Agurain

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Agurain

 Araba

Aguraingo armarria

Izen ofiziala Salvatierra / Agurain
Estatua
Erkidegoa
Lurraldea
Eskualdea
Espainia
Euskal Autonomia Erkidegoa
Araba
Aguraingo Kuadrilla
Alkatea Maider Garcia de Bikuña Quintana (Bildu)
Herritarra aguraindar
Koordenatuak 42°51′9″N 2°23′22″W / 42.85250°N 2.38944°W / 42.85250; -2.38944Koordenatuak: 42°51′9″N 2°23′22″W / 42.85250°N 2.38944°W / 42.85250; -2.38944

Alava municipalities Salvatierra.JPG

Eremua 37,77 km2
Garaiera 600 m
Distantzia 26 km Gasteiza
Posta kodea 01200
Biztanleria 5.019 bizt. (2013)
Dentsitatea 132,88 bizt./km²
Sorrera 1256
http://www.agurain.com/

Agurain (ofizialki Salvatierra / Agurain) Arabako ipar-ekialdean dagoen udalerria da, izen bereko kuadrillako burua dena. Arabako laugarren herririk jendetsuena da, Gasteizen, Laudioren eta Amurrioren ondoren. Gasteiztik 26 bat kilometrora dago.

Kokagune estrategikoan dago Agurain, igarobidean: bertatik igarotzen da Iberiar penintsularen erdialdea eta mendebaldea Europako iparraldearekin lotzen duen errepide nagusietako bat, A-1 errepidea. Erdi Aroaz geroztik izan da toki estrategikoa, Aguraindik pasatzen baitzen Europa osoan garrantzitsua den Done Jakue bidearen barne ibilbidea (kostaldetik ez zihoana); gainera, Gaztelako eta Nafarroako erresumen artean zegoen.

Aguraingo San Juan eliza

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala eta klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zadorra da udalerritik igarotzen den ibairik garrantzitsuena. Hegoaldean Entzia mendikatea kokatzen da, udalerriko mendilerrorik garaiena (bertako Ballo mendia 1.197 metro garai da).

Natura eta Landaretza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lautadako jatorrizko landaretza baso zabalak ziren, lautada osoa hartzen zuten basoek. Gaur egun ditugun landaretza mantxak espezie autoktonoak osatzen dituzte gehienbat; pinua, izeia, alertzea eta nekosta izan ezik, hauek gizonak landatutakoak dira eta. Mendietako basoak ondo mantendu dira, baina lautadan nekazaritzak hartu ditu lur gehienak,baso irla txiki batzuk salbu,hauetako batzuk garrantzi handikoak. 800 metrotik gora, iparraldeko zein hegoaldeko zerratan, pagoa da nagusi (Fagus sylvatica). Hortik behera, hegoaldeko mendi magaletan, ametza da nagusi (Quercus pyrenaica), eta ipar orientazioa daukaten magaletan, haritza (Quercus robur), azken hau ipar orientazioa duten magaletan ere ematen da,baina altuera baxuagoan. Haritza zonalde lauetan ere agertzen zaigu, erkametzari bide eginez (Quercus faginea). Gebara-Aldaiako mendilerroan, espezie nagusia artea da (Quercus rotundifolia). Ibaiak haltz zuriez inguratuta azaltzen zaizkigu.

