Elgeta
| Elgeta | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Elgeta udalerriaren herrigunea. | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | Espainia | ||||||||||
| Erkidegoa | Euskal Autonomia Erkidegoa | ||||||||||
| Lurraldea | Gipuzkoa | ||||||||||
| Eskualdea | Debagoiena | ||||||||||
| Izen ofiziala | Elgeta | ||||||||||
| Alkatea | Ibon Unzetabarrenetxea Gallego (Euskal Herria Bildu) | ||||||||||
| Posta kodea | 20690 | ||||||||||
| INE kodea | 20033 | ||||||||||
| Herritarra | elgetar | ||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°08′12″N 2°29′16″W / 43.136637°N 2.487682°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 17 km² | ||||||||||
| Altitudea | 200-725 | ||||||||||
| Distantzia | 78 km Donostiara | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 1.133 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 66,65 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[1] | % 77.4 + % 9.59 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Etxeko erabilera[2] | % 64.39 (2021) | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Sorrera | 1335ko irailaren 13 | ||||||||||
| Webgunea | http://www.elgeta.eus/ | ||||||||||
Elgeta Gipuzkoako mendebaldeko udalerri bat da, Debagoiena eskualdekoa, Bizkaiko mugan kokatua. 1.109 biztanle zituen 2025. urtean.
2009tik Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko (UEMA) partaide da.[3]
Izena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Herriaren izenaren oinarri etimologikoan elge/elke osagaia dago (lur landua edo alorra esan nahi du), beste zenbait toponimo euskaldunetan ere agertzen dena: Elgea (Araba), Elketa (Urnietako baserri bat), Elkano (Nafarroako herria), Elkarte (Nafarroako Erresuma zaharreko terminoa)[4].
Bertakoen eta inguruko herrietako euskaldunen ahoskeran Élgeta esan ohi da, entonazioa lehen silaban indarturik. Kontraste egiten du gaztelerazko Elgueta formarekin, zeinak indarra bigarren silaban duen[5].
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mugakide hauek ditu: Iparraldean Eibar eta Zaldibar (Bizkaia), hegoaldean eta ekialdean Bergara eta mendebaldean Zaldibar eta Elorrio (Bizkaia).
Inguru naturala
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Gipuzkoako herri altuenetariko bat da Elgeta, itsas mailatik 462 metrotara kokatuta, lehen esan bezala bi herrialdeen artean administratiboki, eta hidrologikoki bi isurialdeen banalerroan ere bai, alde batetik Deba ibaia eta bestetik Ibaizabal. Halaber, Ibur, Ubegi, Ubera eta Angiozar errekek udalerria zeharkatzen dute.
Bestela, udalerri honen lurraldean Intxorta, Intxortatxiki (Mendratxo), Gazteluatx, Eguarbitza, Goikomendi, Azkonabieta eta Galdaramuño mendiak daude, larreekin tartekatuta eta pago eta haritz bakan batzuk oraindik ere badaudela. zuhaitz mota nagusiena, berriz, Intsinis pinua da.
Auzuneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Herriguneaz gain, Ariola (Aixola), Goimendi, Egotxeaga zeharra, Larragibel zeharra, Arantzeta zeharra, Uriburualdea, Uriarte, Antsoategi, Izuziaga zeharra, Arroeta eta Asentzio landa-auzuneek udalerria osatzen dute.
Zerbitzuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Gizarte zerbitzuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Liburutegia, Kultur Etxean, Diputazio Etxean kokatua.[7]
- Espaloia Kafe Antzokia[8]
Kirola
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Kiroldegia[9]

Historia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Erdi Arokoak dira lurralde honetako lehenengo biztanleak, gaurko Olaegi eta Jaolatza baserrien inguruan, Uberan. Zonalde horretan ere Uriarteko Andra Mariren santutegia dago, eskualdeko lehendabiziko aztarna kristaua dena, XIV. mendekoa. Garai hartan ere, zehazki 1335eko irailaren 13an, Gaztelako Alfontso XI.a erregeak Elgetako hiribildua fundatu zuen eta Gasteizko forua eman zion.[10]
- Elgeta inguruan nagusi izan zen Jaolatza leinuak banderizoen gerretan parte zuen 15. mendean, ganboatarren aldean, geroago Jalotza deitu izan den dorretxean euren gotorlekua zutelarik.
