Azido linoleiko

Wikipedia, Entziklopedia askea
Azido linoleiko
Linoleic Acid Structural Formulae V.2.svg
Formula kimikoaC18H32O2
SMILES kanonikoa2D eredua
SMILES isomerikoa
CCCCC/C=C\C/C=C\CCCCCCCC(=O)O
InChl3D eredua
Osatutaoxigeno eta karbono
Base konjokatualinoleate (en) Itzuli
Estereoisomeroalinolelaidic acid (en) Itzuli, (9Z,12E)-linoleic acid (en) Itzuli eta (9E,12Z)-linoleic acid (en) Itzuli
Ezaugarriak
Fusio-puntua−5 °C
Irakite-puntua365,2 °C
Masa molekularra280,24 Da
Erabilera
Tratatzen dunutrizio-gaixotasun
ElkarrekintzaFree fatty acid receptor 1 (en) Itzuli, Free fatty acid receptor 4 (en) Itzuli, Hepatocyte nuclear factor 4 alpha (en) Itzuli, Potassium voltage-gated channel subfamily B member 1 (en) Itzuli, Peroxisome proliferator activated receptor gamma (en) Itzuli eta Transient receptor potential cation channel subfamily M member 8 (en) Itzuli
Rola5-alpha-reductase inhibitors (en) Itzuli
Arriskuak
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
2
0
Identifikatzaileak
InChlKeyOYHQOLUKZRVURQ-HZJYTTRNSA-N
CAS zenbakia60-33-3
ChemSpider4444105
PubChem5280450
Reaxys1727101
Gmelin17351
ChEBI57557
ChEMBLCHEMBL267476
ZVG14230
EC zenbakia200-470-9
ECHA100.000.428
CosIng77323
MeSHD019787
RxNorm6400
Human Metabolome DatabaseHMDB0000673
KNApSAcKC00001224
UNII9KJL21T0QJ
NDF-RTN0000148142
KEGGC01595
PDB LigandEIC
Kartamo oliotan da ugariena, gantz azidoen %78a osatzen baitu.

Azido linoleikoa edo Azido 9,12-oktadekadienoikoa kate luzeko gantz-azido poliasegabe bat da, formula duena. Giza gorputzak bere kabuz sintetizatzerik ez duenez janariaren bidez hartu behar da[1].

Jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Landareen oliotan ugaria da[2].

Olioak Azido linoleikoa
Kartamo olioa % 78
Mahats hazien olioa % 76
Mitxoleta hazien olioa % 70
Ekilore olioa % 68
Arto olioa % 59
Soja olioa % 51
Oliba olioa % 10
Palma olioa % 10
Fruitu lehorrak Azido linoleikoa
Intxaurra % 51
Pistatxoa % 31,7
Kakahuetea % 32
Animalia jatorrikoak Azido linoleikoa
Arrautza gorringoa % 16
Txerri-gantza % 10

Egitura eta deribatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hemezortzi karbono ditu eta bederatzi eta hamabigarrenean lotura bikoitzak azaltzen du (18:2∆9,12). Molekula anfipatikoa da.

Azido linoleikoak eta bere deribatuek Omega-6 gantz azido multzoan osatzen dute. Honako hauek dira dribatu nagusiak:

Garrantzia biologikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hainbat aparatu eta sistematan eragin onuragarria du azido linoleikoak.

  • Babes inmunologikoa indartzen du.
  • Gorputzeko gantz kopurua jeisten du.
  • Zirkulazio aparatuaren funtzionamendua hobetzen laguntzen du: presio arteriala gutxitzen du kolesterol eta triglizeridoak kontrolatzen baititu.
  • Nerbio sistemaren funtzionamenduan ere laguntzen du.

Erabilerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oso erabilia da kondoien industrian.

Industrialki prozesatutako elikagaietan azido honen zati bat hidrogenoarekin saturatu behar da jakia egonkorragoa izan dadin, gantz hidrogenatuak eta trans gantz-azidoak sortzen dituena, gure gorputzean koipe saturatu bezala funtzionatzen dutenak. Hemen dago munduko industriak planteatzen duen arazoa koipe "txar" gantz-azido ase|aseak edo partzialki hidrogenatuak ezabatzen saiatzerakoan.

Azken urteotan kosmetika industrian oso erabilia izan da, larruazalarentzako onuragarria baita. Aknea gutxitzen du, efektu antiinflamatorioa dauka eta larruazaleko likido errententzioa bultzatzen du[3].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Burr, G.O., Burr, M.M. and Miller, E., On the nature and role of the fatty acids essential in nutrition. (1930). J. Biol. Chem. (86).
  2. (Ingelesez) «Aceites Ricos en Ácido Linoleico» News-Medical.net 2010-04-15 (Noiz kontsultatua: 2018-11-24).
  3. Darmstadt, G. L.; Mao-Qiang, M.; Chi, E.; Saha, S. K.; Ziboh, V. A.; Black, R. E.; Santosham, M.; Elias, P. M.. (2002). «Impact of topical oils on the skin barrier: possible implications for neonatal health in developing countries» Acta Paediatrica (Oslo, Norway: 1992) 91 (5): 546–554. ISSN 0803-5253. PMID 12113324. (Noiz kontsultatua: 2018-11-24).

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]