Saint-Pierre eta Mikelune

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Saint-Pierre eta Mikelune (975)
Saint-Pierre eta Mikelune
Eskualdea Saint-Pierre eta Mikelune
Prefetura Saint-Pierre
Kokapen mapa
Biztanleria 7.063
(2009)
Dentsitatea 26 bizt / km²
Eremua 242 km²
Barrutiak 1
Herriak 2
Departamendu
burua
Stéphane Artano
(Archipel demain)
Kontseilu Orokorraren webgunea
Saint Pierre et Miquelon.png

Saint-Pierre eta Mikelune[1] (frantsesez Saint-Pierre-et-Miquelon) uhartedia Frantziaren menpeko itsasoz haraindiko kolektibitate bat da. Ozeano Atlantikoan kokatzen da, Kanadako Ternua uhartetik 25 kilometrora hain zuzen. Frantziar Inperio Kolonialak Ipar Amerikan mantendu zuen lurralde bakarra da, gaur egun frantses estatuko zati dena.

Euskal jatorriko biztanle asko daudelako nabarmentzen da. Hiriburua Saint-Pierre da.

Izenak eta etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

João Álvares Fagundes portugesak eman zien lehen izen europarra 1520an: Onze Mil Virgens ("Hamaika mila birjinak"). Orain erabiltzen denaren oinarria Jacques Cartierrek ipini zuen 1536ko ekainean: Isle Sainct Pierre. San Petri —frantsesez saint Pierre— arrantzaleen santu zaindarietako bat da.[2]

Miquelon izena «Micquelle»[3] formatik dator. Eta azken horrek euskarazko Mikelune izenean du jatorria Martin Oihartzabal euskaldun arrantzaleak XVI. mendean Ternuarako bidean idatzi zuenez.[4]

«Miquelon» euskarazko Mikel izenaren aldaera dela ere esaten da.[5][6][7] Beste zenbaitek diote izen hori gaztelaniazko Miguelón («Mikel handia») aldaeratik etor litekeela. Eta, beste interpretazio baten arabera, Lapurdiko kostaldean hain erabilia izan den gaskoi hizkuntzan izango luke jatorria; horren alde jotzen du euskarazko "Mikelune" formak, okzitanieraz Miquelon hitzaren ahoskerarekin bat egiten duelako.[8] Hizkuntza horretan oso arrunta den atzizki hori (Marion, Peiroton...), ordea, handigarria baino gehiago, txikigarri edo afektiboa da.

Beste uharte nagusia den Langladeren izena, aldiz, «l'île à l'Anglais» (Ingelesaren Uhartea) izenaren laburketa da[6].

Hala ere, ez dugu ahaztu behar lur hauek, Kanadako Atlantikoko probintzietako lur gehienekin, Québeceko Gaspésie eskualdearekin eta Mainerekin batera míkmaq herriaren lurraldea izan zela europarrak heldu baino lehen; gaur egun mikmakeraz uharteei frantsesetik eratorritako Senpir eta Mi'kliin[9] esaten diete; hala ere, orain Saint-Pierre hiriburua dagoen lekuari Wen'juikjikan deitzen zioten míkmaqek, han bizi zirenean.[10] Ternuan talde batzuek badiraute, baina gaur egun ez míkmaqik bizi Saint-Pierre eta Mikelunen.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geografikoki berez Ternuatik hurbil dauden uharteetako batzuk izanik, historiaren gorabeherek administratiboki banatu egin dituzte bestela bere harremanetarako erreferentzia den uharte nagusi honetatik. Saint-Pierre eta Mikeluneko uhartedi txikiak hiru uharte nagusik eta beren inguruan dauden txikiago batzuek osatzen dute:

Hidrografiari dagokionez, Mikeluneren hegoaldean Grand Barachois aintzira dago; bertan ikus daitezkeen itsas txakurrek turisten arreta bereganatzen dute. Nabarmentzen den beste laku bat Grand Étang de Miquelon da, Mikelune herriaren hegoaldean eta beraz uhartearen iparraldean. Ibairik inportanteena Belle Rivière da; bere urak Langladeko iparraldean isurtzen dira Atlantikoan.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Europarren lehen bisitaldiei dagokienez, 1520ko urriaren 21an ustez bertara heldu zen Fagundes portugesa baina batzuetan Caboto (1497) edo Verrazano (1524) ere aipatzen dira.