Fauna, gizakiaren presentzia oso handia den arren, neurri batean ugaria eta askotarikoa da. Lautadako habitatak asko aldatu ziren Uribarri-Ganboako urtegia eraiki zutenetik 1950a inguruan. Batez ere uretako fauna eta hegazti-fauna. Lautadako ibai eta erreken erregina amuarraina da. Bertako ibai-karramarroa, lehen oso ugaria, beste lekuetako espeziekin ordezkatua izan da. Lur faunari dagokionez, aipagarri dira gardatxoa eta hainbat suge mota. Ugaztunen artean, erbia, katagorria, orkatza eta muxarra; ugaztun haragijaleen artean, erbinudea, lepahoria, igaraba, bisoia, azeria eta basurdea. Lautadako faunaren harribitxiak hegaztiak dira. Urtegiaren hegoaldea, Mendixur inguruan, aterpe ezin hobea da hegaztientzat, eta Ramsar hezegune izendatu dute, hegazti mota ugariren bizileku baita: murgilak, lertxunak, kopetazuriak eta ahate espezie ugari. Arrano beltzek eta sai zuriak hegoaldeko zerratan egiten dituzte habiak. Zikoina kanpandorreetan hasi da habia egiten berriz ere, urte askotan ikusi gabe egon garen arren. Eper eta galeperrak nekazaritza lurrak hartzen dituzte; eta ibar, ibar-baso eta basotxoak beste espezie askoren bizileku dira. Pagauso eta oilagorren pasea ehiztarientzat oso erakargarria izaten da.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historiaurrea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garai honetan ekonomia ehizan eta bilketan oinarritzen zen, baina hemendik aurrera elikagaiak ekoizten hasi ziren, hau da, abeltzaintza eta nekazaritza lantzen. Duela 5.000 urte artzainak gure mendietan ibiltzen ziren. Kulturalki Pirinioetan daudenen antzekoak dira. Lautada pasabide bat omen zen, eta bertan, hegoaldekoen eraginez kobrezko tresnak egiten hasi ziren artzainak, baso erdian, artzainek erabiltzen zituzten bideen ondoan, hilobi kolektiboak eraiki zituzten, trikuharriak hain zuzen ere. Mendietan iruinarriak eta harrespilak topatuko ditugu. Artzain haiek paleolitiko garaiko biztanleen ondorengo ziren, eta gaur egungo euskaldunen arbaso. Pentsa dezakegu erabiltzen zuten hizkuntza ere euskararen aurrekari izan litekeela.

Duela 3.000 urte, Lautadara Europatik datozen beste herri batzuetako kideak etortzen hasi ziren: indoeuropar zeltak. Artzainak, nekazariak eta metalurgialariak ziren. Etorritako lehenengoek brontzezko tresnak ekarri zituzten, eta ondorengoek burdinazkoak. Lautadako jendea nekazaritza eta metalurgiaren arloetan aurrerapausoak ematen hasi zen, eta mendietatik ordokira jaitsi ziren. Leku estrategikoetan kokatu ziren, babesteko leku egokietan, esaterako, Henaioko Kastroan ( brontze arokoa), gaur egungo Dulantzi inguruan, eta Santa Luziakoan (Burdin Arokoa), gaur egungo Gebara inguruan.

Antzinaroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erromatarrak Lautadara heldu zirenean egoera horrekin egin zuten topo, K.a 72. urtearen inguruan. Artzain herriak ziren, erromatarrek baskoiak deitu zituzten. Baskoiek Erromarekin harreman adiskidetsua izan zuten, beraz hauen etorrerarekin, eusko-erromatar kultura sortu zen. Via trajana iter XXXIV izeneko galtzadak, Burdigalamdik (Bordele) Asturicara (Astorga) zihoanak, Lautada ekialdetik mendebaldera zeharkatu zuen, Mansio Albatik (Albeniz), Tulloniotik (Dulantzi), Suessatiotik (Arkaia) eta Iruña-Veleiatik zehar.

Urte haietan bakea izan zen nagusi, Erromaren krisialdia inguru honetara heldu arte, III. mendearen erdialdetik aurrera. Hortik aurrera barbaro herrien inbasioak izan ziren, bai eta barruko matxinadak ere, eta horrek guztiak bizitza erabat baldintzatu zuten. Gizarte maila altuek hiriak utzi eta nekazaritza eremuetan villak osatzen hasi ziren, eta nekazariak hara inguratu ziren babes bila.

Goi Erdi Aroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Baskoiek eta franko merovingioek Akitaniatik bota eta gero, bisigodoek Hispania menpean hartu izanak Pirinioez hegoaldeko baskoien bizitza erabat baldintzatu zuen. Garai ilun haietan, Lautadako herritarrak, Ebroko gainerako lurretako herritarren antzera, askatasunaren eta bisigodoen menpeko egoeraren artean bizi ziren. Horregatik, 711. urtean, Tarik musulmanak Gibraltarko itsasartea zeharkatzen duen urtean, Errodrigo godo erregea Iruñean setiatuta zegoen. Hartara, islamak oso harrera ona izan zuen godoen menpe zeuden baskoien artean, bai eta Hispaniako gainerako herrien artean ere.

