Urtarrilaren 5

Urtarrilen 5a gregoriotar egutegiaren urteko bosgarren eguna da. 360 egun falta dira urtea amaitzeko, 361 egun bisurteetan.

Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.

---

Gertaerak

Euskal Herria

• 1841 - Araba, Bizkaia eta Gipuzkoari foruak kendu zizkieten, Lehen Gerra Karlista aurreko urtean amaitu ondoren.
• 1980 - ETAk Barakaldon Jesus Garcia Garcia enpresaria hil zuen.
• 1993 - Ezezagun batzuek Egin Irratiaren antena saboteatzen saiatu dira.

Mundua

• 1066 - Harold II.a Ingalaterrakoaren erregealdiaren hasiera.
• 1531 - Alemanian Fernando I.a Habsburgokoaren erregealdia hasi zen.
• 1909 - Kolonbiak Panamaren independentzia aintzatetsi zuen.
• 1950 - Britainia Handiak Txinarekin zituen harremanak puskatu zituen.
• 1959 - Alaska AEBetako 49. kide bihurtu zen.
• 2002 - 15 urteko mutiko batek gidaturiko hegazkin bat EEBBko Florida estatuko Tanpa hiriko eraikin baten aurka talka egin zuen, 2001eko irailaren 11ko atentatuen beldurra berpiztuz.
• 2006 -
  • Hegaztien Gripeak hiru hildako eragin zituen Turkian.
  • Bi eraso bortitzek 110 hildako eragin zituzten Iraken.

Arte eta kultura

Euskal Herria

• 1902 - Resurreccion Maria Azkuek Ibaizabal astekaria sortu zuen.

Mundua

• 1875 - Paris hirian Opéra Garnier eraikina inauguratu zen.
• 1886 - Robert Louis Stevensonen Jekyll Dk. eta Hyde Jn. liburua argitaratu zen
• 1990 - Kiss estatubatuar rock musika taldeak Forever abestia argitaratu zuen.

Zientzia eta teknologia

• 1933 - Golden Gate Zubia eraikitzen hasi ziren San Frantziskoko badian.
• 1965 - Venera 5: Artizarreko atmosferaren inguruko ikerketak

Jaiotzak

Euskal Herria

• 1876 - Flora de la Torre, ehun urtekodun beasaindarra (h. 1986).
• 1905 - Manuel Turrillas, nafar musikagilea eta konposatzailea (h. 1997).
• 1949 - Jesus Mari Mendizabal Bizargorri, idazle gipuzkoarra.
• 1967 - Ibon Koteron, bizkaitar musikaria eta albokalaria.
• 1970 - Goizalde Landabaso, bizkaitar idazlea eta kazetaria.
• 1974 - Reyes Carmona, nafar politikaria.
• 1983 - Jon Moya, bizkaitar futbolaria.
• 1984 - Roberto Pampin, bizkaitar futbolaria.
• 1988 - Ion Etxaide, nafar futbolaria.
• 1975 - Izaskun Lesaka, Jarrai eta Segi erakundeetako nafar ekintzailea eta etakidea.

Mundua

• 1524 - Marko Marulić, kroaziar idazlea eta poeta (j. 1450).
• 1616 - Alexandre de Bournonville, Bournonvilleko dukea (h. 1690).
• 1744 - Gaspar Melchor de Jovellanos, espainiar idazlea, legelaria eta politikaria (h. 1811).
• 1838 - Camille Jordan, frantziar matematikaria (h. 1922).
• 1846 - Arsène Darmesteter, frantziar hizkuntzalaria (h. 1888).
• 1905 - Michele Navarra, siziliar mafia buruzagia (h. 1958).
• 1917 - Jane Wyman, estatubatuar aktorea (h. 2007).
• 1928 - Zulfikar Ali Bhutto, pakistandar politikaria (h. 1979).
• 1931 - Juan Goytisolo, kataluniar idazlea.
• 1931 - Robert Duvall, estatubatuar aktorea.
• 1932 - Umberto Eco, italiar idazlea, hizkuntzalaria eta filosofoa.
• 1938 - Joan Karlos I.a Espainiakoa
• 1942 - Terenci Moix, kataluniar idazlea (h.2003).
• 1945 - Saskia Sassen, estatubatuar soziologoa, hirigilea eta ekonomilaria.
• 1946 - Diane Keaton, estatubatuar aktorea.
• 1948 - Giuseppe Impastato, siziliar politikaria eta irrati esataria (h. 1978).
• 1965 - Vinnie Jones, ingeles futbolari-ohia eta aktorea.
• 1968 - Juan Espil, argentinar saskibaloi jokalaria.
• 1982 - Jaroslav Plasil, txekiar futbolaria.
• 1982 - Sabrina Garciarena, euskal jatorriko argentinar aktorea.

Heriotzak

Euskal Herria

• 1854 - Juan Bautista Erro, gipuzkoar arkeologoa, politikaria eta euskaltzalea (j. 1753).
• 1894 - Manuel Antonio Antia, apaiz eta idazle gipuzkoarra (j. 1830).
• 1950 - Rosario Artola, olerkari gipuzkoarra (j. 1869).
• 1974 - Ddiddue Epherre, zuberoar idazlea (j. 1929).
• 1995 - Agustin Piru Gainza, bizkaitar futbolaria (j. 1922).

Mundua

• 1387 - Petri IV.a Aragoikoa (j. 1319).
• 1517 - Francesco Francia, italiar margolaria (j. 1450).
• 1903 - Práxedes Mateo Sagasta, espainiar politikaria eta presidentea (j. 1825).
• 1913 - Louis Paul Cailletet, frantziar fisikaria asmatzailea (j. 1932).
• 1922 - Ernest Shackleton, anglo-irlandar esploratzailea (j. 1874).
• 1936 - Ramon Maria Valle-Inclan, galiziar idazlea (j.1866).
• 1950 - John Rabe, alemaniar negozio gizona (j. 1882).
• 1970 - Max Born, alemaniar matematikaria eta fisikaria, 1954ko Fisikako Nobel Saria irabazi zuena (j.1882).
• 1976 - John A. Costello, irlandar politikaria eta abokatua (j. 1891).
• 1981 - Lanza del Vasto, italiar pentsalaria eta idazlea (j. 1901).
• 1983 - Clément Duhour, lapurtar antzezlea eta abeslaria (j. 1912).
• 1990 - Arthur Kennedy, estatubatuar aktorea (j. 1914).
• 1993 - Juan Benet, espainiar idazlea (j. 1927).
• 1995 - Francis Lopez, frantziar musikagilea (j. 1916).
• 2010 - Kenneth Noland, estatubatuar margolaria (j. 1924).

Jaiak eta urteurrenak

Urtarrilaren 4 | Urteko egutegi | Urtarrilaren 6