Euskal Herriko arrantzaleak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Polemika horretatik kanpo, seguruagoa da Euskal Herriko arrantzaleek XVI. mendetik portutzat hartu zutela bakailaoa arrantzatzen, Ternua inguruan arrantzan zebiltzanean. XV. mendea baino lehenago han ibili zirela ere esaten da, nahiz eta oraindik frogatu gabe egon. Horregatik agertzen da ikurrina Saint-Pierre eta Mikeluneko banderan, Bretainiakoa eta Normandiakoarekin batera; hiru jatorri hauek dira biztanle gehienena.

Piarres Etxeberrik honela azaltzen du Saint-Pierre eta Mikeluneko kokapena Itsasoko nabigazionekoa liburuan[13]:

Iaquitecoduçu Escatadiac edo cap de Perton, eta Sen Pierretaco Irlac dauçala est vest hartcenduçula laurdenbat noroestetic edo sidisftetic eta dire batetic bertcera, 45.l. [...] Halaber escatadiac eta Miquetongo entrada est vest eta dire, 42.l."

Frantses eta britainiarren arteko dema[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1815ean azken aldiz frantsesen menpe jausi arte, Ipar-ekialdeko Amerika osoan mendeetan zehar gertatu zen bezala etengabe aldatu zen jabez: 1713ko Utrechteko itunaren arabera britainiarrek hartu zuten baina 1763an Pariskoak frantsesei itzuli egin zien. 1778an britainiarrek uhartedia erasotu eta populazioa deportatu zuten; haien artean bi potentzien arteko gatazkatik ihesean zihoazen akadiarrek bigarren deportazio bat, behin-behinekoa izan bazen ere, pairatu behar izan zuten. 1793an britainiarren beste eraso bat egon zen.

Koloniatik gure egunetara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XIX. mendearen bigarren erdialdean bakailaoaren arrantzak ekonomia susperraldia ekarri zuen. 1919tik 1933ra AEBetan dekretatu zen alkoholaren debekuak uharteetatik ardo, whiski eta bestelako edari alkoholdunen trafikoa burutzea bultzatu zuen.

Bigarren Mundu Gerran, Vichyko gobernua alemaniarren aldekoa zelako aitzakiaz Kanadak AEBetako oniritziarekin uharteak hartzeko plan bat prestatu zuen[14] baina ez zen burutu, William Lyon Mackenzie King Lehen Ministroak kontrako jarrera hartu zuelako. AEB eta Kanadako gobernuek jakin gabe baina Winston Churchillen aldeko jarrerarekin, Charles de Gaullek uhartedia menpean hartzeko agindua eman zion Émile Muselier amiralari[15]; 1941eko abenduaren 24ko aferak polemika bizia zabaldu zuen eta de Gaulle eta Rooseveltenen arteko mesfidantzaren iturburuetakoa izan zen. Saint-Pierre eta Mikelune "Frantzia librearen" lehen lurretakoak izan ziren.

Mundu Gerratik hona Frantziak lurralde honi bere kolonia izaera ezabatzeari ekin dio; era horretan geoestrategikoa den eremu honetan bere presentzia bermatu nahi du. Beste aldetik, batez ere uharteen ezegonkortasun ekonomikoa eta metropoliarekiko menpekotasunagatik ez da sortu independentziaren aldeko mugimendu zabalik. Elementu horiek azken hamarkadetan lurralde txiki honen ezagutza instituzionalean egon diren aldaketak ulertzea errazten dute. 1946an kolonia izateari utzi eta "Itsasoz haraindiko lurralde" (territoire d'outre-mer, TOM) bihurtu zen. 1976ko uztailaren 19an Errepublikan integratzeko beste urrats bat eman zen "Itsasoz haraindiko departamendu" (département d'outre-mer, DOM) bilakatuta. 1985eko ekainaren 11n "Lurralde kolektibitate" (collectivité territoriale) estatusa eman zitzaien eta 2003ko martxoaren 28ko Konstituzioaren berrikuspenak aurreko etiketak baztertu eta "Itsasoz haraindiko kolektibitate" (collectivité d'outre-mer, COM) kategoria sortu zuen. Horren barruan Saint-Pierre eta Mikelunek berezko ezaugarri batzuk hartu dituzte, 2007ko otsailaren 21eko 2007-223 lege organikoak collectivité territoriale de la République française izena emanez onartzen dizkienak.

Sinbologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Frantses estatu osoan bezala bandera ofizial bakarra tricolore frantsesa bada ere[16], berezko banderak oso erabilpen zabala du; neurri batean ofizial ere egin da, esate baterako autoentzako plaka-modelo berrian ageri baita: ikurrina auto batean era ofizialean ikus daitekeen munduko leku bakarra da.

Saint-Pierre eta Mikelunek badute domeinua interneten: .pm; oso zabalduta dagoen beste ikur bat "SPM" identifikatzeko sigla da, autoetan eta abarrean erabilia. Aldi berean, kirol arloan zenbait selekzio lehiaketa ofizialetan aritzen dira, futbolekoa barne. Filatelian ere zigilu ekoizpen berezia du La Poste frantsesaren barruan[17].

Administrazioa eta instituzioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Saint-Pierre eta Mikeluneko politika Frantziako itsasoz haraindiko kolektibitate baten sistema demokratiko parlamentario baten inguruan egituratzen da. Gobernuko burua Lurralde Kontseiluko Presidentea da; 2010ean Stéphane Artano da, Archipel demain ("Uhartedia bihar") alderdikoa. Lurralde Kontseilua 19 kidek osatzen dute, bi udalerriak[18] ordezkatzen dituztenak: 15 kidek Saint-Pierre udalerria eta 4 kidek Mikelune-Langladekoa. Errepublikaren lege gehienak metropolian bezala ezartzen dira baina badira salbuespenak zerga, aduana, eraikuntza edo etxebizitza arloetan. Kontseiluari aholkuak emateko "komite ekonomiko eta sozial" bat dago eta beste aldetik estatuak departamendu batean bezala prefeta izendatzen du.

Lurraldea ez dago EBren barruan, ezta Schengeneko Hitzarmenaren eraginpean ere. Aldiz, bere biztanleek pasaporte frantses eta europarra dute eta Frantziak Europar Legebiltzarrera bidaltzen dituen ordezkariak aukeratzeko hauteskundeetan parte hartzen dute.

Halaber, Frantziako Nazio Biltzarrera eta Frantziako Senatura diputatu eta senatari bana bidaltzen ditu. 2010ean Annick Girardin (PRG) eta Denis Detcheverry (UMP) dira, hurrenez hurren.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Moneta[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1980 eta 1965 artean, Saint-Pierre eta Mikelunen kanadar dolarra erabiltzen zen eta baita Saint-Pierre eta Mikeluneko libera ere, 1945 arte frantziar liberaren parekoa zena. 1945-1960 artean CFA libera erabili zen eta 1965etik aurrera frantziar libera modernoa. 2002tik euroa erabiltzen da, baina kanadar dolarrak ere onartzen dituzte gune turistikoetan.

Arrantza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Saint-Pierre- eta Mikeluneko itsas-eremua.

Historikoki bakailaoaren arrantza izan da uharteetako ekonomiaren protagonista nagusia, garai onenetan ia bakarra; 1950eko hamarkadatik ezaugarri industrialak hartu zituen itsasontzi mota modernoagoen erabilerarekin. Baina azken urteetan aktibitate honek oso okerrera jo du, bi arrazoirengatik: gatazka ugari izan da Kanada eta Frantziaren artean Saint-Pierre eta Mikeluneren inguruetako urak norenak diren eztabaidatzen; 1992an New Yorkeko epaitegi baten erabakiak asko murriztu zuen lurralde honek balia dezakeen itsas-eremua, 200 itsas milien interpretazio desberdinen aurreko ebaspena zena; Frantziak eskatzen zituen 47.000 km²etatik 12.000 besterik ez zituen lortu baina hala ere ez Frantziak (are gutxiago Saint-Pierre eta Mikeluneko arduradun politikoek) ez Kanadak ez dute ebaspena onartu. Bigarren arrazoia: Kanadak bakailaoaren arrantzaren moratoria ezartzea. Erabakiak Frantziarekiko gatazkan tentsioa askatu du baina horren ondorioz arrain honen harrapaketa oso marginala bilakatu da bai uhartedi honetan bai Kanadako Atlantikoko probintzia guztietan; zer edo zer konpentsatzeko beste arrain batzuk edo krustazeoen arrantzan ari dira baina krisialdia sektorean oso handia da eta estatuaren dirulaguntzen menpe bizi da.