- 1924ko maiatzaren 18an Euskal Mendizale Federazioa sortu zuten Elgetan Arabako, Bizkaiko, Gipuzkoako eta Nafarroako Mendi Elkarteek sustatuta, Federación Vasco-Navarra de Alpinismo izenarekin.[11] Gertaera horren omenez, herriko plaza nagusiak Mendizaleen plaza du izena.
- 1928 arte Angiozar eta Ubera auzoak elgetarrak izan ziren. Urte hartatik aurrera Bergararen barruan gelditu ziren.
- 1936ko irailetik 1937ko apirilera arte Espainiako Gerra Zibilaren frontea herrian egon zen, 7 hilabeteko erresistentzia egin zuten han. Intxorta mendiak izan ziren gudarien gotorlekua Intxortetako guduan. Gerrako memoriari lotua, herrian Memoria Historikoaren Euskal Interpretazio Zentroa ireki zen 2010ean,
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Lehen sektore ekonomikoa nagusia izan da tradizionalki Elgetan, beste euskal herrietan bezala, abeltzaintza eta basogintza nagusiki. Industria inguruko herrietan baino beranduago sartu zen, burdinolak eta errotak jarduera zaharrak ordezko moduan bazeudela.
1965 inguruan industrializazioa hasi zen, eta gaur egun hartzen du herriko jarduera osoaren erdia.
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak: lehen sektorea BEGaren %1,5. Bigarren sektorea %74,2. Hirugarren sektorea %23,8. Eraikuntza %0,5.[12]
Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 19.591 euro-koa zen[13], eta etxegune bakoitzeko 45.380 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (19.616 euro) parean dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 26.250 euro zen. Errenta gordina 23.430 euro-koa izan zen pertsonako.
Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 26.209 eurokoa zen[14][oh 1]: gizonena 32.102 eurokoa eta emakumeena 19.255 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 40 txikiagoa. Gipuzkoa osoan, mediana 23.258 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 45.938 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 15.984 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 92.667 euro baino gehiago[15].
Diru-sarrera guztien artean % 60,3 soldatak dira[16].
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[17][oh 2]. Udalerrian indizea 23,8 da, probintziakoaren (27,3;
Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,1 da, probintziakoaren (2,3;
Gipuzkoako mapa) azpitik eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 14.622 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 109.597 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 13,3 zen[18] (Gipuzkoa osoan, % 11,1; udalerriko banaketa berdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 11.743 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 44.877 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 26,2 zen[19] (Gipuzkoa osoan, % 21,2).
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Elgeta udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 548 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 58,9; gainerako % 41,1 inaktibo zeuden (erretiratuak % 58,2, beste inaktiboak % 25,6 eta ikasleak % 16,2).[20] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 5,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 59,3 zen eta emakumezkoena % 58,5; langabezia-tasa, aldiz, % 2,9 eta % 7,6 zen, hurrenez hurren.[20]
Okupatuen kopurua 508 zen 2023ean, 2021eko 520etik behera.[21] Emakumeek okupatuen % 47,6 osatzen dute, eta gizonek % 52,4.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 519 | % 55,7 | 264 | % 57,5 | 255 | % 54,0 |
| Langabeak | 29 | % 3,1 | 8 | % 1,7 | 21 | % 4,4 |
| Inaktiboak | 383 | % 41,1 | 187 | % 40,7 | 196 | % 41,5 |
| Guztira | 931 | % 100,0 | 459 | % 100,0 | 472 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 61,6), industria (% 35,0), eraikuntza (% 2,4) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 1,0).[21] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 34,4), ondoren hezkuntza (% 13,2) eta merkataritza (% 10,6) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 45,7; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 39,4), eta oinarrizko okupazioak % 8,3.[22] Sexuaren arabera, gizonen artean langile kualifikatuak dira nagusi (% 52,3), eta emakumeen artean goi eta erdi maila (% 47,1).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 200 | % 39,4 | 86 | % 32,3 | 114 | % 47,1 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 232 | % 45,7 | 139 | % 52,3 | 93 | % 38,4 |
| Oinarrizko okupazioak | 42 | % 8,3 | 23 | % 8,6 | 19 | % 7,9 |
| Ez dago jasota | 34 | % 6,7 | 18 | % 6,8 | 16 | % 6,6 |
| Guztira | 508 | % 100,0 | 266 | % 100,0 | 242 | % 100,0 |
Okupatuen % 82,1 besteren konturako langileak dira, eta % 17,9 norberaren konturakoak.[23]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 91 | % 17,9 | 48 | % 18,0 | 43 | % 17,8 |
| Besteren kontura | 417 | % 82,1 | 218 | % 82,0 | 199 | % 82,2 |
| Guztira | 508 | % 100,0 | 266 | % 100,0 | 242 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 90,7 estatuan jaio zen, eta % 9,3 atzerrian.[20] Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 58,6 okupatuak dira, % 31,2 erretiratuak, % 4,7 ikasleak eta % 4,3 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 43,9 okupatuak dira, % 31,7 bestelako inaktiboak, % 9,8 ikasleak, % 7,3 langabeak eta % 7,3 erretiratuak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 55,0 okupatuak dira, % 18,9 erretiratuak, % 16,3 bestelako inaktiboak, % 5,7 ikasleak eta % 4,1 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,4 bestelako inaktiboak dira, % 26,7 okupatuak, % 13,3 ikasleak, % 13,3 langabeak eta % 2,2 erretiratuak.
