Etxebarri

Artikulu hau Bizkaiko udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Etxabarri (argipena)».

Etxebarri
Bizkaia, Euskal Herria
Doneztebeko eliza
Administrazioa
Estatua	Espainia
Erkidegoa	Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea	Bizkaia
Eskualdea	Bilbo Handia
Izen ofiziala	Etxebarri
Alkatea	Loren Oliva (LVP)
Posta kodea	48450
INE kodea	48029
Herritarra	etxebarritar
Kokapena
Koordenatuak	43°14′50″N 2°53′30″W
Azalera	3,38 km²
Garaiera	30 metro
Distantzia	1,5 km Bilbora
Demografia
Biztanleria	12.038 (2025:  97)
6.059 (%50,3)   (%49,7) 5.976
Dentsitatea	2.159 bizt/km²
Hazkundea (2003-2013)	% 43,06
Zahartze tasa	% 19,23
Ugalkortasun tasa	‰ 60,12
Ekonomia
Jarduera tasa	% 80,28 (2011)
Genero desoreka	% 3,42 (2011)
Langabezia erregistratua	% 12,44 (2013)
Euskara
Euskaldunak	% 36.65 + % 19.11 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera	%  (2021)
Etxeko erabilera	% 13.33 (2021)
Datu gehigarriak
Webgunea	http://www.etxebarri.eus

Etxebarri Bizkaiko erdialdeko udalerri bat da, Bilbo Handia eskualdearen barruan Hego Uribe azpieskualdekoa. 12.000 biztanle zituen 2019 urtean, eta XXI. mendeko lehen hamarkadan metropolitar gunean hazkunderik handieneko udalerria izan zen. Berezko izen historikoa Etxebarriko Doneztebe elizatea bazuen ere, 1994. urteaz geroztik Etxebarri du izen ofiziala.

Geografia

Inguru naturala eta klima

Etxebarrik Bilborekin egiten du muga mendebaldean, Galdakaorekin ekialdean, Txorierrirekin iparraldean, eta Basauri udalerriarekin hegoaldean. Bilbotik oso gertu kokaturik dago, 1,5 kilometrora zehazki. Etxebarritik Bilboko Txurdinaga eta Otxarkoaga auzoak ageri dira. Ibaizabal ibaiaren meandro batean kokatzen da Etxebarri.

Hiru alde, gutxienez, bereiz daitezke herrian: batetik, Ibaizabal ibaiaren meandroan kokatzen den gunea, Doneztebe. Tradizionalki gune horretan industria nagusi izan den arren, Etxebarriko zabalgune berria bertan eraikitzen ari da. Horrez gain, 2004tik Bilboko metroaren geltoki berria egin dute han. Bestetik, Kukullaga, (San Antonio gaztelaniaz) auzunea dugu, udalerriaren iparraldean, N-634 errepidearen iparraldean dagoena. Eta hirugarrenik, Lezama-Legizamon industrialdea dagoen meandroa.

Auzoak

Etxebarriko auzo nagusiak honakoak dira: Ametzola, Doneztebe, Kukullaga, Legizamon, San Antonio eta Santa Marina.

Udalerri mugakideak

Honako udalerri hauek ditu mugakide: Bilbo, Zamudio, Galdakao eta Basauri.

Ekonomia

XX. mendera arte nekazaritza izan zen udalerriko jarduera ekonomiko nagusia. 1900etik aurrerako industrializazio prozesuaren ondoren, hainbat industria eta lantegi berri zabaldu ziren herrian. Ibaizabal ibaiaren ondoan dagoen Arcelor Mittalen lantegia edota Lezama Legizamon industrialdea. Horrez gain, jadanik ateak itxi duten beste hainbat lantegi. Izan ere, Etxebarriren hazkunde demografikoarekin batera, etxebizitza ugari eraiki dira antzinako industriak zeuden orubeetan.

Gaur egun, zerbitzuek dute industria baino garrantzi handiagoa, enpleguaren %53,7 haiei baitagokie. Industriak, berriz, enpleguaren %30,8. Eraikuntza bestalde, azken urteetako etxebizitza eraikuntzari loturik, beste udalerri batzuetan baino garrantzitsuagoa da, enpleguaren %15. Nekazaritza, azkenik, ia desagertu da enpleguaren %0,4 baino ez dela.

Demografia

Demografia datuak daudenetik, Etxebarrik biztanleen hazkundea izan du. XX. mende osoan zehar hazi zen herria, mende hasieran 637 biztanleko herrixka bat baino ez zelarik. Are gehiago, Bizkaian 1970eko hamarkadako krisialdiaren ondorioz hasitako beheraldi demografikoa ez zen Etxebarrin ia nabaritu.

