Edukira joan

Iruraiz-Gauna

Koordenatuak: 42°49′00″N 2°30′00″W / 42.816666666667°N 2.5°W / 42.816666666667; -2.5
Wikipedia, Entziklopedia askea
(«Iruraitz-Gauna» orritik birbideratua)
Iruraiz-Gauna
 Araba, Euskal Herria
Iruraiz-Gaunaren ikuspegia, Erentxun eta Egileta artean.
Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaAraba
EskualdeaArabako Lautada
Izen ofizialaIruraiz-Gauna
AlkateaIratxe Del Barco Murua
(Euskal Herria Bildu)
Posta kodea01193
INE kodea01027
Herritarrairuraiztar-gaunar[1]
Kokapena
Koordenatuak42°49′00″N 2°30′00″W / 42.816666666667°N 2.5°W / 42.816666666667; -2.5
Map
Azalera47,13 km²
Garaiera638 metro
Distantzia19 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria553 (2024)
12 (2023)
alt_left 236 (%42,7) (%50,8) 281 alt_right
Dentsitatea11,48 bizt/km²
Hazkundea
(2003-2013)[2]		% 12,88
Zahartze tasa[2]% 38,85
Ugalkortasun tasa[2]‰ 41,67
Ekonomia
Jarduera tasa[2]% 81,69 (2011)
Genero desoreka[2]% 3,37 (2011)
Langabezia erregistratua[2]% 6,54 (2013)
Euskara
Euskaldunak[3]% 32.97 + % 16.76 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [4]%  (2021)
Etxeko erabilera[5]% 10.09 (2021)
Datu gehigarriak
Sorrera data1967
Webguneahttp://www.iruraiz-gauna.com

Iruraiz-Gauna[1] Arabako ekialdeko udalerri bat da, Arabako Lautadako kuadrillakoa. Gasteiztik 19 bat kilometro ekialdera dago.

Aski azalera handia du (47,13 km2), eta, udalerriak izan duen historia dela kausa, oso lurralde-egituratze konplexua eta zatitua dauka; Euskal Herriko udalerririk zatikatuena da.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

638 metroko garaieran kokatzen da, Entziako mendilerroaren pean.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Uste da 1025. urteko datazioa duen Donemiliagako goldean aipatzen den Hiraszaeza geroago Iruraiz izenarekin ezagutuko zen barrutiaren izenaren aldaera zaharra dela.[6]

Dokumentu berean Garonna aldaera ikusten da, eta geroago, abizenetan-eta, (juan gaona, sancho gaona (1390)), noiz edo noiz Gaona, baina gehienetan egungo Gauna aldaerarekin dokumentatua.[7]

XIII. mendearen inguruan sortu zuten Iruraizko Ermandadea, baina gaur egun arte iraun duen agiririk zaharrena 1502ekoa da. Ermandadea hiru udalerrik osatzen zuten, Dulantzik, Burguk eta Iruraizek berak.

Udaletxea Azilun eraiki zuten 1779an, eta 1967ko otsailaren 5ean gaur egungo udalerria osatu zuten, Iruraiz eta Gauna udalerri ohiek bat egin zutenean. Gauna eta Erentxun izan ezik beste herri guztiak Iruraiz udalerri zaharrean zeuden.

Horregatik guztiagatik du izaera oso zatitua Iruraiz-Gaunak. Gaur egun, gainera, barrendegi txiki bat ere badauka Gasteiz udalerriaren barnean, 50 bat hektareakoa, Aberasturiren hego-ekialdean.

Banaketa administratiboa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hamaika herrik osatzen dute Iruraiz-Gauna udalerria:

  1. Alaitza
  2. Arrieta
  3. Azilu (herriburua)
  4. Erentxun
  5. Ezkerekotxa
  6. Gauna
  7. Gazeo
  8. Gereñu
  9. Jauregi
  10. Langarika
  11. Trokoniz

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mendearen bigarren erdialdean biztanlek galdu bazituen ere, XXI. mendearen lehen hamarkadan populazio berria iritsi zen udalerrira.

Iruraiz-Gaunako biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Sakontzeko, irakurri: «Hauteskundeak Iruraiz-Gaunan»
Iruraiz-Gaunako udaletxea, Azilu herrian.

2023-2027 legegintzaldia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023ko hauteskundeen ondorengo Iruraiz-Gaunako udalbatza

Alderdia

2023ko maiatzak 28
Zinegotziak Boto kopurua
Euskal Herria Bildu (EHB)
4 / 7
134 (% 48,38)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
3 / 7
125 (% 45,13)
Alderdi Popularra (PP)
0 / 7
10 (% 3,61)
Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE)
0 / 7
8 (% 2,89)
Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek izan dira Iruraiz-Gaunako azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[8]
Enrique Ramirez de Ocariz Armentia[8][9] 1979 1983 Euzko Alderdi Jeltzalea
Jose Maria Sagasti Femandez de Matauco[8][9] 1983 1987 Euzko Alderdi Jeltzalea
Jose Maria Sagasti Fernandez de Matauco[8] 1987 1991 Euzko Alderdi Jeltzalea
Enrique Ramirez de Ocariz Armentia[8] 1991 1995 Euzko Alderdi Jeltzalea
Enrique Ramirez de Ocariz Armentia[8] 1995 1999 Euzko Alderdi Jeltzalea
Enrique Ramirez de Ocariz Armentia[8] 1999 2003 Euzko Alderdi Jeltzalea
Fernando Perez de Onraita Ortiz[8] 2003 2007 Euzko Alderdi Jeltzalea
Fernando Perez de Onraita Ortiz[8] 2007 2011 Euzko Alderdi Jeltzalea
Fernando Perez de Onraita Ortiz[8] 2011 2015 Euzko Alderdi Jeltzalea
Susana Diaz de Arcaya Cubillo[8] 2015 2019 Euzko Alderdi Jeltzalea
Susana Diaz de Arcaya Cubillo[8][10] 2019 2022 a Euzko Alderdi Jeltzalea[11]
Amaia Sagasti Jimenez de Vicuña[8] 2022 2023 Euzko Alderdi Jeltzalea
Iratxe Del Barco Murua[12][13][14] 2023 Jardunean Euskal Herria Bildu

