Xilosa

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
D-Xilosa
Identifikadoreak
CAS zenbakia 58-86-6 YesY, 609-06-3 (L-isomero) YesY[ESIS], 41247-05-6 (racemate) YesY[ESIS]
PubChem 135191
ChemSpider 119104 N
UNII A1TA934AKO YesY
EC-zbka. 200-400-7
ChEMBL CHEMBL502135 N
Propietateak
Formula molekularra C5H10O5
Masa molarra 150.13 g/mol
Itxura orratz edo prisma monoklinikoak, kolore gabekoak
Dentsitatea 1.525 g/cm3 (20 °C)
Fusio puntua

144-145 °C, 272 K, -85 °F

Errotazio espezifikoa [α]D +22.5° (CHCl3)
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
1
0
Harremana duten konposatuak
Harremana duten aldopentosak Arabinosa
Erribosa
Lixosa
Harremana duten konposatuak Xilulosa
Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak

Xilosa formula duen monosakaridoa da, aldehido taldea (CHO) lehenengo karbonoan duena. Bost karbono dituenez pentosa bat da.

Koch zientzilari finlandiarrak isolatu zuen lehenengoz 1881 urtean[1].

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Landare askotan agertzen da, lastoan, kotoi-hazien estalkian eta zurean bereziki, hortik bere izena, grekeraz ξύλον (xylon) hitzak "egurra" esan nahi du.

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Solido kristalino zuria da, zaporez gozoa, eta uretan urtzen da. Izadian ez da aske agertzen, xilosa banakoz osaturiko xilano gisa baizik. Xilanoa izatez hemizelulosa mota bat da.

Bost karbonotako kate honek karbonilo talde bat du muturrean eta hiru karbono asimetriko ditu. Gainerako gluzidoen antzera bi enantiomero izan arren naturan D-Xilosa baino ez da ageri. Laborategian L-xilosak sintetizatu izan dira.

Bost karbono dituen arren eraztun hexagonalak eratzen ditu, α eta β-D-xilopiranosa konformaazioak hartuz.

Erabilerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Xilosak ez du kaloriarik[2] eta ondorioz diabetikoen jakiak egiteko erabiltzen da.

Hemizelulosaren degradazio azidoak furfurala sortzen du[3], hau industrian erabiltzen den disolbente berezia da eta polimero sintetikoen jatorrizko molekula ere izaten da.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Hudson & Cantor (1950) Advances in carbohydrate chemistry 5.
  2. (Ingelesez)Helmer, O. M.; Fouts, Paul J. (1937-05-01) «GASTRO-INTESTINAL STUDIES. VII. THE EXCRETION OF XYLOSE IN PERNICIOUS ANEMIA» Journal of Clinical Investigation (3): 343–349 doi:10.1172/JCI100862 ISSN 0021-9738 . Noiz kontsultatua: 2018-11-02.
  3. (Ingelesez)«http://www.orgsyn.org/demo.aspx?prep=cv1p0280» www.orgsyn.org . Noiz kontsultatua: 2018-11-02.