Arteaga

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Arteaga
 Bizkaia, Euskal Herria
Artea (Bizkaia).jpg
Arteaga herria

Arteagako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Bizkaia
Eskualdea Arratia
Izen ofiziala Escudo de Artea.svg Artea
Alkatea Igor Etxaniz Urrutia Euskal Herria Bildu.PNG
Posta kodea 48142
INE kodea 48023
Herritarra arteagar, arteagaztar[1]
Kokapena
Koordenatuak 43° 08′ 00″ N, 2° 47′ 04″ W / 43.1334436°N,2.7843203°W / 43.1334436; -2.7843203Koordenatuak: 43° 08′ 00″ N, 2° 47′ 04″ W / 43.1334436°N,2.7843203°W / 43.1334436; -2.7843203
Arteaga hemen kokatua: Bizkaia
Arteaga
Arteaga
Arteaga (Bizkaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 12,4 km2
Garaiera 130 metro
Distantzia 25 km Bilbora
Demografia
Biztanleria 736 biztanle (2016)
(Red Arrow Down.svg -23)
% 50,13 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 49,87
Dentsitatea 59,35 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[2]
Green Arrow Up.svg% 15,68
Zahartze tasa[2] % 13,89
Ugalkortasun tasa[2] ‰ 54,88
Ekonomia
Jarduera tasa[2] % 70,19 (2011)
Genero desoreka[2] % 2,22 (2011)
Langabezia erregistratua[2] % 8,84 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 75,81 (2010)
Euskararen erabilera %49,2 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.artea-udala.org

Arteaga[1] (izen ofiziala: Artea; izen historikoa: Gaztelu-Elexabeitia) Bizkaiko hegoaldeko udalerri bat da, Arratia eskualdekoa. Herriaren historia eta arkitektura zaharra direla eta, ondasun interesgarriak ditu. 736 biztanle zituen 2016. urtean.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arteagak udalerri hauek ditu mugakide:

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arteagako udalerriak auzo hauek ditu:

Ingurune naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artea, Arratia ibaiaren haranean kokatzen den beste bizkaitar udalerrietako bat da. Nerbioiaren ibaiadarra den Arratiak udalerria zeharkatu egiten du eta bertaraino heltzen dira Errekagaigerra eta Laurreta errekak. herri honetako bizimodu ekonomikoak 2 oinarri zituen: bata, pasabideen zaingoa eta bestea, ibaiaren ustiapena. Horretaz gain, nekazal eta abel iharduerak ere berebiziko garrantzia zuen.

Arratia ibaiaren arroan kokatutako herri honek mendi ugari ditu, Murga (608 metro) eta Bikotzgane (614 metro) besteak beste.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arteagako biztanleria

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Igor Etxaniz Urrutia (EH Bildu) da Arteagako alkatea, Alberto Etxebarriaren (EAJ) ondotik. Etxanizek alkatetza lortu zuen bere taldearen eta Aldatuz Herri Plataformaren baiezko botoei esker, gehiengo osoaz.

2015eko udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arteagako udalbatza

Alderdia

2015eko maiatzaren 24a

2011ko maiatzaren 22a

Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV)
3 / 7
210 (% 46,05)
3 / 7
192 (% 37,07)
Euskal Herria Bildu (EH BILDU)*
2 / 7
126 (% 27,63)
2 / 7
156 (% 30,12)
Aldatuz Herri Plataforma (AHP)
2 / 7
118 (% 25,88)
2 / 7
154 (% 29,73)
* 2011n Bildu koalizioa aurkeztu zen.
Datuen iturria: 2015eko Udal hauteskundeak. Behin-behineko emaitzak euskadi.eus webgunean

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

UEMAko kidea da herria, biztanleen % 84,4 baitira euskaldunak.

Mendebaleko euskararen aldaera bat dute tokiko euskalkia: Arratiako hizkera, hain zuzen ere.

Jaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Herriko jaiak irailaren 9an ospatzen dira.
  • Migel deuna, irailaren 29an.
  • Janarien eta Eskulanen Euskal Azoka, iraileko hirugarren larunbatean.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arteagako eliza.
Euskal baserriaren ekomuseoa
  • San Migel eliza, XVI.mendekoa, oso eraikin ikusgarria da, bai kanpoaldean duen herri arkitekturaren kalitateagatik, bai osatzen duten eraikinen bolumen mailakatuagatik; baina harrigarriena zurgintzaren arteak lortzen du (elizaren kanpoaldea zurez egina baitago). Oin errektangeluarra du, bolumen mailakatua. Zurezko XVI.mendeko eskulturak ditu atarian eta hainbat elementu interesgarri. 1990ean izan zen berritua.
  • Santiago ermita. Done Jakue Apostoluari eskainia, oinplano errektangeluarra eta atsedenleku bat ditu.
  • Galiano dorretxea Arteaga eta Zeberio arteko bidean dago, eta XVI. mendekoa omen da.
  • Torrea dorretxea gurutzearen gaineko gailurrean kokatuta dagoena, Andra Mari elizarekin eta Errotazaharrako errota burdinolarekin bat egiten zuen. Gaur egun, eliza zegoen tokian hilerria dago.
  • Ugarte dorretxeak, aurrekoaren antzeko ezaugarriak dituen arren, kutsu errenazentista nabarmenagoa du, eta eragin militarrak ez ditu hain nabarmen.
  • Euskal Baserriaren Ekomuseoa.
  • Euskal Abertzaletasunaren Museoa.

Arteagar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b «Udalerri osoa hartzen duen izena Arteaga da: Arteagako plaza, Arteagara doa... Izen historikoak agertzea beharrezkoa denean, soilik: Gaztelu-Elexabeitia edo gaur egungo izenaren atzean jarrita erabil daitezke: Arteaga (Gaztelu-Elexabeitia), historia alorreko testu, heraldika eta antzekoetan. Halaber, gomendatzen da antzinako elizateen izenak: Gaztelu eta Elexabeitia (-a), eremu horiek izendatzeko gordetzea eta erabiltzea: Elexabeitiko eliza; hilerria Gaztelun dago.»
    Iturria: Euskaltzaindia, 145. araua: Bizkaiko herri izendegia
  2. a b c d e f   Euskal Herriari Begira, Udalbiltza, http://udalbiltza.eus/eu/euskal-herriari-begira .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Arteaga Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa