Santiago Ramón y Cajal

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Santiago Ramón y Cajal
Santiago Ramón y Cajal
Zientzialaria
Arloa medikuntza
Jaio 1852ko maiatzaren 1a
Euskal Herria Aragoiko Petilla, Nafarroa Garaia (Euskal Herria)
Hil 1934ko urriaren 17a
Espainia Madril (Espainia)
Lanak Neuronen ikerketa


Santiago Ramón y Cajal (Aragoiko Petilla, Nafarroa Garaia, 1852ko maiatzaren 1a - Madril, 1934ko urriaren 17a) aragoiar-nafar sendagile, ikerlari eta histologoa izan zen. 1906. urtean Medikuntzako Nobel saria jaso zuen.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aragoiko Petillan jaio zen, aita herriko sendagilea zuela. Luna, Valpalmas eta Ayerben bizi izan ostean, eta 1869an familia Zaragozara aldatu zen. Santiagok medikuntza ikasketak Zaragozako Unibertsitatean egin zituen; 1873an titulua lortu baino lehen, ile apaintzaile eta zapatagin aritu zen[1]. 21 urte zituela, soldadutza egitera joan behar izan zuen. Armadako osasungintzako lehiaketa gainditu zuen, eta lehenik Katalunian aritu zen lanean. 1874an Kubara igorri zuten, tropa kolonialen mediku. Bertan disenteria eta paludismoak jo zuten, eta Espainiara itzuli behar izan zuen[2].

1884-1887 bitartean Valentziako unibertsitateko anatomiako irakasle izan zen, eta histologia eta anatomia patologiako irakasle Bartzelonako (1887-1892) eta Madrilgo (1892-1922) unibertsitateetan. 1913. urte aldera laborategiko frogetan enbrioien eta animalia gazteen garuneko, bizkarrezur-muineko eta zentzuguneetako nerbio ehunaren egitura fina aztertzeko Camillo Golgi, italiar medikuak, erabilitako zilar nitrato koloregaia (1903) hobetu zuen urre koloregaia asmatuz. Nerbio egitura aztertzeko erabiltzen den koloregai horrek begiaren erretinaren egitura eta gai grisean nahiz bizkarrezur-muinean nerbio zelulek duten egitura eta lotura aztertzeko ez ezik, garuneko tumoreak diagnostikatzeko ere funtsezko balioa du.

1906. urtean Camillo Golgirekin batera Fisiologiako edo Medikuntzako Nobel saria jaso zuen, neurona edo nerbio zelula nerbio sistemaren egituraren oinarri gisa aztertu eta finkatu zuelako. Aurkikuntza horrek eragin handia izan zuen nerbio sisteman neuronek betetzen duten oinarrizko funtzioa eta nerbio kitzikaduren funtzionamendua aztertzeko.

Espainiako Real Academia de las Ciencias-eko kide izateaz gainera, Instituto Nacional de Higiene erakundeko zuzendari ere izan zen. 1920. urtean Espainiako Alfontso XIII.ak haren izena daraman institutua sortu zuen Madrilen; han eman zituen lanean Ramón y Cajal-ek hil bitarteko urteak. Aipaturiko Nobel sariaz gainera, Moskuko nazioarteko saria (1900) eta Helmholtz Domina (1905) jaso zituen.

Idazlanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hainbat lan zientifiko argitaratu zuen bizitzan zehar, baina baita bestelakoak ere, autobiografikoak eta abar:

  • 1884: “Manual de Histología”.
  • 1886: “Cuentos de vacaciones”.
  • 1888: "Histología Normal y Patológica” (aldizkaria).
  • 1889: “Manual de histología normal y técnica micrográfica”
  • 1890: “Manual de Anatomía Patológica”.
  • 1897: "Textura del sistema nervioso del hombre y los vertebrados" (faszikuluak).
  • 1901: “Mi infancia y juventud”.
  • 1902: "Trabajos del Laboratorio de Investigaciones Biológicas" (aldizkaria).
  • 1904: "Textura del sistema nervioso del hombre y de los vertebrados" (lan nagusia).
  • 1905: “Cuentos de vacaciones” eta ”Historia de mi labor científica”.
  • 1912: “La fotografía de los colores”.
  • 1915: “Contribución al conocimiento de los centros nerviosos de los insectos”.
  • 1917: "Recuerdos de mi vida": “Mi infancia y juventud” (1. liburukia) eta “Historia de mi labor científica” (2. liburukia).
  • 1918: “Manual Técnico de Anatomía Patológica”.
  • 1923: “Recuerdos de mi vida”, 3. liburukia.
  • 1933: "¿Neuronismo o reticularismo?".
  • 1934: “El mundo visto a los ochenta años”.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Txomin Laxalt: Brèves de Pays basque, 2008. 40.or.
  2. Victoria HORRILLO, José María LÓPEZ PIÑERO: Ramón y Cajal, Santiago (1852-1934) Mcnbiografias.com

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Santiago Ramón y Cajal Aldatu lotura Wikidatan