Euskal Herriko futbol selekzioa

Euskal Herriko futbol selekzioa

Herrialdea	Euskal Herria
Sorrera	1930
Entrenatzailea	Jose Maria Amorrortu Mikel Etxarri
Izaera	Ez ofiziala / Aldarrikapen fasean
Lehen nazioarteko partida	Euskal Herria 1 - 0 Katalunia Bartzelona, 1930eko ekainaren 8a
Emaitzarik onena	Euskal Herria 11 - 1 Danimarka Kopenhage, 1937ko abuztuaren 29a
Emaitzarik okerrena	Euskal Herria 1 - 5 Hungaria Gasteiz, 1980eko abuztuaren 3a
Golegile hoberena	Aritz Aduriz (8)
Etxeko koloreak 　 Kanpoko koloreak
EFF, Esait

Euskal Herriko futbol selekzioa 1930ean sortu zen, Euskal Herriaren naziotasuna aldarrikatu eta txapelketa ofizialetan Euskal Herria ordezkatzeko talde bat izateko asmoz. Honez gain, 1995az geroztik bada selekzioaren ofizialtasuna aldarrikatzen duen talde bat ere, Euskal Selekzioaren Aldeko Iritzi Taldea (ESAIT).

2006ko abenduan, Javier Clemente euskal herritar entrenatzaileak gidatutako Serbiako selekzioaren aurka jokatu zuen. Euskal Herritik kanpoko azken partida, Venezuelako selekzioaren aurka jokatu zuen, San Cristobal zelaian (2007ko ekainean), 4-3 irabaziz.

Izendapena

2007ko Kataluniaren aurkako partidaren hasiera.

Sorreran, 1930ean, Baskoniako selekzioa izena hartu zuen; eta, 1936tik aurrera, Euzkadiko selekzioa. 1970eko hamarkadatik aurrera, Euskadiko selekzioa izena gailendu zen. 2007an, selekzioak Euskadi deitzeari utzi zion eta Euskal Herria izena hartu zuen, izen ofiziala Euskal Herriko futbol selekzioa izanik. Hurrengo urtean berriro Euskadi izenera itzultzea erabaki zuen Euskadiko Futbol Federazioak, eta kirolariek izen horrekin jokatzeari uko egiteak lehen aldiz partida bertan behera geratzea ekarri zuen. Kalapitak jarraitu zuenez, 2008 eta 2009 urteetan ez zen partidarik jokatu. 2010ean, aitzitik, Federazioaren eta jokalarien arteko elkarrizketen ostean, eta ofizialtasunerako bidean adostasunik erdietsi ez bazuten ere, taldeak Euskal selekzioa izendapenarekin Venezuelaren aurka jokatu zuen, 3-1 irabaziz.

Historia

Aurrekariak (1915)

XX. mendeko hasieran, hegoaldeko euskal futbolariak Espainiako eskualde arteko partidak jokatu zituzten. Horrela, 1915ean euskaldunek eta kantabriarrek Selección Norte (euskaraz: Ipar Selekzioa) taldea osatu zuten. Bere lehendabiziko partidatan Madrilgo "Selección Centro" 1-0 eta Kataluniako taldeak irabazi zituen, Eskualdeetako Kopa lortuz.

1916ko maiatzean, Selección Nortek Bartzelonan eta Bilbon 1-3 eta 5-0 berriro menderatu zuen Kataluniako selekzioa.

Kantabriarrak alde batera utzita, 1930ean eta 1931an, Baskonia izeneko taldea sortu zen. Talde hark partida bi jokatu eta irabazi zituen, Kataluniako futbol selekzioaren aurka: 0-1 Montjuïcen eta 3-2 San Mamesen.

Selekzioa Gerra Zibilean (1937-1939)

1937an, Gerra Zibilaren garaian, Jose Antonio Agirre lehendakariak, Athleticeko futbolari ohia, Euzkadi izeneko selekzioa sortu zuen atzerrian gudarako fondoak biltzeko. Taldea Luis Regueiro, Pedro Regueiro, Isidro Langara, Serafin Ahedo, Jose Iraragorri, Jose Mugerza, M. Alegria, Angel Zubieta, Pedro Vallana, Leonardo Zilaurren, Rafael Eguskiza, Gregorio Blasco, J. de Rezola, Ignacio Agirrezabala, Tomas Agirre, Emilio Alonso, Pablo Barcos, Pedro Areso, Jose Manuel Urkiola, P. Bolfo, Enrique Zarruaga eta Ander Lejendika futbolariek; Pedro Vallana entrenatzaileak; Perico Biritxinaga masajistak eta Ricardo Irezabal Eusko Jaurlaritzaren delegatuak osatu zuten.Lehendabiziko partida Parisko Parc des Princes estadioan jokatu zuen, Parisko Racing Frantziako txapelduna 0-3 irabaziz. Ondoren, gauza bera egin zuen Marseillako Olympiqueren aurka, 1-5.

