Kofi Annan

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Kofi Annan
Kofi Annan 2012 (cropped).jpg
7. Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusia

1997ko urtarrilak 1 - 2006ko abenduak 31
Boutros Boutros-Ghali - Ban Ki-moon
Bizitza
Jaiotza Kumasi1938ko apirilaren 8a
Herrialdea  Ghana
Talde etnikoa Ashantia
Heriotza Berna2018ko abuztuaren 18a (80 urte)
Heriotza modua berezko heriotza: eritasuna
Familia
Aita Henry Reginald Annan
Ama Rose Eshun
Ezkontidea(k) Titi Alakija  (1965 -  1983)
Nane Annan  (1984 -  2018ko abuztuak 18)
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
Heziketa Mfantsipim School
(1954 - 1957)
Kwame Nkrumah University of Science and Technology
(1958 - 1961)
Graduate Institute of International and Development Studies
(1961 - 1962)
MIT Sloan School of Management
(1971 - 1972)
Hizkuntzak ingelesa
Jarduerak
Jarduerak diplomazialaria, ekonomialaria eta politikaria
Enplegatzailea(k) Nazio Batuen Erakundea
Jasotako sariak
Kidetza Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Protestantismoa
IMDb nm1108319
Kofi Annan signature.svg

Kofi Annan (Kumasi, 1938ko apirilaren 8aBerna, 2018ko abuztuaren 18a) Ghanako diplomatikoa eta Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusia izan zen 1997tik 2006ra bitartean. 2001. urtean Bakearen Nobel Saria jaso zuen.

2011ko urriaren 17an parte hartu zuen Aieteko bake konferentzian, Donostian.

Bizitza eta ibilbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ekonomia-ikasketak egin zituen Ghanan, Suitzan eta Ameriketako Estatu Batuetan.

1962an Munduko Osasun Erakundeko aurrekontuen bulegoan hasi zen lanean, eta, harrezkero, Nazio Batuen Erakundearen funtzionario izan zen.

1974-1976 bitartean, Ghanako Turismo ministerioarentzat lan egin zuen. NBEren barruan organismo batzuetan eta besteetan lan egin ondoren, 1987an idazkari nagusiaren finantza-gaietarako aholkulari eta laguntzaile izatera iritsi zen (bai Javier Pérez de Cuéllarrekin, bai Butros-Galirekin). 1995-1996 bitartean idazkariorde nagusia zelarik, Butros-Galiren ordez aritu zen Jugoslavia ohian bake-lanetan.

1996an Batzar Nagusiak NBEko idazkari nagusi aukeratu zuen (Estatu Batuek Butros-Gali berriro hautatzeko ezetza eman baitzuten), eta bera da orain arte postu horretara iritsi den karrerako funtzionario bakarra.

Bitartekari lanetan aritu zen hainbat prozesu politikotan: 1998an Saddam Hussein presidentearekin elkarrizketatu zen Bagdaden, estatubatuarrek Iraki egin nahi zioten erasoa eragozteko asmoz, irakiarrek ez baitzuten baimenik eman nahi ustez zituzten armategi kimikoa eta biologikoa ikuskatzeko. Negoziazio horietan izan zuen arrakastarekin asko hazi NBEren ospea nazioartean, aurretik porrot ugari izan baitzituen gatazka horretan. Bitartekari izan zen ere Nigerian, Gobernu zibilaren aldeko trantsizioari bultzada emanez eta baita NBEko Segurtasun Batzordearen eta Libiaren arteko harremanak suspertzen ere 1999an.[1]

2001ean Bakearen Nobel Saria jaso zuen, mundu ondo antolatu eta baketsuago baten alde egindako lanagatik. [2]

Bere agintaldian lehentasuneko gai bat hiesaren aurkako borroka izan zen. Pasarte polemikoak ere izan zituen: 2004an Irakeko egunkari batek salatu zuen hainbat agintarik NBEk sustaturiko Petrolioa Elikagaien Truke programa irabaziak eskuratzeko erabili zutela eta ustelkeria sare horretan Annanen semea zegoela.[3]

2006an idazkari nagusia izateari utzi zion eta NBErentzat jarraitu zuen lanean Sirian, ordezkari berezi bezala.[4]

