Artikulu hau "Kalitatezko 1.000 artikulu 12-16 urteko ikasleentzat" proiektuaren parte da

Neptuno

Wikipedia, Entziklopedia askea
Neptuno (planeta)» orritik birbideratua)
Jump to navigation Jump to search

Neptuno Neptunoren ikur astronomikoa.
Neptune from Voyager 2.
Neptuno, Voyager 2 ontzitik.
Aurkikuntza
Nork
Noiz 1846-09-23[1]
Ezaugarri orbitalak[6][oh 1]
Garaia: J2000
Afelioa 4537580900 km
30.331855 UA
Perihelioa 4459504400 km
29.809946 UA
Erdi-ardatz handia
4498542600 km
30.070900 UA
Eszentrikotasuna 0.00867797
60190.03 egun[2]
164.8 urte
89666 Neptunoko eguzki-egun[3]
367.49 egun[4]
Batezbesteko abiadura orbitala
5.43 km/s[4]
Batezbesteko anomalia
259.885588°
Makurdura orbitala 1.767975° Ekliptikara
6.43° Eguzkiaren ekuatorera
0.72° plano inbariantera[5]
131.782974°
Perihelioaren argumentua
273.219414°
Satelite ezagunak 14
Ezaugarri fisikoak
Batezbesteko erradioa
24622±19 km[7][oh 2]
Ekuatoreko erradioa
24764±15 km[7][oh 2]
3.883 Lur
Poloko erradioa
24341±30 km[7][oh 2]
3.829 Lur
Zapaltzea 0.0171±0.0013
Gainazal azalera
7.6183×109 km2[2][oh 2]
14.98 Lur
Bolumena 6.254×1013 km3[4][oh 2]
57.74 Lur
Masa 1.0243×1026 kg[4]
17.147 Lur
5.15×10−5 Eguzki
Batezbesteko dentsitatea 1.638 g/cm3[4][oh 2]
Gainazal grabitatea
11.15 m/s2[4][oh 2]
1.14 g
23.5 km/s[4][oh 2]
Errotazio periodo siderala
0.6713 day[4]
16 h 6 min 36 s
Ekuatoreko errotazio abiadura
2.68 km/s
9660 km/h
28.32°[4]
Ipar Poloko igoera zuzena
19h 57m 20s[7]
299.3°
Ipar Poloko deklinazioa
42.950°[7]
Albedoa

0.290 (Bond)

0.41 (geom.)[4]
Gainazaleko tenp. min batezbeste max
1 bar level 72 K (−201 °C)[4]
0.1 bar (10 kPa) 55 K[4]
8.02 to 7.78[4][8]
Diametro angeluarra
2.2–2.4″[4][8]
Atmosfera[4]
Eskala garaiera
19.7 ± 0.6 km
Osaera

80 ± 3.2% hidrogeno (H2)
19 ± 3.2% helio (He)
1.5 ± 0.5% metano (CH4)
~0.019% hidrogeno deuteruro (HD)
~0.00015% etano (C2H6)
Izotzak:
amoniako (NH3)
ura (H2O)
amoniako hidrosulfuroa (NH4SH)

metano izotza (?) (CH4•5.75H2O)

Neptuno Eguzki-sistemako zortzigarren planeta da, sistema horretan dauden gasezko lau erraldoietako bat. Eguzkitik 4.494 milioi km-ra dago. Egitura gaseosoa eta izoztua du. Hidrogenoz eta helioz osatuta dago. Oso bero gutxi jasotzen du eguzkiarengatik, oso urrun dagoelako. 53 K da Neptunoren batez besteko tenperatura. Hala ere, Neptunoren barrutik ateratzen den beroak fenomeno atmosferikoak sortzen ditu, hala nola haizete bortitzak (1.400 km/h).

Aurkikuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

J.G. Galle-k aurkitu zuen 1846. urtean, Uranoren ezaugarri orbitalak aztertu ondoren.

Sateliteak eta eraztunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Neptunok 14 satelite ezagun ditu, baina 9k bakarrik dute izen ofizial bat. Triton da Neptunoren sateliterik handiena. Eguzki sistemako beste hiru gasezko erraldoiek —Jupiterrek, Saturnok eta Uranok— bezala, Neptunok eraztunak ditu; Saturnoren eraztunak baino ilunagoak eta txikiagoak dira.

Neptunoren satelite nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Elementu orbitalek Neptunoren barizentroari eta Eguzki Sistemaren barizentroari egiten diete erreferentzia. J2000 garai zehatzeko balioak dira. Barizentroak erabiltzearen arrazoia, planetaren erdigunearen ordez, honakoa da: ez dute aldaketa nabarmenik jasaten egunez egun ilargien mugimenduagatik.
  2. a b c d e f g h Presio atmosferikoa 1 bar mailan dagoenean

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Hamilton, Calvin J., «Neptune», solarviews.com, http://solarviews.com/eng/neptune.htm. Noiz kontsultatua: 2018-10-05  .
  2. a b   «Neptune», Solar System Exploration: NASA Science, https://solarsystem.nasa.gov/planets/neptune/overview/. Noiz kontsultatua: 2018-10-05  .
  3. (Ingelesez)  «Rotation Period and Day Length», cseligman.com, http://cseligman.com/text/sky/rotationvsday.htm. Noiz kontsultatua: 2018-10-05  .
  4. a b c d e f g h i j k l m n o (Ingelesez)  «Neptune Fact Sheet», nssdc.gsfc.nasa.gov, http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptunefact.html. Noiz kontsultatua: 2018-10-05  .
  5. (Ingelesez)  «"The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter"», www.webcitation.org, https://www.webcitation.org/5glwILykY?url=http://home.comcast.net/~kpheider/MeanPlane.gif. Noiz kontsultatua: 2018-10-05  .
  6.   Chamberlin, Alan, «HORIZONS System», ssd.jpl.nasa.gov, http://ssd.jpl.nasa.gov/horizons.cgi?find_body=1&body_group=mb&sstr=8. Noiz kontsultatua: 2018-10-05  .
  7. a b c d e (Ingelesez)  Seidelmann, P. Kenneth; Archinal, B. A.; A’hearn, M. F.; Conrad, A.; Consolmagno, G. J.; Hestroffer, D.; Hilton, J. L.; Krasinsky, G. A. et al. (2007-07-03), «Report of the IAU/IAG Working Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006», Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy (3): 155–180, doi:10.1007/s10569-007-9072-y, ISSN 0923-2958, http://adsabs.harvard.edu/abs/2007CeMDA..98..155S. Noiz kontsultatua: 2018-10-05  .
  8. a b   «NASA - 12-Year Ephemeris», eclipse.gsfc.nasa.gov, https://eclipse.gsfc.nasa.gov/TYPE/TYPE.html. Noiz kontsultatua: 2018-10-05  .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Neptuno Aldatu lotura Wikidatan


Astronomia Artikulu hau astronomiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.