Idiazabal

Artikulu hau Gipuzkoako Idiazabal herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Idiazabal (argipena).

Idiazabal
Gipuzkoa
Izen ofiziala	Idiazabal
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Gipuzkoa Goierri
Alkatea	Ioritz Imaz (Izal Bai)
Herritarra	idiazabaldar
Koordenatuak	43°0′41″N 2°14′1″W
Eremua	29,47 km2
Garaiera	- m
Distantzia	45 km Donostiara
Posta kodea	20213
Biztanleria	2.280 bizt (2011)
Dentsitatea	77,37 bizt/km²
Sorrera	1615
http://www.idiazabal.info/eusk/index.asp

Idiazabal (bertakoen hizkeran Izal) Gipuzkoako udalerria da, Goierrin kokatua. Herritarrak "Axari" ("Azeri") ezizenaz ezagunak dira.

Herriak sukaldaritzan oso aintzat hartua den Idiazabalgo gaztari izena ematen dio.

Kokapena

Gipuzkoako hegoaldean dago Idiazabal, Goierriko bailaran, eta 29,5 km² lur hartzen ditu haren mugapeak.

Donostiatik 45 kilometrora, N-1 errepideari jarraitu beharko dio Idiazabalera heldu nahi duenak. Herrira jotzeko, kilometro pare bat lehenago dagoen bidegurutzetik sartu behar da.

Ingurune naturala

Lurreko materialak eta erliebea

Aro Kretazikoaren erdi aldera itsaspean itxuratutako materialez daude osatuak ia erabat Idiazabalgo lurrak; orain dela 112 milioi urte hasi zen prozesua eta 22 milioi urte geroago bukatu. Higadura eragileek (haizeak, urak...) ordutik gaur egun arte higatu eta garraiatu dituzten materialak Oriaren eta Urtsuaranen ibar azaletan, behealdean, geratu dira jalkita.

Klima

43 graduko ipar latitudean egonik, Idiazabal bete-betean klima epelen eskualdean dago sartua. Itsasotik oso gertu (31 kilometro herri gunetik), Europako kontinentearen mendebaldean eta mendi artean dagoenez, klima atlantikoa da.

Landaredia

Klima atlantikoari dagokionez, neguan hostoa galtzen duten espezieek osatutako basoak dira nagusi. Arboladi horien azpian, era askotako sastraka eta belarkiak izaten dira, lurzoruaren, argitasunaren eta abarren arabera.

• Haltzadia (haltza...)

600-700 m arte

• Baso atlantikoa (haritza, gaztainondoa, lizarra, hurritza, astigarra, zumarra, gorostia...)

Eguteran, 600-700 m inguruan

• Ameztia (ametza, gorostia, elorri zuria...)

600-700 m-tik gora

• Pagadia (pagoa...)

Baso horiek kendu eta, haien ordez, beste espezie batzuk aldatu dira leku askotan. Beste batzuetan, ganaduarentzako larreak ugaltzeko, beste gabe, baso autoktonoak kendu egin dira; horrelakoetan, larre horiek bertan behera geratu direnean, berezko basoa berriro etorri bitartean, ote, garo, txilar eta abarrez osatutako paisaia sortu ohi da.

Demografia

Biztanleriaren bilakaera

1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2009
1.550	1.566	1.529	1.394	1.368	1.707	2.062	2.015	2.078	2.057	2.082	2.264

Euskara

Sakontzeko, irakurri: Goierriko hizkera

Ekonomia

Industria (elikagai-industria, hegazti-hazkuntza, mekanika eta metalgintza); zerbitzuak (garraioak, ostalaritza); basogintza (pagoa, artea eta pinua); eta abeltzaintza dira jarduera nagusiak.

Artea

· Idiazabalgo Mikel Goiaingeruaren eliza

· Idiazabalgo Plaza

· Torre

· Maugia

· Oiarbide

· Arimasagasti

· Eztenaga Torrea

· Urtsuarango Santa Engrazia eliza

· Gurutzetako Andre Mariaren baseliza· San Ignazio eliza

Idiazabalgo tabernak

• Xume
• Xaloa
• Idiazabalgo Batzokia
• Idiazabalgo Frontoiko Taberna
• Mujika Jatetxea
• Pilarrenea
• Odei

Idiazabalgo dendak

• Izpar
• Arantxa Mertzeria
• Ninos arropa-denda
• Axari arropa-denda
• Arantzazu arrandegia
• Periko arrandegia
• Joxan harategia
• Luis Mari harategia
• Guzta supermerkatua
• Ioneka estetika-zentroa
• Mikel janari-denda
• Angelito janari-denda
• Kale Nagusiko okindegia

Ikus, gainera

• Aldaize
• Apartheid hil
• Idiazabalgo Plaza
• Idiazabalgo gazta
• Illati euskara elkartea
• Indarzabal
• Izalgo Gazte Asanblada
• Izalgo Gaztetxea
• Izpar
• Kaletio
• Kordokaldi aldizkaria
• Txuloko iturri
• Urtsuaran
• Zirika Irratia
• Zopizarren

Kanpo loturak

• (Euskaraz) Idiazabalgo udala
• (Euskaraz) Aldaize Idiazabalgo herri aldizkarie
• (Euskaraz) Idiazabalgo Gazta jatorrizko izendapenaren webgunea
• (Euskaraz) Idiazabalgo Gaztetxea
• (Euskaraz) Artzai-Gazta elkartea
• (Euskaraz) Zirika Irratia