Lyon

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Lyon

Rhône-Alpeak
Lyon hiriko hainbat irudi.
Lyon hiriko hainbat irudi.
Lyongo bandera

Lyongo armarria

Izen ofiziala Lyon
Estatua
Eskualdea
Departamendua
Barrutia
 Frantzia
Rhône-Alpeak
Rhône (69)
Lyon (burua)
Alkatea Gérard Collomb (PS)
(2001-2008)
Herritarra Lyondar
Koordenatuak 45°45′35″N 4°50′32″E / 45.75972°N 4.84222°E / 45.75972; 4.84222Koordenatuak: 45°45′35″N 4°50′32″E / 45.75972°N 4.84222°E / 45.75972; 4.84222
Lyon non dagoen adierazten duen Frantzia-ko/-go/-eko mapa
Lyon
Eremua 47,87 km2
Posta kodea 69001-69009
Biztanleria 484.344 bizt. (2010)
Dentsitatea 10.117,9 bizt./km²
Sorrera Lugdunum erromatar hiria
Aglomerazioa Lyon Handia (1.167.086 bizt)
INSEE kodea 69381-69389
http://www.lyon.fr

Lyon Rhône-Alpeak eskualdeko eta Rodano (69) departamenduko hiriburua da, Rodano (Rhône) eta Saona ibaien lotunean kokatua. Biztanle kopuruari dagokionez estatuko hirugarren hiria da, Paris eta Marseillaren atzetik, baina hiri ingurune guztia kontutan hartuta bigarrena, 2.118.132 biztanleriarekin.

Erromatar garaian Galiako hiriburua izan zen, Erdi Aroan hiri komertzial bilakatuko zena eta XIX. mendean lehenengo mailako finantza tokia. Zeta produkzio monopolioarekin lehenengo eta ondoren ehungintza eta industria kimikoarekin bizkortu zen ekonomia. Gaur egun industria kimikoan, farmazeutikoan eta bioteknologikoan espezializatutako hiria dugu.

Horretaz gain Frantziako bigarren hiri unibertsitarioa da, 120.000 ikasle inguru izaten ditu urtero, hiru unibertsitate eta hamaika ingeniaritza eta eskolatan banatuak. Ondare historikoa eta arkitektonikoa ere ezin dugu ahaztu, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatua du hiriaren parte zabal bat.

Erakunde internazional batzuk ere bertan dute egoitza, Interpol, Euronews eta Minbiziaren Ikerketarako Nazioarteko Agentziak besteak beste.

Lyongo teilatu eta tximinien ikuspegia

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

K. a. 43. urtean sortua izan zen Lyon Fourviere mendixkan, Lugdunum izeneko kolonia erromatar bezala, Julio Cesarren ordezkari militarra zen Lucius Munatius Plancusen eskutik. Bertan zeltiarren gotorleku bat zegoen, Lug[o]dunon izeneko Lugus jainko zeltiarra, “argia” y dúnon “kastroa”).

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Lyon)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 17.9 21.9 25.7 30.1 34.2 38.4 39.8 40.5 35.8 28.4 23.0 20.2 40.5
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 6.2 8.4 12.4 15.3 20.0 23.5 27.0 26.7 22.3 16.7 10.2 7.1 16.3
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) −23.0 −22.5 -10.5 -4.4 -3.8 2.3 6.1 4.6 0.2 -4.5 -9.4 −24.6 −24.6
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 0.1 1.2 3.3 5.6 9.9 13.1 15.6 15.3 11.9 8.4 3.6 1.5 7.5
Pilatutako prezipitazioa (mm) 52.9 50.5 54.8 72.3 87.7 80.2 62.0 69.0 88.3 94.7 75.1 55.5 843.1
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 9 9 9 10 11 9 7 7 8 10 9 10 108
Eguzki orduak 69 97 172 180 225 232 275 259 187 111 70 55 1932
Iturria: Météo France[1]

Barrutiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arrondissements de Lyon.svg

Hiriak bederatzi barrutitan (arrondissement) banaturik dago. Hona hemen auzo nagusiak:

  • 1. barrutia: La Croix-Rousseko aldapak, Terreaux, Martinière/St-Vincent
  • 2. barrutia: Cordeliers, Bellecour, Ainay, Perrache, Confluent
  • 3. barrutia: Guillotière (iparraldea), Préfecture, Part-Dieu, Villette, Dauphiné/Sans Souci, Montchat, Grange Blanche (iparraldea), Monplaisir (iparraldea)
  • 4. barrutia: La Croix-Rousseko ordokia, Serin
  • 5. barrutia: Vieux Lyon (Saint-Paul, Saint-Jean eta Saint-Georges), Saint-Just, Saint-Irénée, Fourvière, Point du Jour, Ménival, Battières, Champvert (hegoaldea)
  • 6. barrutia: Brotteaux, Bellecombe, Parc de la Tête d'Or, Cité Internationale
  • 7. barrutia: Guillotière (hegoaldea), Jean Macé, Gerland
  • 8. barrutia: Monplaisir (hegoaldea), Bachut, États-Unis, Grand Trou/Moulin à Vent, Grange Blanche (hegoaldea), Laënnec, Mermoz, Monplaisir-la-Plaine
  • 9. barrutia: Vaise, Duchère, Rochecardon, St-Rambert-l'Île-Barbe, Gorge de Loup, Observance, Champvert (iparraldea)

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Elkarteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Olympique Lyonnais hiriko futbol talde nagusia eta Frantzia osoko garrantzitsuenetarikoa da.

Jaialdiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Soinu gauak, Guillotière terrazetan.
  • Fête des Lumières (Argien festa)[2]: Hiri guztiko eraikuntza eta monumentuak musikaz eta argiz janzten dira. Lau egunetan luzatzen da eta egun handia abenduak 8 izaten da. XIX. mendean sortutako jaialdi hau lyondarrentzat oso berezia da. Gaur egun 4 miloi bisitari inguru jasotzen dituen nazioarteko gertakaria da.
  • Les Nuits de Fourvière (Fourvière mendixkako gauak): Musika, antzerki eta zine jaialdia, mendixka horretan kokatzen den erromatar antzokian ospatzen dena (121.221 ikusle 2010ean).[3]
  • Les Nuits sonores[4]: Musika elektronikoaz gozatzeko jaialdi paregabea, maiatzeko asteburu batean ospatzen da hiriko parte ezberdinetan. 2011ko edizioan 80.000 ikusle izan zituen.[5]

Hauetaz gain, Lyonen bi bienal ere ospatzen dira[6], batak egungo artea uztartzen du, besteak dantza; ekainean salsa jaialdi bat, Y Salsa Festival[7]; martxoan literatura jaialdi bat, Quais du polar[8] eta 2009tik hona zinema jaialdi bat ere martxan dago, Grand Lyon[9].

Lyondar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri eta herri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lyoneko honako herri senidetuak ditu:[10]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Météo France, Prévisions météo de Météo-France, http://climat.meteofrance.com/chgt_climat2/climat_france/?CLIMAT_PORTLET.path=climatstation%2F69029001 .
  2. www.fetedeslumieres.lyon.fr
  3. (Frantsesez)  Les Nuits de Fourvière, Communiqué de presse BILAN 2010, http://www.nuitsdefourviere.fr/2010/IMG/pdf/NUITSDEFOURVIERE_BILAN2010.pdf .
  4. www.nuits-sonores.com
  5. (Frantsesez)  ONLYLYON, NUITS SONORES : AFFLUENCE ET BILAN ARTISTIQUE EXCEPTIONNELS, http://www.onlylyon.org/articles/bilan-positif-pour-la-9eme-edition-des-nuits-sonor-785-1.html .
  6. www.biennale-de-lyon.org
  7. www.y-salsa.com
  8. www.quaisdupolar.com
  9. www.lumiere2010.org
  10. a b c d e f g h i j k l m n o p q   2008 Mairie de Lyon, Partner Cities of Lyon and Greater Lyon, http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1 .
  11.   Birmingham City Council, Partner Cities, http://www.birmingham.gov.uk/twins .
  12.   Guangzhou Foreign Affairs Office, Sister Cities of Guangzhou, http://www.gzwaishi.gov.cn/Item/3970.aspx .
  13.   2008 Stadt Frankfurt am Main, Frankfurt -Partner Cities, http://www.frankfurt.de/sixcms/detail.php?id=502645 .
  14.   © 2009 Leipzig City Council, Office for European and International Affairs, Leipzig – International Relations, http://www.leipzig.de/int/en/int_messen/partnerstaedte/ .
  15.   Yokohama Convention & Visitors Bureau, Official Yokohama City Tourism Website: Sister Cities, http://www.welcome.city.yokohama.jp/eng/tourism/mame/a3000.html .
  16.   © 2007 UM_, Twin Cities, http://en.www.uml.lodz.pl/index.php?str=2029 .
  17.   © 2005–2009 www.yerevan.am, Yerevan Municipality – Sister Cities, http://yerevan.am/main.php?lang=3&page_id=194 .
  18.   2008 Municipality of Milan (Comune di Milano), Milano – Città Gemellate, http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/In%20Comune/In%20Comune/Citt%20Gemellate .
  19.   2008 The department of protocol and international relations of Minsk City Executive Committee, Twin towns of Minsk, http://minsk.gov.by/cgi-bin/org_ps.pl?k_org=3604&mode=doc&doc=3604_2_a&lang=eng .
  20.   Lyon.fr, Montreal partner city, http://www.lyon.fr/vdl/sections/en/villes_partenaires/villes_partenaires_2/?aIndex=1 .
  21.   Saint Petersburg City Government, Saint Petersburg in figures – International and Interregional Ties, http://eng.gov.spb.ru/figures/ities .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Lyon Aldatu lotura Wikidatan