824. urtean, Karlomagnoren armadaren kontrako Orreagako garaipenak 788. urtean emandako indarra eta batasuna oinarri hartuta, baskoiek Eneko Aritza Iruñeko errege izendatu zuten. Garai hartan hedatu zen Pirinioetako Erresuma, eta Antso III.a erregearekin (1004-1035) inoizko lurralde eremu handiena hartu zuen; musulmanen eskuetatik eremu asko bereganatu zituzten baskoiek (Errioxa, esaterako) eta lur asko jendeztatu (hala nola antzinako Autrigonia, gaur egungo Burgos probintziako iparraldea). Gaztela-Leongo monarkiak, bere burua bisigodoen ondorengotzat hartzen zuenak, politika espantsionista eraman zuen aurrera, eta arian-arian lur eremuak kendu zizkion baskoien erresumari, Gartzea Ramirez erregearen garaitik (1134-1150) Nafarroako Erresuma deitu izan zenari, alegia.

1200. urtean, Gaztelak bere egin zuen Lautada, Nafarroako Erresumaren mendebaldearekin batera. Gaztelako erregeek baskoien artean sortutako muga indartu nahi zuten, eta, hala, Alfontso X.a Gaztelakoak Hagurahingo herrixka villa de Salvatierra izendatu zuen, eta 1256an forua eman.

Behe Erdi Aroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garai latzak izan ziren Lautadan,nahiz eta hasiera batean ondo hasi. Lautada pasabide garrantzitsua izanda, ekonomia garapen aipagarria izan zuen garai honen hasieran,gehienbat Arabako jauntxoek 1332an Gaztelako erregeari eskubide jurisdikzionalak borondatez eman eta gero. Jauntxo hauek zergak kobratu eta justizia kudeatzen zuten nekazaritzako noble txikiak izatetik, merkatariak izatera eta errentak kobratzera pasa ziren. 1337 urtean , Alfontso XI.a Gaztelakoak Alegriako hiribildua fundatu zuen, Dulantziko eta Burgeluko herrixken ondoan, oparotasun garaiak ziren hauek. Lautadako bideetatik merkatariak eta Santiago bidea egiten zuten erromesak ibiltzen ziren. Baina garai oparoak gutxi iraun zuten, XIV. mendearen erdialdean, Izurieta heldu zen Lautadara, eta ondoren Europan 100 Urteko Guda gertatu zen, hasiera batean Ingalaterra eta Frantzia artean, baina hemen eragina izan zuen Petri I.a Gaztelakoak eta haren sasiko anaia Enrike Trastamarakoak tronua eskuratzeko izan zuten borroka dela eta. Ingelesek, Gaskoinia menpean baitzuten, Petri I.a babestu zuten, frantziarrek, berriz, Trastamarakoa. Nafarroako errege Karlos II.ak Petri I.arekin bat egin zuen, 1200. urtean kendutako lurrak itzultzeko baldintzarekin, haien artean Arabako Lautada, 1367an berriz ere Nafarroako Erresumaren parte bilakatuko dena. Aurretik, 1351n, Beltran Velez de Gebara jauntxoak Nafarroako Erresumako basailu izendatu zuen bere burua. Azkenik, 1369an, Enrike Trastamarakoa gailendu zen, eta 1371n Nafarroako baskoiek berreskuratutako lurrak, berriz ere, bere menpe hartu zituen Gaztelak. Enrike II.ak, tronuan jarraitu ahal izateko, botere gehiago eman zien nobleei. Nobleek beren artean borrokatzeari utzi zioten, eta Agurain Aiarako jaurerrikoa izatera pasatu zen. Bando gerrak, oinaztarren eta ganboatarren artekoak, nagusi ziren garai hartan. Herrixka ugari jenderik gabe geratu ziren. Borrokek 1487 a arte iraun zuten, Errege Katolikoek hiribildu guztiak bere menpe hartzen dituztenean. Forua nobleen, ahaide nagusien eta erregearen arteko gaia izatera pasatzen da eta hiriguneak gobernatzeko sistema bilakatzen da. Hiribilduak lurralde bakoitzeko Juntaren inguruan elkartzen dira.

Aro Modernoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ahaide nagusi eta txikiek, nahi zuten boterea lortu ez bazuten ere, beren jaurerriak mantendu zituzten. Halaxe gertatu zitzaion Aguraingo konde Pedro Lopez de Aialari, zein 1519an Karlos I.aren kontra matxinatu baitzen, komuneroen altxamendua aprobetxatuz. 1521ean matxinada galdu eta atxilotua izan zen, eta gero eraila. Agurainek hereje-hiribilduaren titulua eskuratu zuen orduan, eta etorkizuna ez zen batere erraza izan. 1565ean izurriteak berriz ere eraso zion Araba osoari. Eta hori gutxi balitz, kutsatutako biztanleen ondasunak erretzeko orduan, ohitura zen moduan, sua deskontrolatu eta hiribildu osoa erre zen. Berreraikitze lanetan oso garrantzitsuak izan ziren Amerikako aurkikuntzaren ondorioz heldu ziren ondasunak. Diru hau gauza askotarako erabili izan zen: tenpluak birmoldatzeko, eraikin berriak egiteko, zibilak zein erlijiosoak, eta artelanetan inbertitzeko; esterako, Ozaetako Sortzez Garbiaren baseliza, frai Juan de Luzuriagak eraikia; 1680tik aurrera frantziskotarren ordenako Espainia Berriko komisario orokorra izan zenak eraikia, alegia.

Ameriketatik aberastasunak heldu ziren, bai eta Lautadako bizitza erabat eraldatu zuten nekazaritza produktuak ere: tomatea, artoa eta, batez ere, patata. Oparotasun garai hura XVIII. mendean amaitu zen. Agurainen eta Lautadan garestitasunaren ondorioz matxinadak izan ziren. Mende haren amaieran Konbentzio Gerra (1793-1795) gertatu zen, eta Euskal Herria frantziar iraultzaileek menpean hartu zuten. Ordutik aurrera mende eta erdi iraungo zuen guda garaia etorri zen.

XIX. mendea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1808 eta 1813 a bitartean, Penintsulako Guda gertatu zen Napoleonen armadaren kontra, Espainiako eta Portugalgo erresumen lurretan. Lautadan Wellington dukearen armadaren garaipenarekin amaitu zen, bertan indar aliatuek Jose Bonaparteran armadaren kontra borrokatu zuten,eta Gasteiz inguruetan 1813ko ekainaren 21ean garaipena lortu zuten. Atzera egin zutenean, frantziar iheslariek Lautadako herri asko arpilatu zituzten.1833-1839 eta 1872-1876 urte tarteetan guda berriz ere itzuli zen Lautadara, kasu honetan beste arrazoi batzuengatik. Fernando VII.a erregearen heriotzarekin garai bat amaitu zen, antzinako erregimenarena hain zuzen ere. Madrilen liberalismoak boterea hartu zuen, baina ez zen bakea bermatzeko gai izan. Nekazariak, artisauak, langileak, elizjende xumea eta nekazaritza jauntxoak matxinatu egin ziren, beraien bizimodua mehatxaturik ikusi zuten eta. Hildako erregearen jarraitzaile bihurtu ziren, Carlos I arena hain zuzen ere. Lautadako herritar gehienek karlisten alde egin zuten, foru komunalen eta kristautasunaren defentsan, hots, tradizioaren alde. 1834ko urriaren 26 eta 27an, Zumalakarregi jeneralak Gobernuaren tropak garaitu zituen Dulantzi inguruetan. Hala ere, karlistek guda galdu zuten. Lautadako boluntarioek amaiera arte eutsiko zioten borrokari Gebarako gazteluan, hau karlistek amore eman ondoren liberalek bolboraren bidez leherrarazi egin zuten. Karlisten errebolta bizirik iraun zuen XIX. mendean zehar, garaien araberako intentsitate desberdinekin. Mendearen amaieran, ideologia politiko berriak sortu ziren, esaterako, nazionalismoa eta sozialismoa.

