A bitamina

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
A bitamina
Identifikadoreak
CAS zenbakia 68-26-8 YesY
PubChem 1071
ChemSpider 393012 YesY
ChEBI CHEBI:17336 YesY
ChEMBL CHEMBL986 YesY
Propietateak
Formula molekularra C20H30O
Masa molarra 286.45 g mol−1
Fusio puntua

62–64

Irakite-puntua

137–138

Farmakologia
ATC kodea G03DA04
Bioerabilgarritasuna Ahozkoa: <10%
Administrazio
bideak
Ahoaren bidez, topikoa/azalaren bidez, baginaren bidez, muskulubarneko injekzioa, azal azpiko txertoa, azal azpiko inplantea
Metabolismoa Hepatiko
Eliminazioaren
erdi bizitza
Ahozkoa: 16–18 ordu
Azal azpikoa: 13–18 ordu
Iraizketa Giltzurruna
Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak

A bitamina bitamina liposolugarria da eta elikagaietan hainbat estruktura desberdin izan ditzake. Animalia jatorriko elikagaietan, erretinol izeneko alkohola da bitamina honen forma nagusia, baina erretinal aldehido bezala ere ager daiteke, eta baita azido erretinoiko bezala ere. Landareetatik eratorritako jakietan berriz A probitaminak daude, A bitaminaren aitzindariak alegia, konposatu karotenoideen familiakoak.

Egitura kimikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Diterpenoen egitura du, hau da, lau isoprenoz osaturik dago eta katearen muturrean hidroxilo talde bat du.

Funtzioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikusmena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erretinola begiko erretinako bi zelula motetan agertzen den arren (kono eta bastoietan), bastoietan betetzen duen funtzioari buruz ikerketa gehiago egin da orain artean.

Bastoien zereginetako bat, argi gutxi dagoenean ikusmena ahalbideratzea da. Zelula hauetan errodopsina izeneko proteina dago, eta bertan, erretinolak talde prostetiko bezala jokatzen du. Bastoi batera argia iristen denean, fotoi bat xurgatu eta erretinolaren konformazio espaziala aldatu egiten da, talde prostetikoa proteinatik bananduz. Honek nerbio-bulkada bat sorrarazten du, eta berau garunera iristen denean ikusi egiten dugu.

Immunitatea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

A bitamina immunitate-sistemak behar bezala funtzionatzeko beharrezkoa da. Azaleko eta mukosetako zelulak (arnasbideetakoak, liseri hodikoak eta gernu bideetakoak) infekzioen aurka babesten dute gorputza. Erretinola eta bere metabolitoak beharrezkoak dira zelula hauen osotasuna eta funtzioak mantentzeko. Gainera, erantzun immunean parte hartzen duten globulu zurien garapen eta diferentziazioan garrantzi handia dute.

Hazkuntza eta garapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bai A bitaminaren eskasia eta baita gehiegi hartzeak ere, jaiotze-akatsak ekar ditzakete ondorio bezala. Erretinola eta azido erretinoikoa, beharrezkoak dira enbrioien garapenerako[1]. Umekia garatzen ari denean, azido erretinoikoak gorputz adarren garapenean laguntzen du, eta baita bihotza, begiak eta belarriak eratzen ere. Gainera, azido honek hazkuntza hormona sortzeko genearen espresioa ere erregulatzen du.

Globulu gorrien ekoiztea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Globulu gorrien ekoizpena erregulatzen du eta bitaminaren gabeziak burdinaren metabolismoan kalteak eragiten ditu[2].

Iturriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erretinola animalia jatorrikoa da eta batez ere arrainen gibelean, esnekietan eta arrautzetan dago.

A bitaminaren aitzindari izan daitezkeen karotenoideak laranja, hori eta gorri koloreko barazkietan eta hosto berdeak dituztenetan aurki daitezke, hala nola, azenarioan, kalabazan, tomatean eta espinaketan.

A bitaminaren gabezia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

A bitaminaren gabeziak ikusmenaren akatsak sortzen ditu, xeroftalmia izeneko gaitza agertuz[3]. Begi-kornea opakoa bihurtu eta konjuntiba lehortu egiten da. Tratatu ezean, xeroftalmiak itsutasuna eragiten du.

Gaitz honetaz gain, bitamina honen gabeziak epitelio-ehunetako infekzioak eta hazkuntzaren atzerapena eragiten ditu[3].

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez)  Zadik, Z.; Altman, Y.; Raifen, R. (1996) «Vitamin A Levels and Growth Hormone Axis» Hormone Research in Paediatrics (6): 279–281 doi:10.1159/000185101 ISSN 1663-2826 PMID 9064277 . Noiz kontsultatua: 2018-12-29 .
  2.   www.tandfonline.com doi:10.1080/1042819031000116661 . Noiz kontsultatua: 2018-12-29 .
  3. a b   «Vitamin A Monograph for Professionals - Drugs.com» web.archive.org 2016-12-30 . Noiz kontsultatua: 2018-12-29 .