Gaztelu (Gipuzkoa)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Artikulu hau Gipuzkoako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Gaztelu (argipena)».
Gaztelu
 Gipuzkoa, Euskal Herria
Gaztelu gipuzkoa 001.jpg
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Gipuzkoa
Eskualdea Tolosaldea
Izen ofiziala Gaztelu
Alkatea D. Mikel Belloso Arsuaga Itzuli
Posta kodea 20491
INE kodea 20907
Herritarra gazteluar
Kokapena
Koordenatuak 43° 06′ 59″ N, 2° 01′ 22″ W / 43.1164447°N,2.0228291°W / 43.1164447; -2.0228291Koordenatuak: 43° 06′ 59″ N, 2° 01′ 22″ W / 43.1164447°N,2.0228291°W / 43.1164447; -2.0228291
Gaztelu (Gipuzkoa) hemen kokatua: Gipuzkoa
Gaztelu (Gipuzkoa)
Gaztelu (Gipuzkoa)
Gaztelu (Gipuzkoa) (Gipuzkoa)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 9,15 km2
Garaiera 462 metro
Distantzia 32 km Donostiara
Demografia
Biztanleria 165 biztanle (2016)
(Red Arrow Down.svg -4)
% 57,32 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 42,68
Dentsitatea 18,03 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 13,33
Zahartze tasa[1] % 22,99
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 121,21
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 80 (2011)
Genero desoreka[1] % -12,5 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 7,06 (2013)
Kultura
Euskaldunak[1] % 99,34 (2010)
Euskararen erabilera[2] % 98,3 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1995 Leaburu-Gaztelutik banaketa. urtea

Gaztelu Gipuzkoako ekialdean eta Tolosaldea dagoen landa-udalerri txiki eta euskalduna da. 165 biztanle zituen 2016. urtean.

Nafarroako mugan egonda, historian zehar hainbat liskar eduki izan ditu, izan ere herriaren izenak iraganaldi militar hori iradokitzen du.

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iparraldean Belauntza eta Elduain, hegoaldean Orexa eta Lizartza, ekialdean Berastegi eta mendebaldean Leaburu mugakide ditu.

Bestela, bi barrendegi txiki ditu Leitzaldeko (Nafarroa) mugan.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1374 urtean Tolosa herriari lotu zitzaion, erasoetatik nolabaiteko babesa lortzearren. Arriskua igarota, 1845 urtean banandu eta alkatea lortu zuen. 1966 urtean Leabururekin batu eta Leaburu-Gaztelu udalerria osatu zuen. Biztanleen eskaerei erantzunez, 1995 urtean berriro banandu eta udalerria osatu zuen.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gazteluko biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gazteluko Josefa Agustina Barriolaren[3] testigantza, herrian euskarak zuen egoeraren eta gaztelaniaren prestigioaren ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak[4][5] proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.

Gazteluko euskara[6] gipuzkeraren aldaera da, eta Tolosaldeko euskara hain zuzen. Beterriko hizkerekin batera, Erdiguneko azpieuskalkia[7] osatzen du.

Ondasun nabariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gazteluar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Joxe Mari Aranalde (1933-2005), idazle, bertsozale eta euskaltzaina.
  • Joxe Gabirondo. Segalaria. Euskal Herriko txapeldun izana.
  • Mikel Aranalde. Segalaria. Euskal Herriko txapeldun izana.
  • Andoni Goikoetxea. Segalaria.
  • Andoni Zabala. Palista.
  • Jon Goikoetxea.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c d e f g Euskal Herriari Begira Udalbiltza.
  2. «UEMA-Atlasa» Euskararen erabilera (UEMA).
  3. «Barriola Mintegiaga, Josefa Agustina - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-26.
  4. «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-26.
  5. «Eskolan maistra erdaldunak - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-26.
  6. «Gaztelu - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-05.
  7. «Erdigunekoa (G) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus . Noiz kontsultatua: 2018-09-05.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gaztelu (Gipuzkoa) Aldatu lotura Wikidatan
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Gipuzkoa