Gamiz-Fika

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Gamiz-Fika
 Bizkaia, Euskal Herria
Fika kurtzifizioa.jpg
Fikako erdigunea.

Gamiz-Fikako bandera

Gamiz-Fikako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Bizkaia
Eskualdea Mungialdea
Izen ofiziala Escudo de Gamiz Fika.svg Gamiz-Fika
Alkatea Luis Lekerika Torrontegi (Bildu)
Posta kodea 48113
INE kodea 48038
Herritarra gamiztarra / fikatarra
Kokapena
Koordenatuak 43° 18′ 51″ N, 2° 49′ 30″ W / 43.3140716°N,2.82512530444°W / 43.3140716; -2.82512530444Koordenatuak: 43° 18′ 51″ N, 2° 49′ 30″ W / 43.3140716°N,2.82512530444°W / 43.3140716; -2.82512530444
Gamiz-Fika hemen kokatua: Bizkaia
Gamiz-Fika
Gamiz-Fika
Gamiz-Fika (Bizkaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 15,5 km2
Garaiera 55 metro
Demografia
Biztanleria 1.366 biztanle (2016)
(Green Arrow Up.svg 21)
% 49,78 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 50,22
Dentsitatea 88,13 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 9,86
Zahartze tasa[1] % 23,68
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 24,91
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 79,1 (2011)
Genero desoreka[1] % -2,58 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 7,63 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 71,99 (2010)
Euskararen erabilera %43,3 (2011)
Datu gehigarriak

Gamiz-Fika Bizkaiko barrualdean eta erdialdean dagoen udalerria da, Mungialdeko eskualdean kokatua. Gamiz eta Fika herri eta udalerri-ohiek osatzen dute, 1928tik udalerri bakarrean. 2016. urtean 1.366 biztanle zituen.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iparraldean Meñaka; hegoaldean Zamudio, Lezama eta Larrabetzu; ekialdean Fruiz eta Morga; eta mendebaldean Mungia mugakide ditu.

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gamizko eliza eta udaletxea

Gamiz elizatearen lehenengo aipamen idatzia 1227koa da eta ezagutu den lehen alkatea Juan de Elorriaga da, 1558koa.

Fikari dagokionez, berriz, 1427koa dugu herriaren lehen testigantza, eta 1558an alkatea Juan Perez de Landaverde zen.

1928ko ekainaren 23an elizate biek bat egin zuten udalerri bakar batean, gaur egungoa dena.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gamiz-Fikako biztanleria

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Bilduko Luis Lekerika hautatu zuten alkate. Lekerikak Bilduren sostengua jaso zuen, hauteskundeetan boza gehien izan zituen hautagaitza. Euzko Alderdi Jeltzaleak 2 zinegotzi lortu zituen eta Alderdi Popularrak eta Euskadiko Alderdi Sozialistak batere ez.

Gamiz-Fikako udalbatza

Alderdia

2011ko maiatzaren 22

Zinegotziak Boto kopurua
Bildu
5 / 7
464 (% 56,11)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
2 / 7
305 (% 36,88)
Alderdi Popularra (PP)
0 / 7
23 (% 2,78)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
0 / 7
21 (% 2,54)

Ikusteko[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XVII. mendeko Errementari baserria Olagorta auzoan

Gamiz-Fikako ondare arkitektonikorik garrantzitsuena bere kalitate handiko baserri multzoa da. Beraietako hainbat ia osorik heldu zaizkigu, esaterako XVII. mendean eraiki zuten Olagortako Errementari.[2]

Inguru naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Butroe ibaiak udalerria zeharkatzen du iparraldetik eta Berrega (360 m), Urrusti (349 m) eta Urkulu (371 m) mendiek inguratzen dute. Basoa oso zabala da udal osoan zehar. Pinu eta eukalipto asko sartu den arren oraindik geratzen dira haritz-gune batzuk, Maddalenbaso eta Montañalde inguruetan dagoena esate baterako.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendebaleko euskararen barruan sartaldeko azpieuskalkiaren barruan kokatzen da herriko hizkera.[3][4][5]

UEMAn dauden eta egon litezkeen herriak. (Iturria: Berria)

Herritar gehienak euskaldunak izanda Gamiz-Fika euskarak Bizkaian duen arnasgune nabarmenetako batean kokatuta dago. Ez da kidea baina Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko kidea izateko baldintzak betetzen ditu. Udalerri euskalduntzat jotzen dituzte euskal hiztunen portzentajea %70etik gorakoa duten herriak egon daitezke UEMA Mankomunitatean. 2010eko datuen arabera Fruizen euskaldunak %71,9 dira, eta euskararen erabilera %43,3.

Gamiz-Fikako hizkeraren erakusle gisa Ahotsak.eus atarian elkarrizketa bat dago Manu Zugazaga Martikorenarekin.[6]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c d e f   Euskal Herriari Begira Udalbiltza .
  2.   Uribe Butroeko Zerbitzuen Mankomunitatea - Gamiz-Fika . Noiz kontsultatua: 2017-09-06 .
  3.   «Sartaldekoa (M) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2019-02-17 .
  4.   Aurrekoetxea Olabarri, Gotzon; Alvarez Enparantza, Jose Luis (1983) Euskal dialektologiaren hastapenak UEU ISBN 9788439804918 . Noiz kontsultatua: 2019-02-17 .
  5.   Gaminde, Iñaki (1984) Aditza Bizkaieraz UEU .
  6.   «Gamiz-Fika - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2019-02-17 .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gamiz-Fika Aldatu lotura Wikidatan
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa