Andoain

Andoain
Gipuzkoa
Izen ofiziala	Andoain
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Gipuzkoa Donostialdea
Alkatea	Ana Karrere (Bildu)
Herritarra	andoaindar
Koordenatuak	43°13′7″N 2°1′8″W
Eremua	27,17 km2
Garaiera	92 m
Distantzia	14 km Donostiara
Posta kodea	20140
Biztanleria	14.662 bizt (2010)
Dentsitatea	539,64 bizt/km²
Sorrera	1614
http://www.andoain.org/

Andoain Donostialdea eskualdean (Gipuzkoa) kokaturiko herria da, eta Donostia hiriburutik 15 kilometrotara dago. Andoaingo udalerriak 27,4 km²-ko hedadura du eta Urnieta, Aduna, Lasarte-Oria, Zubieta, Billabona, Elduain eta Zizurkilekin muga egiten du. Bertako biztanleria, 14.427koa zen 2008. urtean.

Oria eta Leitzaran ibaiek, herrigunea zeharkatzen dute, azken hau Oriaren ibaiadarra delarik. Bi ibaiak herrigunean bertan elkartzen dira, Santa Krutz baselizaren ondo-ondoan. Leitzaran ibaiak, bestalde, balio ekologiko handiko harana sortzen du, Leitzaraino iristen dena, hortik Leitza harana izena.

Ondasun nabarmenak

• San Martin Tourskoaren parrokia: XVIII. mendeko maisulan barrokoa da. Gurutze latindarreko zorua dauka, eta bertako sabaiak zutabe erraldoietan euskarritzen dira. Goiko Plazan kokatuta dago, udaletxearen aldamenean. Andoaingo antzinako eliza ordezkatu zuen, herrigunetik oso aldenduta eta Buruntza mendiaren oinean zegoena.

• Zumeako Santa Krutz baseliza: herrigunearen behealdean kokatutako baseliza da, Beheko Plazatik oso hurbil, Leitzaran eta Oria ibaiek bat egiten duten tokian. Estilo gotikoko Kristo zizelatua dago bertan.

• Goiburuko San Esteban baseliza: Goiburu auzoan kokaturiko baseliza.

• Sorabillako parrokia: Sorabilla auzoan kokaturiko parrokia.

• Udaletxea: XVIII. mendean eraikia da.

• Bastero Kulturgunea: 2003. urtean inauguratutako eraikin abangoardista da, eta udalerriaren kultura etxe bezala erabiltzen da. Luis Peña Gantxegi arkitektoaren agentziak diseinatua izan zen.

• Isturitzaga dorretxea. Andoaingo hegoaldeko sarrera gordetzen zuen.

• Berrozpe dorretxe gotikoa, Urnietarako irteeran dagoena. Andoaingo ipar-ekialdeko sarrera gordetzen zuen.

• Laborde Anaiak eraikina, 1939an eraikitako arkitektura arrazionalista.

Politika

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Bildu koalizioko Ana Karrere hautatu zuten alkate.

Alkate-taula

2011	Ana Karrere (Bildu)
2009	Estanis Amutxastegi (PSE-EE/PSOE)
2007	Jose Antonio Perez Gabarain (PSE-EE/PSOE)
2003	Jose Antonio Pérez Gabarain (PSE-EE/PSOE)
1999	Jose Antonio Barandiaran Ezama (Euskal Herritarrok)
1995	Jose Antonio Pérez Gabarain (PSE-EE/PSOE)
1991	Pilar Collantes (PSE-EE/PSOE)
1987	Carlos Sanz Diez de Ure (Euskadiko Ezkerra)
1983	Francisco Irigoras (EAJ)
1979	Jose Antonio Perez Gabarain (Euskadiko Ezkerra)

2007ko hauteskundeetan, PSE-EE/PSOE izan zen alderdirik bozkatuena, 8 zinegotzi lortu zituen. Horren atzetik, EAJk 4 zinegotzi lortu zituen; Ezker Batua-Aralar koalizioak 2, PPk bezala; eta azkenik EAk zinegotzi bakarra lortu zuen. EAE-ANVren hautagaitza legez kanporatu zuten. Hala ere, hauteskundeetara aurkeztu zen, legez haien botoak baliogabetzat jo baziren ere. Boto horietan oin hartuz, zinegotziak aldarrikatu zituen alderdi ekintzaleak.

2011ko udal hauteskundeak

Andoaingo udalbatza
Alderdia	Zinegotziak	Boto kopurua
Bildu	7	2.500 (%34,25)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))	6	2.059 (%28,21)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)	3	1.363 (%18,67)
Alderdi Popularra (PP)	1	561 (%7,68)
Ezker Batua - Berdeak (EB-B)	-	377 (%5,16)
Aralar	-	237 (%3,25)
Hamaikabat (H1!)	-	203 (%2,78)

Demografia

Populazioaren bilakaera

1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2005	2008
2.866	2.850	3.322	3.710	3.850	4.647	7.060	11.818	16.187	15.265	14.061	13.993	14.427

Jaiak

• Santakrutzak: maiatzaren 3an
• Sanjuanak: ekainaren 24an
• Inahuteriak: martxoaren 3 (2011)

Kirola

Herriko futbol taldeak Andoaingo Euskalduna KE izena du. Eskubaloiko atala ere badu Leizaran.

Beste kirol-talde batzuk dira besteak beste: Andoaingo Bertxin A.F.T. eta Buruntza Areto Futbola; Leitzaran Eskubaloi K.T.; Andoaingo Txirrindulari Eskola, Leitz K.K.E elkartea , Leizaur Zikloturistak eta Ontza K.E. (txirrindularitza); Leitzaran Boleibol Taldea (boleibola); Andoaingo Judo Taldea (judoa); Zumeatarra K.E. (atletismoa); Andoaingo La Salleko Gazteleku eskupilota K.T.; Agustin Leitza Xake Taldea; Andoaingo Kirol Elkartuen Kluba (igeriketa eta gimnasia); Euskalduna Mendigoizale Taldea (alpinismoa eta neguko kirolak; Ontza K.E. (ehiza eta arrantza); Extremadurarren egoitza K.T..

Andoaindar ospetsuak

Sakontzeko, irakurri: Andoaindar ospetsuen zerrenda

Herritar ospetsuen artean, aipatzekoak ditugu Aita Manuel Larramendi filologo eta jesuita, Martin Ugalde kazetari eta idazlea, Joseba Arregi eta Joseba Egibar politikariak, Anjel Alkain aktorea eta Aitor Mendiluze bertsolaria.

Kanpo loturak

• Andoaingo udalaren webgunea.
• Andoaingo webgunea.
• Gipuzkoako Foru Aldundiaren webgunea.
• Andoaingo EAJren blog-a.
• Gipuzkoako Foru Aldundiaren webguneak, herriei buruz eskaintzen duen atala.
• Gipuzkoako Foru Aldundiaren webguneak eskaintzen duen Andoaingo kaleen planoa.
• Martin Ugalde Kultur Parkearen webgunea.
• Leitzaran bailarari buruzko informazio zabala.
• Andoaingo hainbat argazki.
• Andoaingo jaien, kirolen eta kulturaren argazkiak.
• Beterri-Aiztondoko Aiurri hamaboskariaren webgunea.