Etxebarria

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Bizkaiko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etxebarria (argipena)».
Etxebarria
 Bizkaia, Euskal Herria
Etxebarriako elizaren ikuspegia.jpg
Etxebarriko eliza-inguruaren ikuspegia.
Etxebarriko bandera

Etxebarriko armarria

Administrazioa
EstatuaEspainia
ErkidegoaEuskal Autonomia Erkidegoa
LurraldeaBizkaia
EskualdeaLea-Artibai
Izen ofizialaEtxebarria bandera.svg Etxebarria
AlkateaKarmelo Gisasola Erkiaga (EAJ)
Posta kodea48277
INE kodea48030
Herritarraetxebarritar[1]
Kokapena
Koordenatuak43°15′15″N 2°28′38″W / 43.254166666667°N 2.4772222222222°W / 43.254166666667; -2.477222222222243°15′15″N 2°28′38″W / 43.254166666667°N 2.4772222222222°W / 43.254166666667; -2.4772222222222
Azalera18,10 km2
Distantzia52 km Bilbora
Demografia
Biztanleria782 (2020)
Red Arrow Down.svg−6 (2019)
alt_left 394 (%50.4)394 (%50.4) alt_right
Dentsitatea39,01 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[2]
Green Arrow Up.svg% 1,9
Zahartze tasa[2]% 18,59
Ugalkortasun tasa[2]‰ 45,71
Ekonomia
Jarduera tasa[2]% 78,85 (2011)
Genero desoreka[2]% 0,23 (2011)
Langabezia erregistratua[2]% 6 (2013)
Euskara
Euskaldunak[2]% 76,4 (2010)
Kaleko erabilera [3] (2016)
Etxeko erabilera [4]% 82.28 (2016)
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.etxebarria.biz

Etxebarria[1] —edo, Euskal Herrian Etxebarria deitutako beste herrietatik bereizi behar denean, Markina Etxebarria[1]Bizkaiko ekialdeko udalerri bat da, Lea-Artibai eskualdekoa. Industria da jarduera ekonomiko nagusia (metalurgia, lantegiak eta elikagai-industria). 706 biztanle zituen 2016. urtean.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxebarria inguratzen dute Kalamua (767 m) eta Urko (793 m) mendiek, eta Urko ibaiak.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxebarriak mugakide ditu hegoaldean, mendebaldean eta iparraldean Markina-Xemein, ekialdean Mendaro eta Elgoibar (Gipuzkoa), eta hegoalde-ekialdean Eibar (Gipuzkoa).

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxebarriko auzo nagusiak bost dira: Altzaa, Aulesti, Erbera, Galartza eta Unamuntzaga.

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Kontsultategia[5]
  • Haur-eskola[6]
  • Manuela Zubizarreta HLHI[6]
  • Kultur aretoa[7]
  • Liburutegia[7]
  • Frontoia[8]

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2019an Etxebarriak 751 biztanle zituen. Horietatik %22,1ek 65 urte edo gehiago zeuzkan. Eta atzerrian jaiotakoen kopurua %11,05 zen.[9]

Etxebarriko biztanleria

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxebarriko udaletxea

2011ko udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Etxebarriko alkatea Euzko Alderdi Jeltzaleko Karmelo Gisasola izan zen.

Etxebarriako udalbatza

Alderdia

2011ko maiatzaren 22

Zinegotziak Boto kopurua
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
4 / 7
264 (% 49,81)
Bildu
3 / 7
257 (% 48,49)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
0 / 7
1 (% 0,19)
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

2015eko udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

EAJk 308 boto lortu zituen, eta EH Bilduk 206.[10] Ondorioz Jesus Iriondo Lejardi aukeratu zuten alkate.[11]

2019ko udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

EAJk 295 boto lortu zituen, eta EH Bilduk 226.[12] Ondorioz, Jesus Iriondo Lejardi aukeratu zuten alkate.[13]

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jarduera industrialak pisu handia dauka herrian. 2017an ekonomiaren %91,1 suposatzen zuen. Lehen sektoreak %0,8; hirugarren sektoreak %6,9; eta eraikuntzak %1,2.[9]

Herrian eskualdeko enpresa garrantzitsu batzuk kokatzen dira, Nemak-en sukurtsal bat, Fagor Arrasateren sukurtsal bat, Lau-Nik enpresa edo Eika kooperatiba, adibidez.[14]

Eika kooperatiba 70. hamarkada hasieran sortu zen, emakumeentzako lanpostuak sortzeko asmoarekin. 1975ean hasi zen produzitzen 35 langilerekin.[15] Gaur egun lantegiak dauzka Polonian, Mexikon eta Txekiar errepublikan.[16]