XX-XXI. mendeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mendea, aurreko mendeko konpondu gabeko arazoak zirela, injustiziak zirela, gatazka internazionalak zirela, oso garai ezegonkorra izan zen. Hasiera batean Bigarren Errepublika aldarrikatu zen, eta 1936an, haren kontrako matxinada hasi, armadak eta oligarkiak bultzatuta. Guda zuzena ez zuen Lautadan eraginik izan, bertako herritar asko beste tokietako fronteetan hil arren. Hala ere, errepresioak eragin handia izan zuen Lautadan, matxinatuen garaipenaren ondorioz urte luzeetan mantendu zena. Diktaduraren ondoren, Lautadan eta Hego Euskal Herriko gainontzeko lurraldeetan,demokraziarako eta askatasunerako bide luze eta zailari ekin zitzaion; nekazari-exodoak herri txikiak hustu zituen, biztanle berriak heldu ziren gure lurraldera, eta gizartean eta politikan oreka lortzeko bide zailari ekin zitzaion.

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aguraingo Andre Mariaren eliza

Aguraingo udalerria sei herriz osatua dago:

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1912an Cerámica Alavesa enpresa ezaguna sortu zuen Dimas Ugarte aguraindarrak, azulejuak ekoizteko. Zeramika-lan artistikoak ere egin zituen. 1970eko hamarkadan ateak itxi zituen.

Nahiz eta 1960ko hamarkadara arte Aguraingo jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza izan zen, ordutik, herriaren inguruan hainbat industrialde garatu dira, herriak dituen komunikabide onei esker, Gasteiz eta Iruñea arteko autobidea esaterako. Lehen industrialdea Litutxipikoa izan zen, 1980ko hamarkadatik aurrera.Horren ondoren, Eusko Jaurlaritzaren bidez, beste bi gune garatu dira, Galzar industrialdea eta Agurain industrialdea, biak autobidearen ondoan. Galzarkoak 520.000 metro koadroko azalera izango du guztiz garatzean, eta Agurain industrialdeak 460.000 metro koadro.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Agurainek ez zuen izan Euskal Herriko beste herri batzuk izan zuten populazio hazkunde bizkorra 1950eko hamarkadatik aurrera, baina beste toki batzuetan ez bezala, 1970eko hamarkadan hasi zen biztanle kopurua handitzen. XXI. mendeko lehen hamarkadak hazkundea bizkortu egin zen.

Aguraingo biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Bildu koalizioko Maider Garcia de Bikuña hautatu zuten alkate.

Aguraingo udalbatza

Alderdia Zinegotziak Boto kopurua[1]
Bildu
6
904 (%40,61)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
5
897 (%40,30)
Alderdi Popularra (PP)
-
138 (%6,20)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
-
116 (%5,21)
Aralar
-
88 (%3,95)
Izquierda Independiente por Salvatierra-Agurain (IIS-A)
-
62 (%2,79)
Ezker Batua - Berdeak (EB-B)
-
21 (%0,94)

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Louis Lucien Bonaparteren planoan (1863) euskal eremutik at bazegoen ere, uste da XVIII. mendearen bukaera arte euskaraz mintzo zirela aguraindarrak.

Lautadan antzina herritar gehienak euskaldun elebakarrak ziren. Mendeak aurrera egin ahala euskara indarra galtzen hasi zen gaztelaniaren eraginez. Azken hau gizartean eta kultura alorrean erabat gailendu zen arte. Horren arrazoi nagusia goi gizarte-mailen erdararako joera izan zen, horrek euskararen ospe-galtzea ekarri zuen eta. Horren ondorioz euskara, euskaldunen artean ere, kulturarik gabeko eta pertsona baldarren hizkuntzatzat ikusten hasi zen. Euskararen baztertzea, batez ere, XVIII. mendearen erdialdetik aurrera izan zen, baina Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko euskal herritar intelektual batzuek baztertze hura moteltzea lortu zuten.

