Izurtza

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Izurtza
 Bizkaia, Euskal Herria
Izurtzako udaletxea.jpg
Izurtzako udaletxea.

Izurtzako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Bizkaia
Eskualdea Durangaldea
Izen ofiziala Escudo de Izurtza.svg Izurtza
Alkatea Eva Maria Muñoz Irasuegui Euskal Herria Bildu.PNG
Posta kodea 48213
INE kodea 48050
Herritarra izurtzar
Kokapena
Koordenatuak 43° 09′ 18″ N, 2° 38′ 20″ W / 43.155°N,2.6388888888889°W / 43.155; -2.6388888888889Koordenatuak: 43° 09′ 18″ N, 2° 38′ 20″ W / 43.155°N,2.6388888888889°W / 43.155; -2.6388888888889
Izurtza hemen kokatua: Bizkaia
Izurtza
Izurtza
Izurtza (Bizkaia)
Azalera 4,34 km2
Garaiera 210 metro
Distantzia 32 km Bilbora
Demografia
Biztanleria 263 biztanle (2015) — (Red Arrow Down.svg -24)
% 55,91 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 44,09
Dentsitatea 60,6 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 6,08
Zahartze tasa[1] % 20,35
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 20,41
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 82,93 (2011)
Genero desoreka[1] % -4,23 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 9,13 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 78,26 (2010)
Euskararen erabilera % 53,3 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.izurtza.org/

Izurtza Bizkaiko hego-ekialdeko udalerri txiki bat da, Durangaldea eskualdekoa. 263 biztanle zituen 2015. urtean.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izurtza Mugarra eta Untzillatx mendien artean dago, Mañaria ibaiaren ertzean. Durangotik Gasteiza doan BI-623 errepideak herria zeharkatu egiten du Urkiola mendateko norabidean. Mañaria ibaia Urkiolamendin jaio, Izurtza zeharkatu eta Durangoraino heltzen da Ibaizabal ibaian amaitzeko. Horrez gain, mendietatik behera datozen hainbat errekasto daude.

Izurtza erdiguneaz gain, inguruko mendietan baserriz osaturiko auzo sakabanatuak daude: Etxano, Ortuzar, Bitaño. Izurtzak Durangorekin egiten du muga iparraldean, Mañariarekin hegoaldean, eta Abadiñorekin ekialdean.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bizkaiko elizate askorekin gertatu bezala, Izurtza sortu zeneko data zehatza ezezaguna da. Etxaburu dorretxea da herriko eraikinik garrantzitsuena eta ezagunena.

Kondairak dioenaren arabera, Etxaburu dorretxearen eraikitzea, Antonio Pio enperadore erromatarrak agindu zuen. Dorretxe hori elizateko armarrian agertzen den dorretxe bera da, eta eraikina kobazulo bat daukan haitz baten gainean kokatzen da. Antza, kobazulo horretan, herriko biztanle guztiak mehatxatzen zituen basurde arriskutsu bat bizi zen, baina Etxaburuko jaunak basurdea hil egin zuen bere txakurren laguntzaz. Ekintza horren omenez, bertan bere etxea eraiki zuen.

Izurtza Durangoko merindadeko herria da eta 11. jesarlekua izan zuen Gerediagako juntetxean. 1427. eta 1443. urteen artean herriaren mugak ezarri ziren, eta horrek Durango eta Mañariarekin liskarrak sortu zizkion.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza izan da beti Izurtzaren jarduera ekonomiko nagusia eta Bizkaiko beste udalerri batzuek ez bezala, Izurtzak ez du XX. mendean biztanleria beherakada nabarmenik izan, Durango industria gune garrantzitsuaren ondoan kokatuta egoteagatik.

