Bosnia-Herzegovina

Wikipedia(e)tik

Bosnia-Herzegovina
Bosna i Hercegovina
Босна и Херцеговина


Bandera	Armarria

Goiburu nazionala: Ez du

Ereserkia: Intermeco

Hiriburua
eta hiri handiena
Koordenatuak Sarajevo

43°52′I 18°25′E

Hizkuntza ofiziala(k) Bosniera, Kroaziera, Serbiera

Gobernua

Presidentziako kideak
bosniarra
serbiarra
kroaziarra
Goi Ordezkaria

Errepublika presidentzialista

Haris Silajdžić
Nebojša Radmanović
Željko Komšić
Nikola Špirić

Independentzia
- Jugoslaviatik 1992 apirilaren 5

Eremua
- Guztira
- ur % 51.129 km² (124.)
arbuiagarria

Biztanleria
- Estimaketa (2005)
- Errolda (1991)
- Dentsitatea 4.025.476 (120.)
4.354.911
205 biztanle/km² (70.)

Dirua Bosniar marko aldagarria (BAM)

Ordu eremua
- Udan (DST) CET (UTC +1)
Ez (UTC +1)

Interneteko domeinua

.ba

Telefono aurrizkia +387

Herritarra bosniar

Bosnia-Herzegovina Europa hego-ekialdeko estatua da, Balkanetan kokatua Itsaso Adriatikoaren ertzean. Hala ere, ia estatu itsasgabea da, 20 kilometroko kosta zerrenda motza baitu, Neum hiriaren inguruan.

Hiriburua Sarajevo da.

[aldatu] Mugakideak

Mugakide ditu Kroazia ipar, hego eta mendebaldean, Serbia ekialdean eta Montenegro hegoaldean.

[aldatu] Historia

[aldatu] Otomandarren garaiak

Bosnia-Herzegovinako biztanleriaren gehiengoa musulmana izatearen arrazoia (ondoko herrialdeetan ez bezala) 1463. urteko konkista batean bilatu behar da. Urte hartan Mehmet II.ak lurraldea Otomandar Inperioarentzat irabazi zuen. Hiru mende geroago (1878) Austria-Hungariako Inperioaren eskuetara pasako da, Bosnia-Herzegovinako nazionalismoa indartuz. Haserre nazionalista honen testuinguruan, Austriako artxiduke Frantzisko Fernando hil zuten 1914an, Lehenengo Mundu Gerrari hasiera emanez. Guda amaituta (1917) herrialdea Serbiarren, Kroaziarren eta Esloveniarren Erresuman integratuko dute, 1929an Jugoslavia deituko dena.

[aldatu] Bosniako gerra

Sakontzeko, irakurri: Bosniako gerra

Parlamentuaren eraikina sutan, Sarajevoko 1992ko setioan.

Estatu honen banantzearen testuinguruan, 1991ko urrian Bosnia-Herzegovinak bere subiranotasuna aldarrikatu zuen, independentzia 1992ko martxoaren 3an aldarrikatuz.

Bosnia-Herzegovinako gutxiengo serbiarrak erresistentzia erakutsi zuen independentziaren aurrean, Jugoslaviako armadaren laguntza jaso zutelarik. Gerra zibila 1992ko apirilaren 1ean pizu zen, 1995eko abenduaren 14ra arte. Jugoslaviako (hots, Serbiako) armadaz gain, Kroaziakoak ere gerran esku hartu zuen, 250.000 hildako eta 2.5 milioi erbesteratu eragin zituena.

[aldatu] Gaur egun

2004tik Bosnia-Herzegovinan Europako Batasuneko armadetako interposizio indarrak daude, talde etniko desberdinen arteko gatazka bortitzak ekidin nahian.

[aldatu] Banaketa administratiboa

Sakontzeko, irakurri: Bosnia-Herzegovinaren banaketa administratiboa

[aldatu] Inguru naturala

[aldatu] Hiri nagusiak

Sarajevo: 602.500 (2006).
Banja Luka: 195.692 (1991).
Tuzla: 160.000 inguru.
Mostar: 125.448 (2004).
Sarajevo Ekialdea: 90.000 inguru.

[aldatu] Hizkuntzak

Bosniera, serbiera eta kroaziera dira mintzaira ofizialak, eslaviar hizkuntzak direnak.

Aditu batzuen ustez, hala ere, hiru hizkuntzak bat dira.

[aldatu] Bosniar ezagunak

Alija Izetbegovic (1925–2003), politikaria.
Goran Bregovic (1950-), musikaria.
Emir Kusturica (1954-), zinema zuzendaria.
Meho Kodro (1967-), futbolaria.
Hasan Salihamidzic (1977-), futbolaria.
Mirza Teletović (1985-), saskibaloi-jokalaria.

[aldatu] Kanpo loturak

Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Bosnia-Herzegovina

(Ingelesez) Bosnia-Herzegovinako webgune ofiziala
(Ingelesez) B&H online
(Ingelesez) B&H Turismoa
(Euskaraz) Bosniako gerrari buruzko erreportajea