Zerain

Zerain
Gipuzkoa
Zeraingo eliza.
Izen ofiziala	Zerain
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Gipuzkoa Goierri
Alkatea	Jose Manuel Oria
Herritarra	zeraindar
Koordenatuak	43°0′45″N 2°16′24.7″W
Eremua	10,37 km2
Garaiera	338 m
Distantzia	50 km Donostiara
Posta kodea	20214
Biztanleria	265 bizt. (2012)
Dentsitatea	25,55 bizt./km²
Sorrera	1615
http://www.zerain.com

Zerain Gipuzkoako hegoaldean eta Goierriko eskualdean dagoen udalerri euskalduna da. Baina Zerain ez da ohiko herria. Egitura hutsaletatik harago, gure altxorrik preziatuena konpartitu eta bizi nahi duen gizon-emakume taldeak osatzen du herria.

Zerain nekazaritzari lotuta bizi izan den herria da. Naturan dauden lehengaiak, meatza, egurra, ikatza etab. ere ustiatu izan dira bertan. Gaur egun, biztanleriari eusteko buru-belarri lanean ari da herri osoa. Biziraupeneko ekimen hau gaurkotutako auzolanean oinarritzen da. Azken urte hauetan, kontzientzia soziala indartzeko, bizi kalitatea hobetzeko eta etorkizun ekonomikoa bermatzeko lan handia egin dute herritarrek.

Etorkizuneko proiektua Zerain Paisaia Kulturala da. Bertan natur eta giza paisaia lantzen dira, kalitatezko baserriko produktuak sustatuz eta ondare zabala (meategia, kartzela, museoa, etab.) berreskuratuz eta ikusgai jarriz.

Kokapena

Zerain Euskal Herriaren bihotzean dago; Gipuzkoaren hegoaldean, Arabako eta Nafarroako mugetatik oso gertu. Aizkorri mendiaren itzalpean, Segura, Mutiloa, Zegama eta Legazpi ditu mugatzat eta hiriburuetatik gertu dago: Donostia (50 km), Gasteiz (70 km), Bilbao (85 km) eta Iruñea (75 km).

Aizkorri-Aratz natura parkearen barnean dagoen udalerria ere bada, Gatzaga, Eskoriatza, Aretxabaleta, Oñati, Legazpi eta Zegamarekin batera.

Zeraingo paisaia Aipea meategitik.

Zeraindar ospetsuak

• Fray Miguel de Aranburu:
• Jose Franzisko Telleria(Petrikillo):
• Jose Maria Iparragirre:
• Pablo de Olavide:
• Francisco de Goya:

Ospakizunak eta jaiak

• San Blas eguna:
• Santa Ageda bezpera:
• San Juan bezpera:
• Bolatea:
• Andra Mari eta San Roke egunak:
• Kultur astea:
• Azoka ekologikoa:

Paisaia kulturala bisitatzen

• Aizpeko burdin meategia: Burdinaren Mendia izenez ezagutzen den Aizpeako meategiak Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailaren Monumentu Multzo izendapena du eta Aizkorri Aratza Parke naturalaren barruan dago. Burdinaren Mendiak meagintzaren aztarna interesgarri ugari gordetzen ditu: lurrazpiko galeriak, lokomotoraren errailak... Historia hori guztia eta burdingintzaren prozesua ezin hobeki azaltzen dute Aizpittako Adieraztegiko aretoek, ikus-entzunezko eta erakusgela modernoen bitartez.
• Larraondoko zerrategia: 1890. urte inguruan eraiki zen. Zeraingo mendietan jaiotzen den Lasurtegi errekatxoko urez baliatzen da eta gaur egun ere eraiki zeneko ezaugarri eta berezitasunak gordetzen ditu.
• 1711ko kartzela: Euskal Herriko XVIII. mendeko kartzela bakarra. Kartzelaren berezitasun nagusia, lau paretak haritz-oholez estaliak dituela. Gaur egun, kartzela Ostatu tabernaren barruan dago.
• Diaporama: 1996. urtean museoaren osagarri moduan sortua, gaur egun nortasun propioa izatera heldu da. Musikaz lagunduriko diapositiba-emanaldi honetan, zeraindarrok gure iragana, oraina eta etorkizunean zer izan nahi dugun erakusten dugu. 14 minutuko emanaldi honetan, herriari egindako 500 diapositiba ikusten dira euskaraz, gaztelaniaz, frantsesez, ingelesez nahiz katalanez.
• Herri museoa: Museo txiki honek Goierriko herri honen bizimodu eta ohituren bilakaera azaltzea du helburu. Zenbait ataletan herriaren prozesu historikoa adierazten duten tresna, altzari, lanabes, dokumentu, etab. biltzen dira, garai bateko nekazaritza eta artzaintzatik hasi eta, meagintza garaitik igarota, gaur egunera arte.
• Andra Mari eliza: Herriguneko eraikin nagusia da Andra Mari Eliza, XV. mendearen lehen zatian eraikia. Zer ikusi asko eskaintzen du, baina aipatzekoa da harribitxiz apaindutako kobrezko gurutze erromaniko ederra: XII. mendekoa da, Gipuzkoako bakarra, Zegamako elizan dagoenaz gain.
• Jauregia: Zeraingo Jauntxoen bizileku izan zena. Jauregiaren zatirik deigarriena dorretxearen parte izan ziren hiru hormak dira, harri landuz eginak. Gotiko erako arku ederra ere badago, arku honen gainean herriko armarririk zaharrena dago, eta alboan, zer adierazten duen inork ez dakien irudi bat: "Eguzki goibela, ilargi laurdenaz besarkatua eta zortzi puntako lau izarrez inguratua".
• San Blas ermita: XVII. mendekoa.
• Liztormendi bolatokia: Euskal Herrian tradizio handia duen jokoa da bola-jokoa eta Zerainen ere oso zabalduta dago. Garai batean, bederatzi bolatoki zeuden herrian sakabanatuta, baina garrantzitsuena Herriko Plazakoa da.
• Francisco de Goyaren estatua: Margolari famatuaren omenez, arbasoak zeraindarrak baitzituen.

Demografia

Biztanleriaren bilakaera

1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2009
599	606	547	484	463	405	376	329	241	227	254	243

Zeraindar ezagunak

• Domingo Goia, (j. 1578), Francisco Goya margolari ospetsuaren aitona.
• Jose Francisco Telleria Petrikillo, (1774-1842), petrikilloa.
• Inozentzio Olea (1921-2010), euskal idazlea.

Ikus, gainera

• Gipuzkoako udalerrien zerrenda
• Goierriko hizkera

Kanpo loturak

• (Euskaraz) (Gaztelaniaz) (Ingelesez) (Frantsesez) (Katalanez) Zeraingo Udalaren webgunea
• Aldabe Zerbitzu Turistikoak
• Zerain Paisaia Kulturala Facebook-en
• Zerain Paisaia Kulturalari buruzko erreportajea Argia astekarian