Azido kapriko

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Azido kaprikoa
Identifikadoreak
CAS zenbakia 334-48-5 YesY, 1002-62-6 (sodio gatza) N
PubChem 2969
ChemSpider 2863 YesY
UNII 4G9EDB6V73 YesY
EC zenbakia 206-376-4
DrugBank DB03600
KEGG C01571 YesY
ChEBI CHEBI:30813 YesY
ChEMBL CHEMBL107498 YesY
IUPHAR ligand 5532
RTECS zbka. HD9100000
Propietateak
Formula molekularra C10H20O2
Masa molarra 172.26 g mol−1
Itxura Kristal zuriak
Usaina Oso desatsegina eta gogorra
Dentsitatea 0.893 g/cm3 (25 °C)
0.8884 g/cm3 (35.05 °C)
0.8773 g/cm3 (50.17 °C)
Fusio puntua

31.6 °C, 305 K, 89 °F

Irakite-puntua

268.7 °C, 542 K, 516 °F

Disolbagarritasuna uretan 0.015 g/100 mL (20 °C)
Disolbagarritasuna Alkohol eta eterrean (CHCl3) disolbagarria, C6H6, CS2, azetona
log P 4.09
Lurrun presioa 4.88·10−5 kPa (25 °C)
0.1 kPa (108 °C)
2.03 kPa (160 °C)
Azidotasuna (pKa) 4.9
Konduktibitate termala 0.372 W/m·K (solido)
0.141 W/m·K (likido)
Biskositatea 4.327 cP (50 °C)
2.88 cP (70 °C)
Egitura
Egitura kristalinoa Monoklinikoa (−3.15 °C)
Eremu taldea P21/c
Sare parametroa a = 23.1 Å, b = 4.973 Å, c = 9.716 Å
Termokimika
Formazio entalpia
estandarra
ΔfHo298
−713.7 kJ/mol
Errekuntza entalpia estandarra ΔcHo298 6079.3 kJ/mol
Bero-ahalmen espezifiko, C 475.59 J/mol·K
Arriskuak
GHS piktogramak The exclamation-mark pictogram in the Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS) Sigma-Aldrich w236411 . Noiz kontsultatua: 2014-06-15.
GHS zeinu hitza Warning
GHS arrisku esaldiak H315, H319, H335
GHS oharrak P261, P305+351+338
GHS piktogramak The exclamation-mark pictogram in the Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals (GHS) Sigma-Aldrich w236411 . Noiz kontsultatua: 2014-06-15.
GHS zeinu hitza Warning
GHS arrisku esaldiak H315, H319, H335
GHS oharrak P261, P305+351+338
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
2
0
LD50 10 g/kg (rats, oral)
Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak

Azido kaprikoa edo azido dekanoikoa kate ertaineko gantz-azido ase bat da, formula duena. Hamar karbono ditu (10:0).

Azido kaprikoak ahuntzen usaina gogorarazten du, hortik bere izena, latinez "ahuntza" caper edo capra da[1].

Koko olioaren %10-a osatzen du eta palma almendra olioaren %4-a[2]. Ugaztunen esnetan ere aurkitzen da[3]. Ahuntzaren izenetik beste bi azido ere izendatu dira, azido kaproikoa eta azido kaprilikoa. Hiruren artean ahuntz esnearen lipidoen %15a osatzen dute.

Ekoizpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dekanol monoalkohola oxidatuz ekoizten da kromo trioxidoa erabiliz. Aziko kaprikoaren triglizeridoak sodio hidroxidoarekin saponifikatuz ere lortzen da.

Erabilerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kaprato sodikoa xaboiak egiteko erabiltzen da[4].

Farmazia industrian ere erabiltzen da hainbat botika lipofilizatzeko eta horrela gantz ehunean sartzeko.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «capri-, capr- - Word Information» wordinfo.info . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  2. (Ingelesez) Anneken, David J.; Both, Sabine; Christoph, Ralf; Fieg, Georg; Steinberner, Udo; Westfechtel, Alfred (2006-12-15) Fatty Acids Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA doi:10.1002/14356007.a10_245.pub2 ISBN 3527306730 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  3. (Ingelesez) Beare-Rogers, J. L.; Dieffenbacher, A.; Holm, J. V. (2001-01-01) «Lexicon of lipid nutrition (IUPAC Technical Report)» Pure and Applied Chemistry (4): 685–744 doi:10.1351/pac200173040685 ISSN 1365-3075 . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.
  4. «CAPRIC ACID (n-DECANOIC ACID)» www.chemicalland21.com . Noiz kontsultatua: 2018-11-18.