Aldaketak

Jump to navigation Jump to search
13 bytes removed ,  Duela 4 urte
407 milioi da aipatu iturriak ematen duen kopurua; eta hitanoa, antzina izango zen baliokide, baina ez da egungo erabilera zabal-zabalena
| estatuak = [[Euskal Herria]], [[Argentina]], [[Bolivia]], [[Txile]], [[Kolonbia]], [[Costa Rica]], [[Kuba]], [[Dominikar Errepublika]], [[Ekuador]], [[Ekuatore Ginea]], [[Espainia]], [[Guatemala]], [[Honduras]], [[Mexiko]], [[Nikaragua]], [[Panama]], [[Paraguai]], [[Peru]], [[Puerto Rico]], [[El Salvador]], [[Uruguai]], [[Venezuela]] <small>talde esanguratsuak non: [[Andorra]], [[Aruba]], [[Belize]], [[Brasil]], [[Kanada]], [[Gibraltar]], [[Israel]], [[Maroko]], [[Holandarren Antillak|Holandar Antillak]], [[Trinidad eta Tobago]], [[Ameriketako Estatu Batuak]], [[Filipinak]]
| eskualdea = [[Europa]]ko gune batzuk, [[Erdialdeko Amerika]]ko eta [[Hego Amerika]]ko gehiengoa, [[Ipar Amerika]]ko gune batzuk eta [[karibe (argipena)|karibea]]; baita immigrante taldeak kontinente guztietan
| hiztunak = 418407 milioi, [[lehen hizkuntza]]tzat;<ref name=Parkvall2010>Mikael Parkvall, «Världens 100 största språk 2010» (munduko 100 hizkuntza handienak, 2010ean), in ''Nationalencyklopedin''.</ref> beste 90 milioi, bigarren hizkuntzatzat
| rankina = 2
| 1 familia = [[Indoeuropar hizkuntzak|Indoeuroparra]]
'''Gaztelania''' edo '''espainiera'''<ref name="Euskaltzaindia">{{erreferentzia|url=http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0038.pdf|egilea=[[Euskaltzaindia]]|izenburua=38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak}}. [[Euskaltzaindia]]k [[Hiztegi Batua]]n izen biak onartzen ditu. [[Sinonimo]]ak dira. '''Gaztelera''' hitza onartu arren, '''gaztelania''' hobesten du.</ref> ({{lang|es|''castellano, español''}}) [[hizkuntza erromantzeak|hizkuntza erromantze]] bat da, iberiar taldekoa. Erdi Aroko [[Gaztelako Erresuma]]n sortu zen, [[latin]] arruntak bertako hizkuntzekin izandako ukipen-egoeraren ondorioz. Horrela bada, espainierak [[euskara]]ren hainbat ezaugarri fonetiko bereganatu ditu (bost bokaleko sistema, hasierako ''f''-a galtzea...).
 
[[Mundu]]an 418407 milioi pertsonak [[lehen hizkuntza]] dute.<ref name=Parkvall2010/> [[Espainia]]ko eta [[LatinoamerikaHispanoamerika]]<nowiki/>ko ia estatu guztietan hizkuntza ofiziala da. Ama hizkuntza moduan, munduko [[bigarren hizkuntza]] erabiliena da, [[txinera]]ren atzetik. Bigarren hizkuntzatzat dutenak ere kontuan hartuta (guztira, 600 milioi pertsona), munduko laugarrena da, txinera, [[ingeles]]a eta [[hindi]]a<nowiki/>renaren ondoren.
 
== Gaztelaniaren lurralde eremua ==
* Buenos días: '''Egun on'''
* Buenas tardes: '''Arratsalde on'''
* Buenas noches: '''AabonGabon'''
* Adiós: '''Agur / Adio'''
* saludarSaludar: '''agurtuAgurtu'''
* despedirseDespedirse: '''agurtuAgurtu'''
* ¡Hasta la vista!: '''IkusiHurren arte!'''
* ¡Hasta luego!: '''Gero arte!'''
* por favor: '''mesedez'''
* ¿Qué tal?: '''Zer moduz?'''
* Bien, ¿y tú?: '''Ondo/Ongi, eta hizu?'''
* Lo siento, perdón: '''Barkatu'''
* ¿Qué hora es?: '''zerZer ordu da?'''
* Eres muy guapo/guapa: '''Oso polita haizzara'''
* Muchas gracias: '''Eskerrik asko'''
* De nada: '''Ez horregatik'''
* Te quiero: M'''aiteMaite hautzaitut'''
* feliz: '''pozik'''
* triste: '''goibel'''
* parranda: '''parranda'''
* boina: '''txapel'''
* felicidades¡Felicidades!: '''Zorionak! / Urte askotarako!'''
* amigo / amiga: '''adiskide'''
* madre: '''ama'''
[[Errekonkista]]ren garaian, [[Iberiar penintsula|Iberiar Penintsulan]] zehar hedatu zen [[Gaztelako Erresuma]] bera hedatu ahala. [[Kontsonante]]en birdoitze baten ondoren, egungo egitura sortu zuen.<ref>{{erreferentzia|abizena= Cano |izena= Rafael |izenburua= Historia de la lengua española|lekua= Bartzelona |argitaletxea= Ariel Lingüística |urtea= 2005}}</ref> [[XVI. mendea|XVI. mendetik]] aurrera, [[Espainiar Inperioa]] [[Amerika|Ameriketara]] eta [[Asia]]ra hedatzean, gaztelania ere zabaldu zen. Hastapenean, bertako hizkuntzak errespetatu baziren ere, [[XVIII. mendea|XVIII. mendetik]] aurrera gaztelaniaren erabilpena inposatuz joan zen. [[XIX. mendea]]n, Ameriketako herrialdeek independentzia lortu zutenean, elite berriek gaztelania areago zabaldu zuten, nazioaren batasuna indartzearren.
 
Lehen gramatika [[1492]]ko<nowiki/>akoa da, [[Antonio de Nebrija]]k idatzia, [[Europa]]ko hizkuntza moderno baterako aurrenekoa. Hizkuntzaren Errege Akademia [[1713]]an sortu zen, "gaztelaniaren hitzak eta esapideak erarik zuzenenean, dotoreenean eta garbienean finkatzeko".
 
Egungo egoerari dagokionez, gaztelania 21 herrialdetan ofiziala da, hiru kontinentetan (Europan: [[Espainia]]; [[Afrika]]n: [[Ekuatore Ginea]]; eta gainerakoak, Amerikan). Mundu osoan, 418407 milioi lagunek dute [[lehen hizkuntza]]tzat.<ref name=Parkvall2010/>
 
== Ikus, gainera ==

Nabigazio menua