Gaubea

Gaubea
Araba
Izen ofiziala	Valdegovía / Gaubea
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Araba Añanako Kuadrilla
Alkatea	Juan Carlos Ramírez-Escudero (EAJ)
Herritarra	gobiarandar
Koordenatuak	42°51′N 3°6′W
Eremua	244,06 km2
Garaiera	552-1.184 m
Distantzia	42 km Gasteiza
Posta kodea	01.426-01.427
Biztanleria	1.098 bizt (2011)
Dentsitatea	4,5 bizt/km²
http://www.valdegovia.com/

Artikulu hau udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Gaubea (argipena).

Gaubea (ofizialki Valdegovía / Gaubea) Arabako mendebaldean dagoen udalerria da, Añanako Kuadrilla barnekoa. Gasteiztik 42 bat kilometrora dago.

Valderejoko Ribera herri hutseko eliza

Astulezko gaztelua, muino batean kokatua

Izena

Udalerria izendatzeko Gobiaran erabili izan da, gaztelaniazko Valdegovíatik sortutako izena. Baina udalak euskarazko izen ofizialtzat Gaubea onartu zuen, gaztelaniaz, berriz, Valdegovía.

Geografia

Erliebe menditsua du Gaubeak, 552 eta 1.184 metro arteko garaiekin. Bertako mendirik ezagunena Gaubea mendia da, Karria haitza ere deitua, 1.130 metrokoa, haran osoari izena ematen diona. Omecillo ibaiak zeharkatzen du udalerria, Ebro ibaiaren ibaiadarra dena. Puron errekak ere igarotzen du Gaubea, Ribera herritik gertu arroil eder bat sortuz.

Udalerri mugakideak

• Iparraldean: Burgosko Junta de San Martin de Losa, Junta de Villalba de Losa eta Berberana.
• Hegoaldean: Burgosko San Zadornil, Valle de Tobalina, Bozoo, Santa Gadea del Cid eta Berberana.
• Ekialdean: Lantaron, Erriberagoitia, Añana eta Kuartango.
• Mendebaldean: Valderejo eta Burgosko San Zadornil eta San Pantaleon de Losa.

Historia

Leize artifizial ugari dago Gaubean, bereziki Barrio, Pinedo, Boveda eta Riberan. Haien ingurumarietan historiaurreko aztarna interesgarri anitz topatu da, Brontze Arotik Goi Erdi Arora arte zabaltzen omen direnak.

Erromatarren garaian, Autrigoniako mendebaldean izanda, haien eragin handia jaso zuen Gaubeak, Arabako gainontzeko lurraldeek baino handiagoa, behinik behin.

Banaketa administratiboa

Herri txiki eta kontzeju ugariz osatua dago, haren hiriburua Uribarri Gaubea da. Herrien zerrenda honakoa da:

• Astulez
• Acebedo
• Bachicabo
• Barrio
• Basabe
• Boveda
• Corro
• Espejo
• Fresneda
• Uribarri Gaubea (udalerriko herriburua)
• Ginea
• Gurendes
• Karanka
• Karkamu
• Mioma
• Nograro
• Osma
• Pinedo
• Quejo
• Kintanilla
• Tobillas
• Tuesta
• Valderejo (Lahoz, Lalastra, Ribera —hustua— eta Villamardones herriek osatua; 1966 arte haran honek berezko udalerria izan zuen)
• Valluerca
• Villamaderne (eta Bellojín, Villamaderneko kontzejuko herria)
• Villanañe

Karkamu, Fresneda eta Ginea 1927 arte Lacozmonte desagertutako udalerrian zeuden. Aldiz, 1947an Alcedo herria Gaubeatik Bergonda udalerrira pasatu zen. Villanañek bere udalerria izan zuen, Bellojín ere hartzen zuena, 1841 eta 1923 artean.

Demografia

Gaubeako biztanle kopurua

1897	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2006
2.966	2.923	2.991	2.809	3.410	3.342	2.949	2.410	1.456	980	793	952	1.076

Kultura

Hizkuntza

Gaubeako lurretan euskaraz mintzo zirela argi uzten dute bertako toponimoek, besteak beste, Astulez, Basabe, Karria, Anderexo edo Karanka izenek.^{[erreferentzia behar]}

Ondasun nabarmenak

Valderejo natur parkeko ikuspegia

• Valderejoko Natur Parkea
• Angostoko santutegia
• Baronatarren dorretxea, Villanañe herrian.
• Jasokundeko Andre Mariaren eliza, Tuesta herrian.
• Solapeña errota, Corron.
• Kobazulo eremitikoak edo haitzulo artifizialak. 12 bat daude haran osoan. Ezagunenetakoak Corrokoak dira.

Ikus, gainera

• Añanako Kuadrilla

Kanpo loturak

• (Euskaraz) Gaubeako Udalaren webgunea.
• (Gaztelaniaz) «Valdegobía», Auñamendi entziklopedia.