Eukaliptol

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Eukaliptol
Identifikadoreak
CAS zenbakia 470-82-6 YesY
PubChem 2758
ChemSpider 2656 YesY
UNII RV6J6604TK YesY
DrugBank DB03852
KEGG D04115 YesY
ChEMBL CHEMBL485259 YesY
Propietateak
Formula molekularra C10H18O
Masa molarra 154.249 g/mol
Masa zehatza 154.1357652 u
Dentsitatea 0.9225 g/cm3
Fusio puntua

1.5 °C (274.6 K)

Irakite-puntua

176–177 °C (449–450 K)

Kontrakoa esaten ez bada, emandako datuak baldintza normaletan (25 °C, 100 kPa) hartuak dira.
Erreferentziak
Eukalipto urdinaren oliotan aurkitu zen eukaliptola lehenengoz.

Eukaliptola konposatu organikoa da likidoan kolorgea, baina usaintsua. Eter ziklikoa da eta monoterpenoidea da, lipido saponifikaezina beraz.

Beste sinonimo batzuekin ere ezagutzen da: 1,8-zineola, 1,8-zineola, kajeputola, 1,8-epoxi-p-mentanoa, 1,8-oxido-p-mentanoa, 1,3,3-trimetil-2-oxabiziklo[2,2,2]oktanoa, zineola.

Historia eta etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1870an F.S. Cloezek eukaliptola identifikatu zuen Eukalipto urdinaren (Eucalyptus globulus) oliotako osagai nagusi gisa[1]. Hortik eukaliptol izena.

Jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izenak iradokitzen duen bezala, eukalipto espezie ugaritan agertzen da, baina baita beste landare batzuetan ere:

Erabilerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eukaliptolaren usaina mendaren antzekoa da eta eter, etanol zein kloroformotan disolba daitekeenez lurrin, kosmetiko eta aromatizatzaile askotan agertzen da[6], zigarretan ere bai[7]. Kolutorioetan ere erabiltzen da.

Intsektuei desatsegina egiten zaie eta insektizida eta intsektuen repelenteetan agertzen da[8].

Toxikologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ohikoak baino dosi handiagoetan kalteak eragin ditzake ingestioan, larruazalarekin ukitzean edo usaintzean. Nerbio sistema eta arnas aparatua kaltetzen du eta jokaeran ere eragin nabarmena du.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez)  Boland, D. J.; Brophy, J. J.; House, A. P. N. (1991) Eucalyptus Leaf Oils: Use, Chemistry, Distillation and Marketing Melbourne: Inkata Press ISBN 978090960569 . aldatu
  2.   Boland, D. J.; Brophy, J. J.; House, A. P. N. (1991) Eucalyptus Leaf Oils: Use, Chemistry, Distillation and Marketing Melbourne: Inkata Press 6. orrialdea ISBN 0-909605-69-6 .
  3.   www.tandfonline.com doi:10.1300/j175v01n03_08 . Noiz kontsultatua: 2018-12-23 .
  4.   www.tandfonline.com doi:10.1080/10412905.2001.9699604 . Noiz kontsultatua: 2018-12-23 .
  5. (Ingelesez)  Perry, Nicolette S. L.; Houghton, Peter J.; Theobald, Anthony; Jenner, Peter; Perry, Elaine K. (2000) «In-vitro Inhibition of Human Erythrocyte Acetylcholinesterase by Salvia lavandulaefolia Essential Oil and Constituent Terpenes» Journal of Pharmacy and Pharmacology (7): 895–902 doi:10.1211/0022357001774598 ISSN 2042-7158 . Noiz kontsultatua: 2018-12-23 .
  6.   Harborne, J. B.; Baxter, H. Chemical Dictionary of Economic Plants ISBN 0-471-49226-4 .
  7.   «tricountycessation.org» www.tricountycessation.org . Noiz kontsultatua: 2018-12-23 .
  8. (Ingelesez)  Balandrin, Manuel F.; Darlington, Mark V.; Klocke, James A. (1987-12-01) «1,8-Cineole (Eucalyptol), a mosquito feeding and ovipositional repellent from volatile oil ofHemizonia fitchii (Asteraceae)» Journal of Chemical Ecology (12): 2131–2141 doi:10.1007/BF01012562 ISSN 1573-1561 . Noiz kontsultatua: 2018-12-23 .