Azido linoleiko

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Azido linoleiko
Identifikadoreak
CAS zenbakia 60-33-3 YesY
ChemSpider 4444105 YesY
UNII 9KJL21T0QJ YesY
KEGG C01595 YesY
ChEBI CHEBI:17351 YesY
ChEMBL CHEMBL267476 YesY
Propietateak
Formula molekularra C18H32O2
Masa molarra 280.45 g mol−1
Itxura Koloregabeko koipe
Dentsitatea 0.9 g/cm3[1]
Fusio puntua

-5 °C[2]
-12 °C[1]

Irakite-puntua

230 °C 21 mbar-tan[2]
230 °C 16 mmHg-tan[1]

Disolbagarritasuna uretan 0.139 mg/L[2]
Lurrun presioa 16 Torr 229 °C-tan
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
2
0
Flash puntua 112 °C[2]
Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak
Kartamo oliotan da ugariena, gantz azidoen %78a osatzen baitu.

Azido linoleikoa edo Azido 9,12-oktadekadienoikoa kate luzeko gantz-azido poliasegabe bat da, formula duena. Giza gorputzak bere kabuz sintetizatzerik ez duenez janariaren bidez hartu behar da[3].

Jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Landareen oliotan ugaria da[4].

Olioak Azido linoleikoa
Kartamo olioa % 78
Mahats hazien olioa % 76
Mitxoleta hazien olioa % 70
Ekilore olioa % 68
Arto olioa % 59
Soja olioa % 51
Oliba olioa % 10
Palma olioa % 10
Fruitu lehorrak Azido linoleikoa
Intxaurra % 51
Pistatxoa % 31,7
Kakahuetea % 32
Animalia jatorrikoak Azido linoleikoa
Arrautza gorringoa % 16
Txerri-gantza % 10

Egitura eta deribatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hemezortzi karbono ditu eta bederatzi eta hamabigarrenean lotura bikoitzak azaltzen du (18:2∆9,12).

Azido linoleikoak eta bere deribatuek Omega-6 gantz azido multzoan osatzen dute. Honako hauek dira dribatu nagusiak:

Garrantzia biologikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hainbat aparatu eta sistematan eragin onuragarria du azido linoleikoak.

  • Babes inmunologikoa indartzen du.
  • Gorputzeko gantz kopurua jeisten du.
  • Zirkulazio aparatuaren funtzionamendua hobetzen laguntzen du: presio arteriala gutxitzen du kolesterol eta triglizeridoak kontrolatzen baititu.
  • Nerbio sistemaren funtzionamenduan ere laguntzen du.

Erabilerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oso erabilia da kondoien industrian.

Industrialki prozesatutako elikagaietan azido honen zati bat hidrogenoarekin saturatu behar da jakia egonkorragoa izan dadin, gantz hidrogenatuak eta trans gantz-azidoak sortzen dituena, gure gorputzean koipe saturatu bezala funtzionatzen dutenak. Hemen dago munduko industriak planteatzen duen arazoa koipe "txar" gantz-azido ase|aseak edo partzialki hidrogenatuak ezabatzen saiatzerakoan.

Azken urteotan kosmetika industrian oso erabilia izan da, larruazalarentzako onuragarria baita. Aknea gutxitzen du, efektu antiinflamatorioa dauka eta larruazaleko likido errententzioa bultzatzen du[5].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c The Merck Index, 11th Edition, 5382
  2. a b c d GESTIS ZVG=14230 CAS=60-33-3
  3.   Burr, G.O., Burr, M.M. and Miller, E., On the nature and role of the fatty acids essential in nutrition (1930) J. Biol. Chem. (86) .
  4. (Ingelesez)  «Aceites Ricos en Ácido Linoleico» News-Medical.net 2010-04-15 . Noiz kontsultatua: 2018-11-24 .
  5.   Darmstadt, G. L.; Mao-Qiang, M.; Chi, E.; Saha, S. K.; Ziboh, V. A.; Black, R. E.; Santosham, M.; Elias, P. M. (2002) «Impact of topical oils on the skin barrier: possible implications for neonatal health in developing countries» Acta Paediatrica (Oslo, Norway: 1992) (5): 546–554 ISSN 0803-5253 PMID 12113324 . Noiz kontsultatua: 2018-11-24 .