Rutenio

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Rutenioa
44 TeknezioaRutenioaRodioa
Fe

Ru

Os
Ru-TableImage.png
Orokorra
Izena, Ikurra, Zenbakia Rutenioa, Ru, 44
Serie kimikoa trantsizio-metalak
Taldea, periodoa, orbitala 8, 5, d
Itxura zuri zilarkara metalikoa
Rutenioa
Masa atomikoa 101,07(2) g/mol
Konfigurazio elektronikoa [Kr] 4d7 5s1
Elektroiak orbitaleko 2, 8, 18, 15, 1
Propietate fisikoak
Egoera solidoa
Dentsitatea (0 °C, 101,325 kPa)
12,45 g/L
Urtze-puntua 2.607 K
(2.334 °C, 4.233 °F)
Irakite-puntua 4.423 K
(4.150 °C, 7.502 °F)
Urtze-entalpia 38,59 kJ·mol−1
Irakite-entalpia 591,6 kJ·mol−1
Bero espezifikoa (25 °C) 24,06 J·mol−1·K−1
Lurrun-presioa
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
T/K 2.588 2.811 3.087 3.424 3.845 4.388
Propietate atomikoak
Kristal-egitura hexagonala
Oxidazio-zenbakia(k) 8, 6, 4, 3, 2, 1
(oxido azido ahula)
Elektronegatibotasuna 2,2 (Paulingen eskala)
Ionizazio-potentziala 1.a: 710,2 kJ/mol
2.a: 1.620 kJ/mol
3.a: 2.747 kJ/mol
Erradio atomikoa
(batezbestekoa)
130 pm
Erradio atomikoa
(kalkulatua)
178 pm
Erradio kobalentea 126 pm
Datu gehiago
Eroankortasun termikoa (300 K) 117 W·m−1·K−1
Soinuaren abiadura 5.970 m/s
Isotopo egonkorrenak
Artikulu nagusia: rutenioaren isotopoak
iso UE Sd-P D DE (MeV) DP
96Ru  %5,52 Ru egonkorra da 54 neutroirekin
97Ru Sintetikoa 2,9 e ε - 97Tc
γ 0,215, 0,324 -
98Ru  %1,88 Ru egonkorra da 54 neutroirekin
99Ru  %12,7 Ru egonkorra da 55 neutroirekin
100Ru  %12,6 Ru egonkorra da 56 neutroirekin
101Ru  %17,0 Ru egonkorra da 57 neutroirekin
102Ru  %31,6 Ru egonkorra da 58 neutroirekin
103Ru Sintetikoa 39,26 e β- 0,226 103Rh
γ 0,497 -
104Ru  %18,7 Ru egonkorra da 60 neutroirekin
106Ru Sintetikoa 373,59 e β- 0,039 106Rh
Erreferentziak

Rutenioa elementu kimiko bat da, Ru ikurra eta 44 zenbaki atomikoa dituena. Platinoaren taldeko trantsizio-metal arraroa da. Gehienetan platino-meetan ageri da eta katalizatzaile gisa erabiltzen da platinozko aleazioetan.

Ezaugarri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Rutenioa lau kristal-formatan agertzen da eta ez du distira galtzen giro-tenperaturan, baina oso azkar oxidatzen da. Alkali urtuetan disolbatzen da eta azidoek ez diote erasaten, baina halogenoen erasoa jasaten du tenperatura altuetan. Kantitate txikietan, platinoaren eta paladioaren gogortasuna emendatzen du eta, era berean, titanioaren korrosioarekiko erresistentzia handitzen du.

Metal hau erauzteko estalketa elektrolitikoa edo deskonposizio termikoa erabil daiteke. Rutenioz eta molibdenoz osatutako aleazio bat supereroalea da 10,6 ºK-eko tenperaturan. Rutenioaren oxidazio-egoerak +1etik +8ra doaz, eta -2 ere ezagutzen da, baina arruntenak +2, +3 eta +4 dira.

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Rutenio Aldatu lotura Wikidatan