Okupazioa
Okupatuen % 94,1 estatuan jaio zen, eta % 5,9 atzerrian.[22] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 50,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 34,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 8,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 83,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 11,1 oinarrizko okupazioetakoak eta % 5,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 47,8 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari dira, % 38,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 7,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 41,7 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 33,3 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 25,0 oinarrizko okupazioetakoak.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[24] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 51,2 industrian ari dira, % 44,8 zerbitzuetan eta % 2,8 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 zerbitzuetan ari dira, % 38,9 industrian eta % 11,1 eraikuntzan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 78,7 zerbitzuetan ari dira, % 19,1 industrian; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, guztiak zerbitzuetan ari dira.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 21 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 181 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[25][oh 3]. Udalerriaren azalera 17 km² denez, NAE lurraldearen % 10,7 da[26]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 92 larre iraunkorrak (167 ha, 20 ustiategitan), % 6,1 arbolak (11,1 ha, 10 ustiategitan), % 1,1 lur goldagarria (1,9 ha, 7 ustiategitan), % 0,6 berotegiak edo babes garai irisgarriak (1,1 ha, 5 ustiategitan) eta % 0,2 norberaren kontsumorako baratzeak (0,38 ha, 12 ustiategitan)[oh 4].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 306 behi, 106 ardi, 96 ahuntz, 67 zaldi, 15.000 hegazti inguru, 3 untxi eme eta 11 erlauntz zeuden[27].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 751 gidari zeuden erroldatuta: 418 gizon (% 55,7) eta 333 emakume (% 44,3)[28]. Biztanleen % 66,3 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 1.056 ibilgailuk osatzen zuten: 718 turismo, 103 motozikleta, 98 furgoneta, 75 kamioi eta 15 ziklomotor[28]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 634 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (455) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 12,4 urtekoa zen; turismoen % 10k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 13,1k 25 urte baino gehiago[28]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,8 diesel zen eta % 38,8 gasolinazko; 6 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,6; probintzian % 0,8). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 28,9k ez zuen etiketarik[oh 5].
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2019an 1.139 biztanle zituen. Horietatik %17,3k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak %8,17 ziren.[12]
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 570 gizon, 563 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[29] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Urtea | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hazkunde begetatiboa | 19 | 13 | 10 | 7 | 10 | 8 | 3 | −5 | 9 | −1 | 3 | 1 | −1 | −4 | 5 | 0 | 3 | −4 | 7 | −4 | −3 | −4 | −4 | −1 | −4 | −2 | −5 | 0 | 1 | 2 | 5 | 1 | −2 | −2 | −1 | 2 | 5 | 8 | 8 | −2 | 8 | 6 | 6 | −3 | 4 | 4 | −7 | −9 | −1 | −4 | −6 |
| Urtea | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bizirik jaiotakoak | 3 | 8 | 4 | 6 | 5 | 5 | 7 | 9 | 7 | 16 | 9 | 13 | 10 | 8 | 14 | 14 | 17 | 16 | 9 | 17 | 19 | 11 | 14 | 12 | 12 | 4 | 6 | 6 | 11 | 5 |
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 45,8 udalerri berean jaioak ziren[32], probintziako batez bestekoaren (% 46,1) parean. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 6,7 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 9,4 —probintzian % 13,9—.
Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 71,3 Gipuzkoan, % 11,6 Bizkaian, eta % 1,5 Araban jaio ziren[33].