Zerbitzu publikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Egun enplegu-kopuru handia suposatzen duen arloa da; administrazio publikoa lehen enplegu emailea da. Irakaskuntza aldetik Lehen Hezkuntzako lau eskola, kolegio bat eta lizeo bi daude. Sektore pribatuan Lehen Hezkuntzako lau eskola eta kolegio bat daude. Bitxikeria gisa aipatu behar da lurralde honetako Hezkuntza sistema Caengo akademiaren menpe dagoela.

Uharteetan 3 osasun zentro daude. François Dunan ospitalea da bi uharteetako osasun zentro nagusia.[19] Ospitale hau 1968an ireki zuten. Mikelunen (Centre Médical de Miquelon) osasun zentro txiki bat dago. Langladen ere klinika txiki bat dago uztailean eta abuztuan bakarrik irekitzen duena. Atentzio espezializatuetarako, herritarrek Kanadako Saint John's hirira joan behar dute.

Beste sektore batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Merkataritzan biztanleria aktiboaren %15a ari da. Batez ere banaketan ari dira. Gehien-gehiena kanpotik dator eta inportazio guztiei (direla Frantziatik direla beste edozein lekutatik) uharteetan jasotzen diren zerga eta tasak ezartzen zaizkie.

Eraikuntza sektoreak biztanleria aktiboaren %10a hartzen du. Urtaroen artean desberdintasun handia dago, eguraldiaren arabera.

Nekazaritza oso ahula da klimagatik eta lur egoki gutxi egoteagatik. 1990eko hamarkadatik negutegi batzuk garatu egin dira, non batez ere uraza eta marrubiak landatzen diren.

Telekomunikazioen arloan internet, telefonia finko eta mugikorra eta kable bidezko telebista zerbitzuak SPMtelecom operatzaileak eskaintzen ditu. Itsasoz haraindiko lurraldeetarako Frantziako RFO irrati eta telebista katearen egoitzetakoa Saint-Pierren dago; telebista kateak Télé Saint-Pierre et Miquelon du izena.

Turismoa bultzatzeko ahaleginek arrakasta handirik ez dute lortu, bereziki uharteetan prezioak oso altuak direlako. 2006an 25.383 lagun heldu ziren bere aireportutik eta %76,5 bertako biztanleak izan ziren; biztanleak ez zirenen artean erdia negozioetarako joan ziren, beraz oso kopuru murritzak bisitatu zituen uharteak turismoa egiteko. 2001eko turisten[20] % 50 Kanada kontinentaletik etorri ziren, %30 Ternuatik, %10 AEBetatik eta %3 baino ez Frantziatik.

Hidrokarburoen ustiakuntza etorkizunean diru iturri garrantzitsua izan daiteke (gaur egun Eskozia Berria eta Ternuan den bezala) baina horrek berriro topo egiten du arrantza sektorean ikusi den muga arazoekin.

Garraioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mikelune herria eta bere aerodromoa.

Airetikoari dagokionez, Saint-Pierre eta Mikelunen bi aireportu daude:

Itsas garraioari dagokionez, katamaran batek lotzen ditu bi herri nagusiak; zenbait hilabetetan sistema bera erabiltzen da 20 bat kilometrora dagoen Ternuako Fortune herriarekin lotzeko. Merkantzia gehienak Halifaxetik (Eskozia Berria) datoz.

117 km errepide ere baditu.

Jendartea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal, bretainiar eta normandiar jatorrikoez gain akadiarren ondorengo batzuk -Mikeluneri nortasun berezia ematen diotenak- eta ingeles zein irlandarrenak ere badaude; azken hauek batez ere Ternua hurbilarekiko harremanen ondorio dira. Montrealen (Québec) Saint-Pierren jatorria duten asko bizi dira. Erlijio aldetik gehiengo katolikoa dago eta Saint-Pierren katedrala dago.

Euskaldun jatorrikoak mende desberdinetan etorriak dira; arrantzak erakarritako lehen garai urrunez gain, XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran ere euskaldun askok hara jo zuten.

Kultura eta kirola[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Frantsesa uhartediaren hizkuntza ofiziala da. Bertako hizkeraren hainbat hitz normandieraren oso antzekoak dira.

Bost museo daude, haietako bat Mikelunen.

Bertako kirolik ezagunena hockeya da. Les 25 km de Miquelon ("Mikeluneko 25 kmak") lasterketa aipatzeko moduko urteroko unea da. Oro har kirol zaletasun handia dago (2003an 3.000 federatu baino gehiago, biztanleriaren erdia).

