Teheran
|
Teheran |
|
|---|---|
 |
|
| Ofiziala | تهران |
| Estatua |  Iran |
| Alkatea | Mohammad Ghalibaf |
| Herritarra | teherandar[1] |
| Koordenatuak | 35°41′46″N 51°25′22″E / 35.69611°N 51.42278°EKoordenatuak: 35°41′46″N 51°25′22″E / 35.69611°N 51.42278°E |
  Teheran
|
|
| Eremua | 730 km2 |
| Garaiera | 1200 m |
| Biztanleria | 9.019.300 bizt. |
| Dentsitatea | 12.355,21 bizt./km² |
| www.tehran.ir | |
Teheran[1][2] (persieraz تهران , Tehrān, tehˈɾɒːn ahoskatua) Irango hiriburua eta munduko hiririk handienetako bat da. 11.000.000 biztanle ditu eta ingurune metropolitanoan 15.000.000 biztanle bizi dira. Teherango probintziaren hiriburua da. Teheranen Irango populazioaren %20a bizi da, baina ekonomian garrantzi berezia du. Funtzionarioen %30a eta industriaren %45a Teheranen dago. Hiri modernoa da, autobide eta industria askorekin eta 5 metro linea ditu. Elburz mendien hegoaldeko magalean.
Eduki-taula |
Klima [aldatu]
| Datu klimatikoak (Teheran) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hilabetea | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 19.6 | 23 | 28 | 32.4 | 37 | 41 | 43 | 42 | 38 | 33.4 | 26 | 21 | 43 |
| Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 7.9 | 10.4 | 15.4 | 22.1 | 27.9 | 33.9 | 36.6 | 35.6 | 31.6 | 24.4 | 16.2 | 10 | 22.7 |
| Erregistraturiko tenperatura minimoa(°C) | -15 | -13 | -8 | -4 | 2.4 | 5 | 14 | 13 | 9 | 2.8 | -7 | -13 | -15 |
| Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | -1 | 1 | 5 | 12 | 16 | 22 | 26 | 24 | 21 | 14 | 7 | 2 | 12 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 34.6 | 32.2 | 40.8 | 30.7 | 15.4 | 3 | 2.3 | 1.8 | 1.1 | 10.9 | 26 | 34 | 232.8 |
| Eguzki orduak | 166.6 | 172.7 | 210.9 | 267.0 | 287.8 | 348.2 | 366.4 | 351.4 | 327.4 | 278.6 | 147.4 | 141.2 | 3065.6 |
| Iturria: [3] | |||||||||||||
Historia [aldatu]
Teheran mendeetan zehar Persiako hiriburua zen Ray hiriaren aldiri txikia izan zen. 1220. urtean mongoliarrek Ray suntsitu zutenean Teheran hartu zuten bizilekutzat hiri hartako biztanle askok eta, hala, hiri bihurtu zen. 1788. urtean Aga Mohamed shah-k hiriburu bihurtu zuen Teheran eta denborarekin Irango ekonomia eta kultura gune nagusi bilakatu zen.
1943. urtean Teherango Konferentzia egin zen hirian, Estatu Batuetako, Erresuma Batuko eta Sobietar Batasun ohiko agintariak bildurik. Iranen burujabetasuna bermatzeko akordioak sinatu zituzten, besteak beste. Bigarren Mundu Gerra amaitu zenean hiria nabarmen hazi eta modernizatu zen, petrolioaren ustiapenak sortzen zituen mozkinei esker, batez ere.
1980 aurreko urteetan barne arazo larriak izan ziren eta herri matxinadak Mohamed Reza Sha Pahlavi erregea kendu zuen aginpidetik. Hurrengo urteetan, irandarren eta irakiarren arteko gerra zela eta, moteldu egin zen hiriko ekonomia hazkundea, demografia hazkundea gelditu gabe ordea, eta munduko hiririk handienetakoa bihurtu zen.
Ekonomia [aldatu]
Burdinbide batek lotzen du hiria Persiako golkoarekin, eta beste batek Kaspiar itsasoarekin. Komunikabide, merkataritza eta industria (burdingintza, mekanika industria, ehungintza, beiragintza, petrolio findegiak) gune garrantzitsua da.
Hiru unibertsitate. Aireportua. Arkeologia museoa. Monumentu nagusiak Shah-ren jauregiak eta meskita dira.
Herri eta hiri senidetuak [aldatu]
Mosku (Errusia)[4]
Istanbul (Turkia)
Seul (Hego Korea)
Beijing (Txina)[5]- {{Herria|Venezuela|Caracas]]
Pretoria (Hegoafrika)[6]
Los Angeles (Ameriketako Estatu Batuak)
Londres (Erresuma Batua)
Manila (Filipinak)[7]
Minsk (Bielorrusia)[8]
Habana (Kuba)[9]
Dubai (Arabiar Emirerri Batuak)[10]
Dushanbe (Tajikistan)
Erreferentziak [aldatu]
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Izan ere, egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
- ↑ a b Euskaltzaindia, 38. araua: Munduko estatu-izenak, herritarren izenak, hizkuntza ofizialak eta hiriburuak, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0038.pdf
- ↑ Euskaltzaindia (2012-06-29), 171. araua: Asiako toponimia, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0171.pdf. Noiz kontsultatua: 2013-02-11
- ↑ TEHRAN MEHRABAD weather summary (1951). I.R OF IRAN METEOROLOGICAL ORGANIZATION (IRIMO)
- ↑ "Тверская 13" 4.12.04. el.mos.ru (Errusieraz)
- ↑ Goldkorn, Jeremy, Tehran-Beijing direct flights?, http://www.danwei.org/archives/001506.html
- ↑ Dfa.gov.za, Gulf Region, http://www.dfa.gov.za/foreign/Multilateral/profiles/persian.htm
- ↑ © 2008–2009 City Government of Manila, Sister Cities of Manila, http://www.manila.gov.ph/localgovt.htm#sistercities
- ↑ Minsk.gov.by, Каталог организаций — Минский городской исполнительный комитет, http://minsk.gov.by/ru/org/?k_org=3604&mode=doc&doc=3604_2_a&lang=eng
- ↑ Payvand.com (2006-11-22), Tehran, Havana named sister cities, http://www.payvand.com/news/01/mar/1053.html
- ↑ Dubai City Guide, Special Features: Dubai's sister cities, http://www.dubaicityguide.com/site/features/index.asp?id=3149