Biztanleria atzerritarra
2025. urtean, biztanleen % 6,6k atzerriko nazionalitatea zuen[34]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Hego Amerika (% 43,8), Magreb (% 20,5), Erdialdeko eta Iparraldeko Amerika (% 19,2) ziren.
Jaiotza herrialde nagusiak Kolonbia, Maroko, Venezuela dira.[35]
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Eustaten 2024ko Biztanleriaren eta Etxebizitzen Erroldaren arabera, udalerrian 622 etxebizitza zeuden: 483 (% 77,7) nagusiak eta 139 (% 22,3) gainerakoak (bigarren egoitzak edo hutsik).[36] 2021eko Zentsuaren kontsumo elektrikoaren arabera, 63 (% 10,0) noizbehinkako erabilerakoak ziren eta 53 (% 8,4) hutsik zeuden.[37] Etxebizitza nagusien % 85,3 jabetzan zegoen eta % 11,6 alokairuan.[36] INEren estatistika esperimentalaren arabera, 2026ko maiatzean 1 etxebizitza turistiko zeuden udalerrian, guztira 7 plazarekin (7 plaza etxebizitzako).[38]
Etxebizitza multzoa
Gipuzkoako mapa (2024)
Erabilera-intentsitatea (kontsumo elektrikoa, 2021)
Gipuzkoako mapa (2021)
Jabetza egoera (etxebizitza nagusiak)
Gipuzkoako mapa (2024)
Guztira 483 etxegune zeuden, batez beste 2,3 egoiliarrekoak; horietatik 154 (% 31,9) pertsona bakarrekoak ziren.[36]
Etxeguneak egoiliar kopuruaren arabera
Gipuzkoako mapa (2024)
Etxebizitzen batez besteko azalera erabilgarria 102,9 m²-koa zen eta batez besteko antzinatasuna 41,3 urtekoa.[36] Etxebizitzen % 20,9 etxebizitza bakarreko eraikinetan zeuden eta % 0,0 21 etxebizitza edo gehiagoko eraikinetan.[36] Etxebizitzen % 54,2 igogailua zuten.
Eraikineko etxebizitza kopurua
Gela kopurua
Bainugela kopurua
Berokuntzari dagokionez, etxebizitza nagusien % 11,0 berokuntza zentrala zuten, % 71,8 banakakoa eta % 17,2 noizean behingoa.[36] Horrez gain, % 19,7 hodien bidezko gasa zuten eta % 59,8 igogailua.
Berogailu mota
Bestelako ekipamenduak (etxebizitza nagusiak)
Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 947 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 48,2 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,1; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 18,2; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 12,6.[39] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 45,2 zen 2021ean eta % 48,2 2024an; beraz, 2,9 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 15,5 izatetik % 12,6 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 51,0 ziren, eta gizonen artean % 45,2; 5,9 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 15,4 eta gizonen % 9,7 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 55,5 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 44,5 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 8 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 46,0 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 54,0. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 0,2 ziren.[39]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 456 | % 48,2 | 210 | % 45,2 | 246 | % 51,0 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 200 | % 21,1 | 109 | % 23,4 | 91 | % 18,9 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 172 | % 18,2 | 101 | % 21,7 | 71 | % 14,7 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 119 | % 12,6 | 45 | % 9,7 | 74 | % 15,4 |
| Guztira | 947 | % 100,0 | 465 | % 100,0 | 482 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 45,2 | % 20,9 | % 18,4 | % 15,5 | 951 |
| 2022 | % 46,0 | % 20,5 | % 18,9 | % 14,5 | 936 |
| 2023 | % 46,6 | % 20,7 | % 19,2 | % 13,5 | 939 |
| 2024 | % 48,2 | % 21,1 | % 18,2 | % 12,6 | 947 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 11,7 ikasten ari zen (111 pertsona).[40] Ikasten ari zirenetatik, % 52,3 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 21,6 batxilergoan, % 18,0 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 4,5 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 57,8 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 44,7; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 25,5 eta emakumeen % 12,5. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 97,0 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 55,6 eta 25–29 urtekoen % 19,4; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 1,9 baino ez.[41] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 57,1 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 47,1.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 91,0 estatuan jaio zen, eta % 9,0 atzerrian.