Sukaldaritza

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Bakailao kokotsak pil-pilean

Sukaldaritza edo gastronomia elikagaiak prestatzeko arte eta teknika da. Hain sinplea den definizio honen atzetik, kultura bakoitzaren adierazgarri nabarmena den jarduera dugu. Janari eta edaria munduko kultura bakoitzaren isla da. Atal honetan, sukaldaritza teknika eta arte huts bezala ulertuko da, sukaldaritzaren ikuspegi antropologikoa eta kulturala alde batera utziaz.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendebaldeko sukaldaritzaren oinarriak Pizkunde garaian jarri ziren. Katerina Medici, geroago Henrike II.a Frantziakoa izan zenarekin ezkondu zenean, Italiako sukaldaritza sofistikatua eraman zuen Frantziara. Geroago, Luis XIV.a, XV.a eta XVI.a erregeekin frantses Grande Cuisine sortu zen, Marie-Antoine Carême, George-Auguste Escoffier eta 1938. urtean frantses sukaldaritzaren inguruan Larousse Gastronomique argitaratu zuen Prosper Montagnéren idatzi eta lanei esker.

Euskal Herrian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Euskal sukaldaritza

Euskal Herrian, 1970. urte inguruan, Luis Irizar sukaldariaren eskutik, Euskal Sukaldaritza Berria sortu zen, eta haren ikasle izan ziren gaur egun entzutetsu diren euskal sukaldari ugari. Juan Mari Arzak sukaldariak, bestalde, euskal sukaldaritza eman du ezagutzera mundu osoan. Euskal Herrian, hemengo jangaiak erabiltzeaz gainera, gaur egun diren sukaldaritza baliabide berriei esker, beste kulturetako osagaiak ere erabiltzen dira.

Jangaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jangaiei dagokienez, Frantzian eta Txinan mota guztietakoak erabiltzen dira. Ozeano Barearen inguruan, kokoa eta taroa dira jangai nagusiak. Afrika aldean, berriz, kakahuetea. Ekialde Hurbilean jogurtaz, alberjiniaz, olibez eta arkumeaz baliatzen dira sukaldaritzan. Indian eta Indonesian, espeziak erabiltzen dira jakiak ontzeko. Hego Amerikan artoa da nagusi. Italian, aldiz, pasta eta arroza egunoro erabiltzen dira sukaldaritzan. Europako iparraldeko herrietan izokina eta sardinzarra prestatzen dute era guztietan. Japonian arraina eta barazkiak, eta Alemania aldean, txerrikia, hegaztiak, oreina eta basurdea.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Sukaldaritza Aldatu lotura Wikidatan