XXI. mendearen hasieran ere, herriak hazten jarraitu zuen eta 10.000 biztanleen langa gainditu zuen.

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 5.976 gizon, 6.059 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.02   100+   0.05 0.03   95-99   0.15 0.45   90-94   0.86 1.09   85-89   1.32 1.82   80-84   2.71 3.58   75-79   4.13 3.25   70-74   4.46 4.50   65-69   4.09 5.81   60-64   5.59 8.23   55-59   7.31 10.93   50-54   10.43 11.21   45-49   11.60 8.35   40-44   8.48 4.77   35-39   5.69 3.26   30-34   3.25 3.50   25-29   3.23 4.89   20-24   5.07 7.38   15-19   6.27 7.56   10-14   6.77 6.28   5-9   5.23 3.10   0-4   3.30
Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística

Hazkunde begetatiboa

Urtea	1975	1976	1977	1978	1979	1980	1981	1982	1983	1984	1985	1986	1987	1988	1989	1990	1991	1992	1993	1994	1995	1996	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Hazkunde begetatiboa	131	165	158	133	108	80	69	66	29	57	55	36	33	42	19	17	28	18	7	6	8	9	14	14	13	24	17	48	51	54	66	70	65	103	96	134	128	110	81	92	128	59	70	65	36	24	0	19	5	−22	−16

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Bizirik jaiotakoak sexuaren arabera

Urtea	1996	1997	1998	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011	2012	2013	2014	2015	2016	2017	2018	2019	2020	2021	2022	2023	2024	2025
Bizirik jaiotakoak	41	54	49	50	72	56	83	84	106	109	112	114	157	145	171	171	166	151	157	172	146	106	114	100	82	73	84	62	53	56

Honakoa bertan erroldatutako amaren batetik bizirik jaiotako haurrak erakusten duen grafiko bat da. Datuak Eustat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

Jaiolekuari dagokionez, 2022. urtean biztanleen % 18,5 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 37,2) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 18,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 5 —probintzian % 10,9—.

Udal

Prob

Best

Udalerri berean · % 18,5Probintzia berean · % 56,7Erkidegoan · % 1,3Beste erkidegoa · % 18,5Estatutik kanpo · % 5

Biztanleria jaiolekuaren eta bizilekuaren arabera (2022). Iturria: INE.

Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 75,4 Bizkaian, % 0,9 Gipuzkoan, eta % 0,5 Araban jaio ziren.

Bizk

EAEt

Bizkaia · % 75,4Gipuzkoa · % 0,9Araba · % 0,5EAEtik kanpo · % 23,2

Biztanleria jaiolekuko probintziaren arabera (2025). Iturria: Eustat.

Biztanleria atzerritarra

2025. urtean, biztanleen % 3,7k atzerriko nazionalitatea zuen. Atzerritarren artean, talde nagusiak Hego Amerika (% 41,7), Magreb (% 19,8), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 13,9) ziren.

Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Maroko, Venezuela dira.

Amer

Euro

Afri

Amerika · % 61,6Europa · % 17Afrika · % 18,1Asia · % 3,3

Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.

Kolonbia143 · % 18,7

Maroko98 · % 12,8

Venezuela76 · % 9,9

Paraguai48 · % 6,3

Nikaragua38 · % 5

Bolivia25 · % 3,3

Alemania25 · % 3,3

Brasil24 · % 3,1

Jaiolekuko herrialde nagusiak. Iturria: INE.

Etxebizitza

Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 4.985 etxebizitza zeuden: 4.630 (% 92,9) nagusiak eta 355 (% 7,1) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik). 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 325 (% 6,8) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 165 (% 3,5) hutsik zeuden. Etxebizitza nagusien % 88,0 jabetzan zegoen eta % 10,6 alokairuan.

4.985etxebizitza

4.630nagusi

Etxebizitza multzoa

4.630

Nagusiak (4.630)Gainerakoa (bigarrena edo hutsik) (355)

Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)

4.074

489

Jabetzan (4.074)Alokairuan (489)Beste modu batean (67)

Guztira 4.630 etxegune zeuden, batez beste 2,6 egoiliarrekoak; horietatik 1.014 (% 21,9) pertsona bakarrekoak ziren.

Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera

1.014

1.296

2.286

Egoiliar 1 (1.014)2 egoiliar (1.296)3-5 (2.286)6-9 (33)10 edo gehiago (1)

Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 85,3 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 32,7 urtekoa. Etxebizitzen % 2,7 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 16,4 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan. Etxebizitzen % 86,8 igogailua zuten.

Eraikineko etxebizitza kopurua

2.040

1.902

707

Etxebizitza 1 (133)2 (90)3-10 (2.040)11-20 (1.902)21-40 (707)41 edo gehiago (113)

Gela kopurua

1.410

2.920

1-3 gela (205)4 (1.410)5 (2.920)6 (354)7 edo gehiago (96)

Bainugela kopurua

3.159

1.824

Bainugela 1 (3.159)2 edo gehiago (1.824)

Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 22,4 berokuntza zentrala zuten, % 65,1 banakakoa eta % 11,5 noizean behingoa. Horrez gain, % 76,0 hodien bidezko gasa zuten eta % 88,0 igogailua.

Berogailu mota

% 22,4

% 65,1

% 11,5

Zentrala (% 22,4)Banakakoa (% 65,1)Noizean behingoa (% 11,5)

Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)

Hodien bidezko gasa% 76,0

Ur bero zentrala% 78,2

Igogailua% 88,0

Politika

Udal hauteskundeak

Etxebarriko udal politika berezia da inguruko herriekin alderatuta, tokiko alderdi batek, La Voz del Pueblo alderdiak, baitu nagusitasuna 1990eko hamarkadatik. LVP alderdiak 1991tik agintzen du herrian. 1987an PSE-EE alderdiak irabazi zituen hauteskundeak.

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, LVPko Loren Oliva hautatu zuten alkate.

2015eko udal hauteskundeetan, Etxebarrik, 10.000 baino biztanle gehiago izateagatik, lau zinegotzi gehiago jaso zituen. Hartara, LVP alderdiak hiru zinegotzi gehiago eskuratu zituen, guztira hamahiru zinegotzi izateraino. Loren Olivak jarraitu zuen alkate. EH Bilduk, berriz, guztira bi zinegotzi lortu zituen; eta EAJk eta PSE-EEk, zinegotzi bana.

2019ko udal hauteskundeetan LVPk berriro lortu zuen gehiengoa, nahiz eta zinegotzi bat galdu.

Etxebarriko udalbatza
Alderdia		2019		2015
		Zinegotziak	Boto kopurua	Zinegotziak	Boto kopurua
	La Voz del Pueblo / Herriko Ahotsa (LVP)	12 / 17	3.885 (% 67,02)	13 / 17	3.742 (% 71,30)
	Euskal Herria Bildu (EH Bildu)	2 / 17	624 (% 10,76)	2 / 17	554 (% 10,56)
	Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV)	2 / 17	718 (% 12,39)	1 / 17	526 (% 10,02)
	Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))	1 / 17	435 (% 7,50)	1 / 17	328 (% 6,25)
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.eus webgunean

Grafiko hau ezin da une honetan ikusi, software arazo bat dela eta. Lanean ari gara ahalik eta lasterren grafikoak berriro erakutsi ahal izateko.

Euskara

Etxebarrin hitz egiten den euskara mendebaldeko euskararen barne dago kokaturik, zehatzago Nerbioi ibarreko euskara da. Etxebarri, ordea, ez da hizkera honetan kokatzen den herri bakarra, besteak beste, Bilbo, Arrigorriaga, Basauri, Galdakao, Zaratamo... ere bertan kokatzen baitira.

Etxebarriko hiztunen testigantzekin osatutako bideoa, Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egina, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Gaztelaniatze prozesua handia izan da Nerbioi ibarrean azken hamarkadetan, bereziki udalerri handietan gertatutakoa. Euskaradunak bereziki landa-eremuetan eta herri txikienetan bizi dira, eta bestela batuaren bidez hizkuntzaren berreskurapena egiten saiatzen ari dira, beste toki batzuetan bezala. Izan ere, ikastolak ditugu gaur egun Galdakaon ("Eguzkibegi") edo Basaurin ("Arizko ikastola") eta bertso-eskolak Basauri, Arrankudiagan eta Arrigorriagan.

Etxebarritar ospetsuak

• Bizente Sarria (1767 - 1835), frantziskotar eta sermoilaria.
• Jose Iragorri (1959 - 2014), Herri Irratiko kirol esataria.
• La Basu (1983), rap abeslaria.
• Tania Martínez Portugal (1983) politologoa, unibertsitateko irakaslea eta ikertzaile feminista.

Ondarea

Herriko eraikinen artean nabarmentzen dira:

• Doneztebe eliza
• San Antonio eliza
• Zubiondo errota
• Udaletxea
• Santa Ana baseliza
• Legizamon jauregia
• Amezola jauregia

Iruditegia

• 
  Doneztebe eliza.
• 
  Santa Ana baseliza.
• 
  Amezola jauregia.
• 
  Etxebarriko metro eta autobus geltokia.

Ikus, gainera

• Bizkaiko udalerrien zerrenda

Kanpo estekak

• Etxebarriko udala

• Datuak: Q1228107
• Multimedia: Etxebarri / Q1228107
• Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Etxebarri