[39] Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 46,5 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 9,1; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 28,6 eta % 17,1, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 51,9 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 14,8; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 44,0 eta % 20,0, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 11,0 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 18,8.[40] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 53,7 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 43,8 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023-2027 legegintzaldia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| 2023ko hauteskundeen ondorengo Elgetako udalbatza | |||||
| Alderdia | 2023ko maiatzak 28 | ||||
| Zinegotziak | Boto kopurua | ||||
| Euskal Herria Bildu (EHB) | 6 / 9 |
412 (% 68,33) | |||
| Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) | 3 / 9 |
178 (% 29,52) | |||
| Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) | 0 / 9 |
13 (% 2,16) | |||
| Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza | |||||
Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hauek izan dira Elgetako azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia[42] | |
| Patxi Basauri Elkoro[42] | 1979 | 1983 | Independenteak | |
| Patxi Basauri Elkoro[42] | 1983 | 1987 | Independenteak | |
| Patxi Basauri Elkoro[42] | 1987 | 1991 | Independenteak | |
| Patxi Basauri Elkoro[42] | 1991 | 1995 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
| Patxi Basauri Elkoro[42] | 1995 | 1999 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
| Patxi Basauri Elkoro[42] | 1999 | 2003 | Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna | |
| Patxi Basauri Elkoro[42] | 2003 | 2007 | Euzko Alderdi Jeltzalea-Eusko Alkartasuna | |
| Oxel Erostarbe Tubilla[42] | 2007 | 2011 | Aralar | |
| Oxel Erostarbe Tubilla[42] | 2011 | 2015 | Aralar | |
| Iraitz Lazkano Garitaonaindia[42] | 2015 | 2019 | Euskal Herria Bildu | |
| Iraitz Lazkano Garitaonaindia[42] | 2019 | 2023 | Euskal Herria Bildu | |
| Ibon Unzetabarrenetxea Gallego[43][44] | 2023 | Jardunean | Euskal Herria Bildu | |
| 2027 | 2031 | |||
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Elgetako Kultur Etxea Diputazio Etxea deritzon eraikinean dago kokatua, errepideko tunelari toki egiten dion eraikin berezian.
Euskara
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mendebaleko euskararen[48] aldaera bat da herriko[49] jatorrizko euskalkia, sortaldeko azpieuskalkiari[50] dagokion debaerdiko euskara[51] hain zuzen. Gaur egun ere herritarren %85 inguru euskal hiztunak dira.
Elgetarrek ÉL-ge-ta ahoskatzen dute beren herriaren izena, entonazio argi batean lehen silaban jarriz indarra. Kontraste bizia egiten du horrek gaztelaniazko Elgueta entonatzen den moduarekin.
Kafe Antzokia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Espaloia Kafe Antzokia kulturgunea 2004ko ekainean zabaldu zuten, eskualdeko erreferentea dena. Herriko kooperatiba batek 2016 arte kudeatu zuen, eta gero Udalak esleitzen du lehiaketaz tarteka kontratua. Eraikinak 2010etik Memoria Historikoaren Euskal Interpretazio Zentroa hartzen du bere baitan.
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]
- Andra Mari eliza, Jasokundearen parrokia. 1377koa. XVI. mendean handitu egin zuten.[52]
- Urrupain dorretxea edo Abridio Etxea (1564).
- Diputazio Etxea (1868).
- Uriarteko baseliza.
- Antsoategi Erdikoa baserria (XVII. mendekoa).
- San Salbatore baseliza.
- San Roke Deuna kaleko 6. eta 36. zenbakiko etxeak (XVI. mendekoak).
- Ostatu Txikia.
- Torrezar ostatua.

Elgetar ospetsuak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Joaquin Iturbe "Santua" (1758-1799), XVIII. mendearen amaieran ezaguna izan zen bidelapurra.
- Pedro Antonio Olañeta (1770-1825), militarra. Espainiar Inperioaren alde borrokatutakoa Ameriketan.
- Maria Angela Telleria (1799-1864), gerrillaria. Espainiaren Independentziaren Gerra nabarmendu zen.
- Zoila Askasibar (1877 - ??), inprimatzailea, editorea. Errepublikaren aldekoa.
- Lorenzo Ascasibar, eskultorea.

Elgetako Andre Maria eliza - Martin Fulgencio Elortza Legaristi (1899-1966), Moyobambako (Peru) artzapezpikua.
- Nikolas Aranzabal, industrialaria. "Aguirre y Aranzábal" (AYA) enpresaren ko-sortzailea.
- Felix Aranzabal (1919-2006), soinujolea.
- Jose Luis Elkoro (1935-), politikaria. Bergarako alkatea izandakoa. Trantsizio garaian nabarmendu zen.
