Eukaliptol

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Eukaliptol
1,8-Cineol2.svg
Formula kimikoa C₁₀H₁₈O
SMILES kanonikoa 2D eredua
InChl 3D eredua
Osatuta karbono
Ezaugarriak
Fusio-puntua 1 °C
Masa molekularra 154,136 u
Erabilera
Elkarrekintza Transient receptor potential cation channel, subfamily M, member 8 (en) Itzuli
Rola disolbatzaile eta anti-infective agent (en) Itzuli
Identifikatzaileak
InChlKey WEEGYLXZBRQIMU-UHFFFAOYSA-N
CAS zenbakia 470-82-6
ChemSpider 2656
PubChem 2758
Reaxys 5239941
Gmelin 27961
ChEBI 131076
ChEMBL CHEMBL485259
ZVG 104020
EC zenbakia 207-431-5
ECHA 100.006.757
CosIng 33902
MeSH C010087
RxNorm 21116
Human Metabolome Database HMDB0004472
KNApSAcK C00000136
UNII RV6J6604TK
NDF-RT N0000147385
KEGG D04115
Eukalipto urdinaren oliotan aurkitu zen eukaliptola lehenengoz.

Eukaliptola konposatu organikoa da likidoan kolorgea, baina usaintsua. Eter ziklikoa da eta monoterpenoidea da, lipido saponifikaezina beraz.

Beste sinonimo batzuekin ere ezagutzen da: 1,8-zineola, 1,8-zineola, kajeputola, 1,8-epoxi-p-mentanoa, 1,8-oxido-p-mentanoa, 1,3,3-trimetil-2-oxabiziklo[2,2,2]oktanoa, zineola.

Historia eta etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1870an F.S. Cloezek eukaliptola identifikatu zuen Eukalipto urdinaren (Eucalyptus globulus) oliotako osagai nagusi gisa[1]. Hortik eukaliptol izena.

Jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izenak iradokitzen duen bezala, eukalipto espezie ugaritan agertzen da, baina baita beste landare batzuetan ere:

Erabilerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eukaliptolaren usaina mendaren antzekoa da eta eter, etanol zein kloroformotan disolba daitekeenez lurrin, kosmetiko eta aromatizatzaile askotan agertzen da[6], zigarretan ere bai[7]. Kolutorioetan ere erabiltzen da.

Intsektuei desatsegina egiten zaie eta insektizida eta intsektuen repelenteetan agertzen da[8].

Toxikologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ohikoak baino dosi handiagoetan kalteak eragin ditzake ingestioan, larruazalarekin ukitzean edo usaintzean. Nerbio sistema eta arnas aparatua kaltetzen du eta jokaeran ere eragin nabarmena du.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez) Boland, D. J.; Brophy, J. J.; House, A. P. N.. (1991). Eucalyptus Leaf Oils: Use, Chemistry, Distillation and Marketing. Melbourne: Inkata Press ISBN 978090960569. aldatu
  2. Boland, D. J.; Brophy, J. J.; House, A. P. N.. (1991). Eucalyptus Leaf Oils: Use, Chemistry, Distillation and Marketing. Melbourne: Inkata Press, 6 or. ISBN 0-909605-69-6.
  3. www.tandfonline.com doi:10.1300/j175v01n03_08 . Noiz kontsultatua: 2018-12-23.
  4. www.tandfonline.com doi:10.1080/10412905.2001.9699604 . Noiz kontsultatua: 2018-12-23.
  5. (Ingelesez) Perry, Nicolette S. L.; Houghton, Peter J.; Theobald, Anthony; Jenner, Peter; Perry, Elaine K.. (2000). «In-vitro Inhibition of Human Erythrocyte Acetylcholinesterase by Salvia lavandulaefolia Essential Oil and Constituent Terpenes» Journal of Pharmacy and Pharmacology (7): 895–902 doi:10.1211/0022357001774598 ISSN 2042-7158 . Noiz kontsultatua: 2018-12-23.
  6. Harborne, J. B.; Baxter, H.. Chemical Dictionary of Economic Plants. ISBN 0-471-49226-4.
  7. «tricountycessation.org» www.tricountycessation.org . Noiz kontsultatua: 2018-12-23.
  8. (Ingelesez) Balandrin, Manuel F.; Darlington, Mark V.; Klocke, James A.. (1987-12-01). «1,8-Cineole (Eucalyptol), a mosquito feeding and ovipositional repellent from volatile oil ofHemizonia fitchii (Asteraceae)» Journal of Chemical Ecology (12): 2131–2141 doi:10.1007/BF01012562 ISSN 1573-1561 . Noiz kontsultatua: 2018-12-23.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]