Hala ere,XX. mendeko hazkunde industriala dela eta, nekazaritza garrantzia galduz joan da, eta gaur egun industriaren osagarritzat har liteke. Nekazaritza eta abeltzaintza ustiapen txikietan biltzen da, eta ateratako produktuak inguruko merkatuetan saltzen dira. Horrez gain, zurgintzak ere badu bere garrantzia, inguruan dauden basoak direla eta.

Industria haranaren beheko aldean ezarri diren enpresetan garatu da, gehienbat ondoko Durangoren eragina dela eta. Industrialde horietan, herriko biztanle gehienek egiten dute lan. Hirugarren sektoreak garrantzi gutxi dauka,izan ere, herritarrentzako zerbitzu garrantzitsuenak Durango eta Bilbon ematen dira.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izurtzako biztanleria

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izurtzako Goienengoa baserria.

Izurtzako alkatea Bildu koalizioko Luis Ballarín da 2011ko udal hauteskundeez geroztik.

Izurtzako udalbatza

Alderdia

2015eko maiatzaren 24a

2011ko maiatzaren 22a

Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euskal Herria Bildu (EH BILDU)*
4 / 7
87 (% 61,27)
5 / 7
123 (% 65,78)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV)
3 / 7
55 (% 38,73)
2 / 7
62 (% 33,16)
* 2011n Bildu koalizioa aurkeztu zen.
Datuen iturria: Udal hauteskundeen emaitzak euskadi.eus webgunean

Azpiegiturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izurtza BI-623 errepideak zeharkatzen du, errepide hori Durangoraino ailegatzen da, bertan N-634 errepidea eta AP-8 autobidearekin bat egiten du.

Garraio publikoari dagokionez, Durango eta Izurtza arteko Bizkaibus zerbitzua bada, eta horrez gain, ALSA Continental autobus konpainiaren Durango eta Gasteiz arteko zerbitzuak geltokia dauka herrian. Batez beste sei-zortzi autobus daude egunean.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskaldunen kopurua oso handia da, %90 ingurukoa. Herria UEMAko kide da.

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izurtzako jaiak irailaren 8an ospatzen dira, Ama Birjinaren omenez.

Etxanoko jaiak uztailaren 3aren inguruan ospatzen dira, San Tomasen omenez.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izurtzak duela mende batzuetako baserriak eta dorretxeak ditu, lau baseliza eta eliza nagusi bat.

  • Etxaburu dorretxea; jatorri ezezagunekoa, Bizkaiko dorretxeen ezaugarri tipikoak ditu eta aditu batzuen ustetan erromatarren garaikoa izan liteke. Haitz huts baten gainean eraikia Gaztelako Enrique IV.a erregeak eraisteko agindua eman zuen bandoen gerratearen baitan. XVI. mendean berreraiki zuten.
  • Izurtza dorretxea edo Bekotorrea: hirigunean kokatua, Bizkaiko bi artzapezetako baten auzitegia izan zen.
  • Bariko San Nikolasen eliza; XVI. mende hasieran eraikitzen hasi zen Izurtza eta Etxaburuko jaunen aginduz. Estilo mudejarreko egurrezko korua dauka barruan. Gotikoko eta Errenazimenduko elementuak ditu.
  • Erdoitzako baseliza: hego-ekialdeari eta ipar-mendebaldeari begira dago, Bitaño auzora doan errepidearen ertzean, Bitañotik 500 bat metrora. Izurtzarrek Erdoitzako Ama Birjina deitzen diote, eta irailaren 8an jaia antolatzen da bertan.
  • Santo Tomas baseliza: hego-ekialde, ipar-mendebalderako orientazioa dauka, eta Etxano auzoan dago, urruneko gune batean. Laukizuzen itxurako nabe bakarreko eraikina da.
  • Arana jauregia: XIX. mendekoa da.

Izurtzar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commons-logo.svg
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak:
Izurtza
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa
  1. a b c d e f (Euskaraz)  Euskal Herriari Begira, Udalbiltza, http://udalbiltza.eus/eu/euskal-herriari-begira .