Euskaltasunaren adierazpenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara bera galdu bada ere[21], uhartedian indarrik gehien duen kultura identifikazioa euskal jatorrikoa da, adierazpen askotan islatua:

  • Urtero abuztuaren hirugarren asteburuan Euskal Jaialdia ospatzen da, euskal dantza, harrijasotzaile eta esku pilotarekin. 1.000 bat lagunek parte hartzen dutelarik gertaera oso inportantea da uharteetako bizitzan.
  • Ikurrina ikustea oso arrunta da. Uhartediko bandera eta armarrian agertzeaz gain, bi udalerrietako armarrietan ere badago.
  • Pilota: hiru klub daude, "Itsasotarrak", "Zazpiak Bat" (biak Saint-Pierren) eta "Miquelontarrak", baita Ligue de Pelote Basque ere; 2003an 114 federatu zeuden. "Plaza" motako frontoi bana dago Saint-Pierren ("Zazpiak-Bat" izenekoa 1906koa da) eta Mikelunen; 2004an "ezker pareta" motako frontoi estalia eraikitzen hasi zen.
  • "Orok bat" folklore taldea dago.
  • Euskal jatorriko deitura ugari dago: Artano, Detcheverry edo Etcheberry, Arrosamena, Tellechea, Haran, Daguerre, Goïcoetchea, Apestéguy, Borotra...
  • Leku izenen artean Tétons de la Mère Dibarboure (muinoak iparraldeko Langladen), Cap aux Basques, Point aux Basques (Saint-Pierren), la Ferme Larranaga (istmoaren iparraldean) edo Foin à Ange Detcheverry (Mikeluneko barnealdean) aurki daitezke; rue des Basques dago bai Saint-Pierren bai Mikelunen.

Martin Oiarzabalen itzulpena egiten ari zirela, Pierre Detcheverryk lapurteraz honela deskribatu zuen uharteen kokapena: "IAquitecoduçu Escatadiac edo cap de Perton, eta Sen Pierretaco Irlac dauçala est vest hartcenduçula laurdenbat noroestetic edo sidisftetic eta dire batetic bertcera, 45.l. [...] Halaber escatadiac eta Miquetongo entrada est vest eta dire, 42.l."[22]

Euskaldun asko izan ziren Saint-Pierre eta Mikelunera joan zirenak XIX. mende erdialdean. Gaur egungo herritar gehienek euskal jatorriko arbasoak dituzte. XIX. mendean Saint-Pierre eta Mikelunen jaio baina Euskal Herritik hara joandako askoren ondorengoak bizi dira. Udalerri horiren zerrenda ematen du Grand Colombier webguneak; kasu batzuetan ezin da herria ondo identifikatu eta Euskal Herritik kanpoko batzuk ere ageri dira. Hauxe da zerrenda:[22]

  • Ahetze
  • Alegia
  • Amezketa
  • Angelu
  • Arabaz (??)
  • Aramitze (Bearno)
  • Arbona
  • Arrangoitze
  • Azkaine
  • Basusarri
  • Baiona
  • Bera
  • Biarritz
  • Bidarte
  • Biriatu
  • Beskoitze
  • Kanbo
  • Ziburu
  • Ezpeleta
  • Etxalar
  • Hondarribia
  • Glatzou (Haltsu?)
  • Getaria
  • Gixune
  • Hazparne
  • Hendaia
  • Hernani
  • Irun
  • Itsasu
  • Bastida
  • Lehuntze
  • Larraine
  • Larresoro
  • Luhuso
  • Lestelles (L'Estela, Bearno?)
  • Lekorne
  • Ortzaize
  • Izpiritu Saindua
  • Baigorri
  • Donibane Lohizune
  • Donaixti-Ibarre
  • Saint-Paul (Sent Pau d'Acs, Landak?)
  • Senpere
  • Sara
  • Sunbilla
  • Urruña
  • Uztaritze
  • Zugarramurdi

Herritar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kontsultatzeko[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kartografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • IGNko Série bleue delakoaren 4798S (Miquelon) eta 4799S (Saint-Pierre Langlade), 1:25.000 eskalakoak.

Irakurgaiak eta iturriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

bisitaldia islatzen da.

Filmografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Euskaltzaindia (2006-5-26), Frantziako Errepublikako eskualde-, departamendu- eta hiriburu-izenak, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0036.pdf .
  2. Arrantzaleen santu zaindarien zerrenda.
  3. Martin Oihartzabal, orduko grafian Martin de Hoyarçabal euskaldunak frantsesez idatzitako testuaren aipua: Sçaches que le cap de Breton, & les Isles de S.Pierre gisent est ouest quart de noroest & suest, ya 45. lieues. [...] Gisent cap de Breton & le pertuis de Micquetö est ouest, ya 42 l. [...] Gisent le Colombeire de S.Pierre & le pertuis(4) de Micquelle nort norroest & su suest, ya 7. lie…es. Iturria: Le Grand Colombier.
  4. Oihartzabal, Martin: Les voyages aventureux du Capitaine Martin de Hoyarsal, habitant du çubiburu (Bordele, 1579).
  5. (Ingelesez) The Basques of Saint Pierre and Miquelon, Buber's Basque Page, 2006ko apirilaren 30.
  6. a b Bertako turismo agentzia.
  7.   Cormier, Marc Albert (1997), Toponymie ancienne et origine des noms Saint-Pierre, Miquelon et Langlade, The Northern Mariner, 1:29-44. orrialdeak .
  8. Beste adibide bat ipintzearren, Baiona okzitanieraz baˈjunɔ edo baˈjunə ahoskatzen da.
  9. Overview of the Newfoundland Mi'kmaq (Ktaqamkuk edo Ternua aldeko míkmaqei buruzko txostena). Ikus 9. eta 12. orrialdeak. Mikmakerazko izen horiek ere toponimoen sorreran euskal-gaskoi eraginaren teoriaren alde jotzen dute, eta balizko Miguelón baten kontra.
  10. Op. cit., 13.or
  11. Langlade bera biztanle finkorik gabea da 2006tik.
  12. Akordioaren testua ingelesez.
  13. Martin Oihartzabalen frantsesezko liburuaren itzulpena da; Baiona, 1677.
  14. Hala ere, interesgarria da gogoratzea Ternua eta Labrador 1949 arte ez zela Kanadan sartu.
  15. Muselierrek berak ere ez zuen argi ikusten eraso honen egokitasuna.
  16. Saint-Pierre eta Mikelune Flags of The World webgunean.
  17. Lurraldeko filatelia sistema.
  18. Frantzian bezala commune izena daramate.
  19. Ospitalea prefekturaren webgunean.
  20. Iturria: La Semaine du Pays Basque, 2003ko iraila; ikus "Irakurgaiak eta iturriak".
  21. Tarteka-marteka euskara ikasteko ikastaroak antolatzen dira.
  22. a b (Frantsesez)  Histoire basque des îles Saint-Pierre et Miquelon, http://www.grandcolombier.com/histoire/histoire-basque-des-iles-saint-pierre-et-miquelon/. Noiz kontsultatua: 2010-04-19 .
  23. Filma Internet Movie Databasen.
  24. Kasu honetan veuve hitzak "gillotina" esan nahi du.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Saint-Pierre eta Mikelune Aldatu lotura Wikidatan


Amerikako herrialde eta lurraldeak
Ipar Amerika eta Karibea
LocationNorthAmerica transparent.png
Estatu burujabeak: Ameriketako Estatu BatuakAntigua eta BarbudaBahamakBarbadosBelizeCosta RicaKubaDominikaDominikar ErrepublikaEl SalvadorGrenadaGuatemalaHaitiHondurasJamaikaKanadaMexikoNikaraguaPanamaSaint Kitts eta NevisSanta LuziaSaint Vincent eta GrenadinakTrinidad eta Tobago


Dependentziak: Groenlandia (Danimarka) • GuadalupeMartinikaSaint BarthelemySaint MartinSaint Pierre eta Mikelune (Frantzia) • Aruba · Holandarren Antillak (Herbehereak) • Aingira · Bermuda · Birjina uharte britainiarrak · Kaiman uharteak · Montserrat · Turkak eta Caicoak (Erresuma Batua) • Puerto Rico · Birjina uharte amerikarrak (Ameriketako Estatu Batuak)

Hego Amerika
LocationSouthAmerica transparent.png
Estatu burujabeak: ArgentinaBoliviaBrasilTxileKolonbiaEkuadorGuyanaParaguaiPeruSurinamUruguaiVenezuela


Dependentziak: Guyana Frantsesa (Frantzia) • Falklandak (Erresuma Batua)