2007an bere izena duen Fundazioa sortu zuen bakea eta elkarrizketa sustatzea helburu duena. [3]

2011n Kofi Annan Donostian izan zen Aieteko Agiria babesten. Europako beste 6 lider politikorekin presiditu zuen mahaia (Jonathan Powell, Bertie Ahern, Gro Harlem Brundtland, Pierre Joxe eta Gerry Adams). [5] Bertan ETAri borroka armatuari bukatzeko eskatu zioten alde bakarreko eta Espainiako zein Frantziako gobernuekin negoziatu gabeko prozesu baten baitan.[6][7] Handik hiru egunetara ETAk borroka armatuari amaiera ematea erabaki zuen.[8]

2012an Sirian bere betebeharra lortu ez zuelako dimisioa aurkeztu zuen eta NBEan zuen postua utzi zuen.[9]

Lanean aritu zen hil arte. 2018ko uztailean bertan egon zen Zimbabwen hauteskunde-prozesua ikuskatzen.[2] Nelson Mandelaren jaiotzaren urteurrenaren ekitaldietara Hegoafrikara joan zenean gaixotu eta horren ondorioz Bernan hil zen.[3]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Vasca, EiTB Radio Televisión Pública, «Biografia: Kofi Annan, NBEko idazkari izatetik Bakearen Nobel sarira», www.eitb.eus, https://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/756988/biografia-kofi-annan-nbeko-idazkari-izatetik-bakearen-nobel-sarira/. Noiz kontsultatua: 2018-08-18  .
  2. a b   Vasca, EiTB Radio Televisión Pública, «Kofi Annan, NBEn idazkari nagusi ohi eta Bakearen Nobel sariduna, hil da», www.eitb.eus, https://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/5797564/kofi-annan-nben-idazkari-nagusi-ohi-eta-bakearen-nobel-sariduna-hil-da/. Noiz kontsultatua: 2018-08-18  .
  3. a b c   Berria.eus, «Kofi Annan hil da, Bakearen Nobel saridun eta NBEko idazkari nagusi izandakoa», Berria, https://www.berria.eus/albisteak/155736/kofi_annan_hil_da_bakearen_nobel_saridun_eta_nbeko_idazkari_nagusi_izandakoa.htm. Noiz kontsultatua: 2018-08-18  .
  4.   Vasca, EiTB Radio Televisión Pública, «Kofi Annan, Siriarako ordezkari berezi», www.eitb.eus, https://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/836562/kofi-annan-siriarako-ordezkari-berezi/. Noiz kontsultatua: 2018-08-18  .
  5.   «Kofi Annan etorriko da besteak beste Donostiako Konferentziara», Argia, https://www.argia.eus/albistea/kofi-annan-etorriko-da-besteak-beste-donostiako-konferentziara. Noiz kontsultatua: 2018-08-18  .
  6.   Berria.eus, «ETAri armak uzteko, gobernuei negoziatzeko eta alderdiei hitz egiteko eskatu diete Donostian», Berria, https://www.berria.eus/paperekoa//002/001/2011-10-18/Hiru_eskaera_bakerako.htm. Noiz kontsultatua: 2018-08-18  .
  7.   Berria.eus, «Aieteko Adierazpenaren aldeko sostengu kanpaina hasi du Lokarrik», Berria, https://www.berria.eus/albisteak/63824/. Noiz kontsultatua: 2018-08-18  .
  8.   «Aieteko Konferentziaren urteurrena: ETAren urratsak ez du erantzunik jaso», Argia, https://www.argia.eus/albistea/aieteko-konferentziaren-urteurrena-etaren-urratsak-ez-du-erantzunik-jaso. Noiz kontsultatua: 2018-08-18  .
  9.   Vasca, EiTB Radio Televisión Pública, «Kofi Annanek utzi egingo dio Siriako bitartekari izateari», www.eitb.eus, https://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/934000/kofi-annanek-utzi-egingo-dio-siriako-bitartekari-izateari/. Noiz kontsultatua: 2018-08-18  .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Kofi Annan Aldatu lotura Wikidatan
  • Kofi Annanek kendu egin du presoen aldeko maindirea eta estelada ikusten ziren txioa, Berria, 2018ko maiatzak 7.
  • Kofi Annan Fundazioaren webgunea.