XIX. mendean, nekazariek karlistaldiak galdu izanak eta 1876an foruak bertan behera uzteak, hezkuntza politika gobernu espainiarraren eskuetan geratzea ekarri zuen, eta honek Lautadan euskararen erabateko heriotza ekarri zuen. Aguraingo bake epaitegiko aktek diotenez, 1841ean, oraindik ere, itzultzaile baten beharra zuten. Horrek esan nahi du bertako euskaldun elebakarren ehunekoa handia zela.

Gaur egun euskaraz egiten edo ulertzen duten lautadarrak % 37 dira. Ehuneko hori 1870koaren berdintsua da, Ladislao de Velascok euskararen egoera Araban aztertu zuen garaikoa, garai hartan 1000 biztanle inguruk egiten baitzuten euskaraz. Mende bat geroago, 1970ean, Pedro de Yrizarrek egindako inkestaren arabera, lautadar jatorriko hiru biztanlek besterik ez zuen egiten euskaraz. Beraz, euskararen berreskurapena azken 25 urtean oso nabarmena izan da, eta hau herritarrek beraien izaera kulturala berreskuratzeko zeukaten borondateari esker eta hauek egindako lanari esker lortutako emaitza da.

Jaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Inauteriak: Lautadako herri askotan ospatu izan ziren, neguaren amaiera ospatzeko, 1936ko gerra arte. Diktadura-garaiaren ondoren Zalduondon berreskuratu ziren, eta azkenaldian Ilarduia, Egino, Andoin eta Agurainen ere ospatzen dira. Gidoi zehatzik gabeko antzezpena da, pertsonai zehatz batzuekin eta itxura estereotipatuarekin egiten dena. Mozorroen bidez parte-hartzaileen benetako izaera ezkutatzen da.
  • Donibane: Donibane jaia kristautasunaren aurretiko jaia da, udako solstizioa ospatzen duena, urari eta eguzkiari estu loturik. Lautadako herri askotan sua egiten da Donibane bezperako gauean, ekainaren 23an. Agurainen, berriz, herriko gazteek Done Joan enparantzan makala landatzen dute gau horretan, eta jarraian makalaren goialdera igotzen saiatzen dira.
  • Aguraingo azoka: Aguraingo azoka urriaren lehenengo astean ospatzen da, Arrosarioaren Amabirjinaren omenezko jaietan hain zuzen ere. 1395ean du jatorria, eta gaur egun arte mantendu da. Antzina garrantzi handiko azoka zen, eta estatuko nekazaritza eta abeltzaintza munduan oso ezaguna izan zen, batez ere, zaldiei esker. Nekazaritza eremuen mekanizazioaren ondoren, abereen eta nekazaritzako tresnen erakustaldi bilakatu da. Horrez gain, abere eta gazta lehiaketak egiten dira, artisauen azoka, eta bertako produktuen salmenta. Egun horretan pilota partidu profesionalak ere izaten dira.
  • Errepuierre: ohitura hau Lautadako herri askotan ospatzen da urte amaieran. Inauterien antzeko ohitura da, berez, erritu berdina da, baina data desberdinetan ospatzen da; bata gaur eguneko egutegia kontuan hartzen du eta besteak antzinako egutegia, baina biek garai baten amaiera ospatzen dute. Herriko gazteak kalez kale aritzen dira lastozko panpin bat beraiekin daramatela eta Errepuierre abestia kantatuz. «Errepuierre» euskal hitza da, «erre ipurdia erre» hitzen laburketa hain zuzen ere. Hau da, urteari ipurdia erretzen zaio egun horretan, eta inauterietan bezala lastozko panpina erre egiten da aurreko urteko zorigaitz guztiak amaiarazteko.

Musika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Burundesa autobus konpainiaren Sakanako herriak lotzen dituen Gasteiz-Iruñea lineak geltokia dauka herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arrizalako Sorginetxe trikuharria.

Aguraindar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Agurain Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa