Erandio

Wikipedia, Entziklopedia askea
Erandio
 Bizkaia, Euskal Herria
Erando Axpe Altzaga Arriaga.jpg

Erandioko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Bizkaia
Eskualdea Bilbo Handia
Izen ofiziala Escudo de Erandio.svg Erandio
Alkatea Aitziber Oliban Gutierrez (EAJ)
Posta kodea 48950
INE kodea 48902
Herritarra erandiotar, erandioztar
Kokapena
Koordenatuak 43° 18′ 17″ N, 2° 58′ 23″ W / 43.304722222222°N,2.9730555555556°W / 43.304722222222; -2.9730555555556Koordenatuak: 43° 18′ 17″ N, 2° 58′ 23″ W / 43.304722222222°N,2.9730555555556°W / 43.304722222222; -2.9730555555556
Azalera 17,56 km2
Garaiera 19 metro
Distantzia 8 km Bilbora
Demografia
Biztanleria 24.350 (2019)
Green Arrow Up.svg128 (2018)
alt_left 12.542 (%51.5)11.808 (%48.5) alt_right
Dentsitatea 1.361,39 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 6,91
Zahartze tasa[1] % 19,89
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 47,63
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 80,8 (2011)
Genero desoreka[1] % 9,05 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 13,62 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 24,76 (2010)
Euskararen erabilera %3,8 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.erandio.eus/

Erandio Bizkaiko ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Bilboko itsasadarraren eskuinaldean kokatua. Udalerriak 17,65 km2 ditu eta 2016. urtean 23.906 biztanle zituen.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakide ditu iparraldean Urduliz, Laukiz eta Berango; hegoaldean, Bilbo; ekialdean, Loiu eta Sondika; eta mendebaldean, Leioa eta Getxo. Erandio Ibaizabaleko eskuinaldean dago, itsasora begira, eta Ibaizabaleko ezkerraldean, aurrez aurre, Barakaldo eta Sestao daude.

Erandio da Bilbo Handiko Eskuinaldean izaera industriala duen udalerri bakarra da.

Herrigunea eta auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erandio ondorengo entitate historiko edo herriguneek osatzen dute:

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erandiogoikoaren ikuspegia.

Ez da ezagutzen noiz sortu zen Erandioko elizatea, baina badakigu XIX. mendera arte herriaren gune nagusia gaur egun Erandiogoikoa izenez ezagutzen den auzoaren inguruan hedatzen zela. Erandioko jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza izan zen mendeetan zehar, baina XIX. mendeko industrializazioarekin industria nagusituz joan zen.

Industriaren garapenarekin batera, Erandiogoikoa garrantzia galduz joan zen, herriko beste gune batzuen mesedetan. Gaur egun, Erandioko erdigunea Altzaga edo Desertu izeneko gunearen inguruan kokatzen da. 1924an, Bilbok Deustuko elizatea anexionatu eta hiru urtera, Erandioko Lutxana auzoa anexionatu zuen. Orduan Lutxanak 702 biztanle zeuzkan.

Bilboko biztanleriaren beharrizanak asetzeko, 1940an udalerriaren beste zati handi bat anexionatu zen eta azkenik 1966an Asua Haran guztia. 1983an, Bilbotik banandu ziren anexionatutako lurralde guztiak, besteak beste Erandio udalerria.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erandiok 23906 biztanle zituen 2016. urtean. Udalerriak XX. mendean izan zituen anexio eta desanexioen historiaren ondorioz, ez dago sasoi hartako populazio daturik.

1990eko hamarkadatik aurrera Erandio 25.000 biztanleren bueltan mantendu da, gora-behera txikiekin.


Erandioko biztanleria

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2019ko maiatzaren 26ko hauteskundeen ondotik, Aitziber Oliban Gutierrez jelkidea da Erandioko alkate.

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erandioko udalbatza

Alderdia

2015

2019

Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
9 / 21
4.528 (% 39,28)
9 / 21
4.334 (% 38,85)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
4 / 21
1.743 (% 15,80)
5 / 21
2.510 (% 21,54)
Euskal Herria Bildu
3 / 21
1.741 (% 15,78)
5 / 21
2.368 (% 20,32)
Ganemos -> Ahal Dugu
4 / 21
2.116 (% 19,18)
2 / 21
1.372 (% 11,77)
Alderdi Popularra (PP)
1 / 21
586 (% 5,31)
0 / 21
459 (% 3,94)
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.eus webgunean
Erandioko udaletxea eta musika-kioskoa.

Alkateen zerrenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia
Gotzon Fano Orayen 1983 1995 Euzko Alderdi Jeltzalea
Mikel Arieta-Araunabeña Bustinza 1995 2011 Euzko Alderdi Jeltzalea
Joseba Goikouria Zarraga 2011 2019 Euzko Alderdi Jeltzalea
Aitziber Oliban Gutiérrez 2019 Jardunean Euzko Alderdi Jeltzalea

Azpiegiturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garraioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilbo eta Getxotik 8 kilometrora dago Erandio. Bi hiri horien artean egoteak eta XX. mendean zehar herriak izandako industria-garapen handiak sortutako hainbat beharrek eta premiak komunikazio egokiak sortaraztera bultzatu zuten udala. Horren ondorioz, Erandiok dauzkan komunikazio onak dira, besteak beste, Bizkaibus konpainiak Bilborekin lotzen du . Gainera, Bilboko metroari esker, ibilgailu pilaketek sortzen dituzten arazoei erantzuna eman zaie bai eta herritarren mugikortasuna handitu ere.

Mahastiak Goierrin.

Metroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Bilboko metroa»

Bilboko metroaren 1. lineak Erandio zeharkatzen du, eta udalerrian hurrengo geltokiak ditu:

Trena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskotrenen anezka zerbitzuak Lutxanako geltokia Sondikakoarekin lotzen du.

Autobusa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bizkaibus hiri-arteko zerbitzuko hurrengo lineak udalerria zeharkatzen dute:


Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argazki galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erandioko Mertxe Bilbao[2] hiztunaren testigantza. Euskal Herriko Ahotsak[3][4] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Bizkaieraren parte den Txorierriko euskara[5][6] da Erandion kokatzen dena. Gaur egun erandioztarren % 25 inguru euskaldunak dira. 1996ko datuek diotenez, Asua eta Goierri auzoak dira euskaldunenak. Bertako jatorrizko hizkera mendebaleko euskara edo bizkaieraren aldaera da, mugakideak diren Leioa, Berango eta Derioko hizkerekin kidetutakoa hein handi batean. Iñaki Gamindek azken herri horietako aldaerak aztertu ditu.

Biblioteka[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erandioko bibliotekak Altzagan eta Astrabuduan daude. Hauek dira helbideak:

  • Altzagako biblioteka: Jesus Aranburu kalea, 6/8. Tfnoa.: 944170071.
  • Astrabuduko biblioteka: Josu Murueta kalea. Tfnoa.: 944672946.

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erandio udalerriko Astrabudua auzoko jaiak.

Erandioztar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. «Txorierrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-07-09.
  3. «Erandio - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-07-09.
  4. «Etxean euskaraz, kalean erdaraz - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-07-09.
  5. «Txorierrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-07-09.
  6. «Erandio - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-07-09.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa