraldiko audientzia», Berria, http://www.berria.eus/paperekoa/1580/028/001/2013-02-10/gazteen_artean_goenkale_lider_tarteka.htm .
  8.   Montero, Yolanda (2008/02/05), «Luto en Arralde por María Luisa», El País, http://elpais.com/diario/2008/02/05/paisvasco/1202244014_850215.html .
  9.   «El personaje de 'Goenkale' (ETB 1) Maria Luisa Galardi morirá hoy», Diario Vasco, 2008-02-05, http://www.diariovasco.com/20080205/television/personaje-goenkale-maria-luisa-20080205.html .
  10.   Urkizu, Urtzi (2015-12-15), «Arralde ez da izan debalde», Berria, http://www.berria.eus/paperekoa/1925/038/001/2015-12-15/arralde_ez_da_izan_debalde.htm .
  11.   «Maite Bastos eta Jose Luis Aranguren 'Txiliku' Goenkaleri buruz», Arraio irratia, http://www.arraio.eus/2016/01/goenkale-ren-amaiera-hizpide-atalkaren-gaurko-saioan/ .
  12.   Urkizu, Urtzi (2015-12-18), «Hitzaren musika bizia», Berria, http://www.berria.eus/paperekoa/1925/030/001/2015-12-18/hitzaren_musika_bizia.htm .
  13.   «Goenkale, 21 urteko abentura zirraragarria», EiTB, http://www.eitb.eus/eu/telebista/programak/goenkale/osoa/3001020/goenkale-prentsa-topaketa--21-urteko-ibilbidearen-inguruko-gogoeta/ .
  14.   «Euskarazko telesailen produkzioaren uzta eta mugen zertzelada XXI. mendean: Goenkale saioaren kasuazterketa», Idoia Astigarraga, http://www.ueu.eus/download/artikulua/5_30.Astigarraga.pdf .
  15.   Cantera, Silvia (2015/12/28), «Goenkaleren azkenengo eszena», El Correo, http://www.elcorreo.com/bizkaia/culturas/tv/201512/28/goenkaleren-azkenengo-eszena-20151228123244.html .
  16.   Lartzaguren, Edu (2015-02-26), «Tamalez eta azkenekoz», Berria, http://www.berria.eus/paperekoa/1833/038/001/2015-02-26/tamalez_eta_azkenekoz.htm .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Goenkale Aldatu lotura Wikidatan