a 2022ko Uztailean Susana Diaz de Arcaya Cubillo Alkatea zendu zen.

Garraioa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote udalerri honi:

 Araba Bus
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
5 Gasteiz
(geltokia)		 Gasteiz (Alas/Boulebard) • Gasteiz (Madril/Arantzabela) • Arkauti • Arkauti (Nekazaritza i.) • Arkauti (akademia) • Oreitia • Burgu • Dulantzi • Gauna • Adana • Uribarri Jauregi • Gereñu • Alaitza • Langarika • Gazeo • Agurain • Erdoña • Zalduondo • Araia (Iduia) Araia⁠
6 Gasteiz
(geltokia)		 Gasteiz (Bastiturri) • Gasteiz (epaitegiak) • Gasteiz (unibertsitatea) • Argandoña • Andollu • Trokoniz • Ixona • Egileta • Azazeta • Birgaragoien • Birgarabarren • Maeztu • Atauri • Antoñana • Santikurutze Kanpezu (gasolindegia) • Santikurutze Kanpezu (markesina) • Zuñiga • Azedu • Antzin • Mendilibarri • Murieta • Zufia • Zubielki • Lizarra (zezen-plaza) Lizarra
(geltokia)

Gainera, Eskualdeko Garraioa sareak 3 linea ditu udalerrian:

 Eskualdeko Garraioa
 Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠
7 Azilu
Burgu
Dulantzi
Ozeta		 Elgea • Marieta • Matura • Mendixur • Gebara • Etura • Audikana • Deredia • Dallo • Arrieta • Txintxetru • Etxabarri Urtupiña • Arbulu • Argomaiz • Gazeta • Añua • Trokoniz • Ixona • Egileta • Eretxun Azilu
Burgu
Dulantzi
Ozeta⁠
8a Agurain
Azilu
Erdoña
Dulantzi		 Alaitza • Langarika • Gazeo • Ezkerekotxa • Txintxetru • Gereñu • Uribarri Jauregi • Adana • Gauna Agurain
Azilu
Erdoña
Dulantzi⁠
8b Agurain
Erdoña
Ozeta		 Etxabarri Urtupiña • Audikana • Etura • Gebara • Mendixur • Matura • Marieta-Larrintzar • Elgea • Hermua • Larrea • Axpuru • Narbaxa • Zuhatzola • Deredia • Dallo • Arrieta Agurain
Erdoña
Ozeta

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argazki galeria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriak:

  • Azilu.
    Azilu.
  • Alaitzako eliza.
    Alaitzako eliza.
  • Erentxungo plaza.
    Erentxungo plaza.
  • Gaunaren ikuspegia.
    Gaunaren ikuspegia.
  • Trokonizko kale bat.
    Trokonizko kale bat.
  • Gazeo.
    Gazeo.
  • Gereñu.
    Gereñu.

Ondarea:

  • Alaitzako elizaren barrualdea.
    Alaitzako elizaren barrualdea.
  • Alaitzako elizako margoen detailea.
    Alaitzako elizako margoen detailea.
  • Gazeoko elizaren barrualdea.
    Gazeoko elizaren barrualdea.
  • Gazeoko elizako margoen detailea.
    Gazeoko elizako margoen detailea.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ a b Euskaltzaindia. (PDF) 150. arauaː Arabako herri izendegia. .
  2. ↑ a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  3. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  4. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  5. ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  6. ↑ «Iruraiz - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-09-01).
  7. ↑ «Gauna - Lekuak - EODA» www.euskaltzaindia.eus (kontsulta data: 2025-09-01).
  8. ↑ a b c d e f g h i j k l m «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-04-05).
  9. ↑ a b «Iruraiz-Gauna» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (kontsulta data: 2020-04-14).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) «Fallece en Egipto el alcalde de la pequeña localidad alavesa de Lantarón Javier Uriarte» El Diario 2023-06-12 (kontsulta data: 2023-06-28).
  11. ↑ (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (kontsulta data: 2020-03-31).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) «EH Bildu refuerza su poder municipal en la Llanada alavesa» Diario de Noticias de Álava 2023-05-29 (kontsulta data: 2023-07-30).
  13. ↑ «Hego Euskal Herriko alkateak 2023ko ekainak 17» Orain 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-11-16).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Otros dos alcaldes alaveses ocupan puestos incompatibles» El Correo 2025-11-16 (kontsulta data: 2025-11-25).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Araba


Iruraiz-Gaunako herriak

Alaitza • Arrieta • Azilu • Erentxun • Ezkerekotxa • Gauna • Gazeo • Gereñu • Jauregi • Langarika • Trokoniz

"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Iruraiz-Gauna&oldid=10467351"(e)tik eskuratuta