Lehen sektoreko eskualdeko enpresa garrantzitsu batzuk ere kokatzen dira bertan: Adibidez, Barrenetxe kooperatiba (nekazal negutegiak dituena) eta MIBA baserritarren kooperatiba.[17] MIBA kooperatiba 1963an zabaldu zen.[15]

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskaldunak %87,01 ziren 2016an.[18]

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Kalamuako Estazio Megalitikoa
  • Munibe jauregia: XX. mende hasieran eraikia. Estilo erromantikoa eta neoklasikoa nahasten ditu, barrokoaren elementuak sartuz. 65 hektareako landa eremua dauka inguruan. 1992an sutea izan zen bertan, eraikinaren zati handia erre zen, eta baita XVIII. mendeko euskal liburutegi garrantzitsuenaren fondo batzuk ere.[19]
  • Ansotegi jauregia: XVII. mende amaieran eta XVIII. mende hasieran eraiki zen, aurretik bertan zegoen beste eraikin baten gainean. Errota eta burdinola ditu.[20]
  • Mañozka jauregia: Jatorrian XV. mendeko dorretxe bat zen, baina gaur egungo eraikina XVII. mende amaierakoa da. Bertan jaioa zen Juan Mañozka, Mexikoko artzapezpiku izan zena 1643 eta 1653 artean. Bertan jaio zen baita ere Jose Santos Mañozka, Kubako apezpiku izandakoa XVIII. mendean.[21]
  • Urrusolo errota[22]
  • Ibarguengo garaia: XVI. mendekoa da eta Euskal Herrian modu naturalean ongien kontserbatutakoa da.[23]
  • Patrokua jauregia: XVIII. mendearen hasierako jauregi barrokoa. Fatxadan barroetatarren armarria dago.[24]
  • Ibarguengo garaia
    San Andres apostoluaren eliza: XIV. urtean sortua ustez, baina gaur egungo eraikina XVI. edo XVII. mendekoa da. Estilo barrokoa du.[25]

Etxebarritar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c Euskaltzaindia. (PDF) 145. arauaː Bizkaiko herri izendegia. .
  2. a b c d e f g Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  3. «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  5. «Etxebarriko Udala - Sanidad» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-04-06).[Betiko hautsitako esteka]
  6. a b «Etxebarriko Udala - Hezkuntza eta irakaskuntza» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-04-06).[Betiko hautsitako esteka]
  7. a b «Etxebarriko Udala - Cultura» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-04-06).[Betiko hautsitako esteka]
  8. «Etxebarriko Udala - Kirolak» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-04-06).[Betiko hautsitako esteka]
  9. a b «Web Eustat. Etxebarriko datu estatistikoak» eu.eustat.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
  10. www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
  11. «2019ko udal hauteskundeetan ere Jesus Iriondo Lejardi izango da Etxebarriko EAJ-ren zerrendaburua - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza» Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza 2018-08-31 (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
  12. www.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
  13. «Etxebarriko Udala - Antolaketa» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).[Betiko hautsitako esteka]
  14. «Etxebarriko Udala - Enpresen aurkibidea» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).[Betiko hautsitako esteka]
  15. a b Ibai Muñiz (2007), Lea Artibai eskolatik eskualdera, Lea Artibai Ikastetxea
  16. «Eika | It´s Eika. It´s future.» Eika (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
  17. «Etxebarriko Udala - Enpresen aurkibidea» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).[Betiko hautsitako esteka]
  18. «Web Eustat. Etxebarriko datu estatistikoak» eu.eustat.eus (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).
  19. «Etxebarriko Udala - Munibe jauregia» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).[Betiko hautsitako esteka]
  20. «Etxebarriko Udala - Ansotegi jauregia» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).[Betiko hautsitako esteka]
  21. «Etxebarriko Udala - Mañozka Jauregia» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).[Betiko hautsitako esteka]
  22. «Etxebarriko Udala - Urrusolo errota» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).[Betiko hautsitako esteka]
  23. «Etxebarriko Udala - Ibarguengo garaia» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).[Betiko hautsitako esteka]
  24. «Etxebarriko Udala - Jauregi edo Patrokua Jauregia» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).[Betiko hautsitako esteka]
  25. «Etxebarriko Udala - San Andres Apostoluaren eliza» www.etxebarria.biz (Noiz kontsultatua: 2020-03-19).[Betiko hautsitako esteka]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Bizkaia