- José Ignacio Askasibar (1943-), txirrindularia.
- Jon Markaide (1950-), astrofisikaria.
- Beatriz Zabalondo (1961-), irakaslea.
- Aitor Elkoro (1967-), pilotaria.
- Rebeka Ubera (1972-), politikaria.
- Iban Arantzabal (1975-), filologo, blogari eta kazetaria.
- Ainhoa Agirreazaldegi (1978-), bertsolaria.

Salbatore baseliza - Oxel Erostarbe (1979-), politikaria. Herriko alkatea izandakoa.
- Oihana Kortazar (1984-), mendi-lasterkaria.
- Josu Etxaniz (1985-), futbolaria.
- Iñaki Olartua (1993-), futbolaria.
- Haritz Gallastegi (-), irrati-esataria eta kirol-kazetaria.


Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ marregi. «Elgeta Ueman sartuko da zapatuan» Elgetako Udala (kontsulta data: 2020-04-09).
- ↑ Salaberri, Patxi; Zaldua, Luis Mari. (2020). Gipuzkoako Herrien Izenak. Lekukotasunak eta Etimologia. Euskaltzaindia, 159-160 or. ISBN 978-84-120766-2-2..
- ↑ Laspiur Zabala, Imanol.. (1999). Eibarko euskeriaren deklinabidia eta entonaziñua. Euskara Batzordia, 138 or. ISBN 84-89696-15-2. PMC 47811392. (kontsulta data: 2020-03-09).
- 1 2 Ibargutxi, Lur. «Gizarte zerbitzuak» Elgetako Udala (kontsulta data: 2020-04-09).
- ↑ «Zugandik hurbil!» www.liburutegiak.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-04-09).
- ↑ ilazkano. «Espaloia Kafe Antzokiaren kudeaketa esleitu du Udalak» Elgetako Udala (kontsulta data: 2020-04-09).
- ↑ «UDAL KIROLDEGIA - Kirol instalazioen errolda - Censo de instalaciones deportivas · Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco» instalazioak.euskalkirola.com (kontsulta data: 2020-04-09).
- ↑ «ELGETA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2020-04-09).
- ↑ Gorka. (2024-05-08). «Euskal Mendizale Federazioa bere sorrerara itzuli da bere mendeurreneko ekitaldi nagusia ospatzeko» Euskal Mendizale Federazioa (kontsulta data: 2026-10-09).
- 1 2 «Web Eustat. Elgetako datu estatistikoak» eu.eustat.eus (kontsulta data: 2020-04-09).
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Gipuzkoa.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Gipuzkoa.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Gipuzkoa.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1639427.
- ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Gipuzkoa.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
- ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
- ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Gipuzkoa.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Gipuzkoa.tab.
- 1 2 3 4 5 6 «Etxebizitzen parkea» Biztanleriaren eta etxebizitzen errolda. Etxebizitzak (Eustat).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak erabilera-intentsitatearen arabera (kontsumo elektrikoa)» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitza turistikoak, plazak eta plazak etxebizitza turistiko bakoitzeko. Udalerriak» Etxebizitza turistikoen kopuruaren neurketa (estatistika esperimentala) (Espainiako Estatistika Institutua).
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2022-02-18).
- ↑ «EH Bilduko Ibon Unzetabarrenetxea izango da Elgetako hurrengo alkatea» Goiena 2023-05-28 (kontsulta data: 2024-12-19).
- ↑ «Hego Euskal Herriko alkateak 2023ko ekainak 17» Orain 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-12-04).
- ↑ «Basauri Larrañaga, Felisa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-26).
- ↑ «Ahotsak.eus, Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea» www.ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-26).
- ↑ «Mutilekin dantza egiteagatik zigortu - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-26).
- ↑ «Mendebalekoa - Bizkaiera - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-04).
- ↑ «Elgeta - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-04).
- ↑ «Sortaldekoa (M) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-09-04).
- ↑ «Debaerdikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus (kontsulta data: 2018-07-12).
- ↑ r01e00000ff26d4661aa470b88b07821bd8d58380, r01epd0122e4ed314423e0db04c97a47b5baa317f. (2006-10-03). «Elgeta» turismoa.euskadi.eus (kontsulta data: 2020-04-09).
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) Elgetako udala
- Goiena.net atarian Elgetako albisteak
- (Gaztelaniaz) Intxorta 1937 Kultur Elkartea
- Elgetako historiari buruzko orria