Lehendabiziko porrota 3-2 Txekiaren aurka jaso zuen.

1937 eta 1938 artean Moskuko Lokomotiv bi bider (1-5 eta 0-5), Marseillako Olympique bi bider (2-5 eta 3-1), Txekoslovakia (2-1), Silesiako selekzioa (4-5), Moskuko Dinamo bi bider (0-1 eta 4-7), Leningradoko Dinamo (2-2), Kieveko Dinamo (1-3), Tbilisko Dinamo (0-2), Georgia (1-3), Moskuko Spartak (6-2) Minskeko Dinamo (1-6), Norvegia (1-3), Norvegiako langileen selekzioa (2-3) eta Danimarka (1-11) taldeen aurka jokatu zituen.

Bilbo galdu eta gero, taldeak Ozeano Atlantikoa zeharkatu zuen Mexikon (17 partidatik 13 irabaziz) eta Kuban (ia partida guztiak irabaziz, berdinketa bat izan ezik) jokatzeko.

Gero Club Deportivo Euzkadi izenaz 1938-39 Barruti Federalaren amateur txapelketa jokatu zuen, orduko Mexikoko bi txapelketa nagusienetako bat Real Club España eta Asturias F.C. bezalako kluben aurka. Euskadiko Futbol Federakundearen webguneak txapelduna zela esaten du, 13 partida irabaziz, berdinketa bat eta hiru galduz, baina Mexikoko Futbol Federakundearen webguneak Asturias txapelduna zela esaten du. Gerra Zibila bukatu eta gero, taldea desesgin zen, jokalari banak 10.000 peseta irabaziz. Zenbait futbolari Amerikan geratu ziren eta besteak Euskal Herrira itzuli ziren.

Berpizkundea (1979-egun)

1979ko abuztuaren 16a arte, artean frankismoa indarrean zela eta, Euskal Herriko selekzioak ez zuen beste partidarik jokatu. Egun hartan, San Mamesen Euzkadik berriro jokatu zuen, Irlandari (4-1) irabaziz. Espainiako Gobernuak Gernikako Arbola erabiltzea debekatu zuen. Gero, Atotxan Bulgariari 4-0 irabazi zion eta 1980n Mendizorrotzan Hungariaren aurka 1-5 galdu zuen.

Gero, ia urtero jokatu du lagunarteko partida, gehienetan Gabonetan, ia ohitura sortuz: Tottenham Hotspur (4-0), Errumania (2-2), Bolivia (3-1), Errusia (1-0), Paraguai (1-1), Estonia (3-0), Jugoslavia (3-0), Uruguai bitan (5-1 eta 2-1), Nigeria (5-1), Maroko (3-2), Ghana (3-2), Mazedonia (1-1), Bulgaria (2-0), Kamerun (0-1), Gales (0-1),, Serbia (4-0) edo Katalunia (1-1) taldeen aurka.

Etxean askotan jokatu badu ere, kanpoan jokatzeko parada ere izan du Euskal Herriko selekzioak. 1938ko ekainaren 20an Habanan Kubaren aurka jokatu eta gero, berriro 2006ko urriaren 8an Camp Nou futbol zelaian bina berdindu zuen Kataluniaren aurka. 2007an, Euskal Herriko selekzioak Amerikara ere bidaiatu zuen hantxe jokatzera, izan ere, San Cristobalen Venezuela irabazi zuen.

Eztabaida

Izena

Historian zehar, Euskal Herriko selekzioak izen asko erabili ditu jokatzeko. Lehendabiziko Selección Norte benetan ere Euskal Herrikoa zenetz alde batera utzita, Baskonia, Euzkadi, Euskadi eta Euskal Herria izenak erabili ditu bere partidetan.

Azken aldaketak eztabaida sortu zuen: 2007ko abenduaren 29an zenbait futbolariek eta ESAITek bultzatuta Euskadi deitzeari utzi zion eta Euskal Herria izena hartu zuen. Honek ez zen EAJren gustukoa, Juan Jose Ibarretxe lehendakaria tartean.

2008ko azaroaren 6an berriro Euskadi izena erabiliko zela adierazi zuen Euskadiko Futbol Federakuntzak. Hori zela eta, astebete geroago jokalari askok izen aldaketaren aurkako agiria idatzi zuten selekzioan ez zutela parte hartuko esanez. Tirabira handien ostean 2008ko abenduaren 17an Federazioaren eta kirolarien arteko bileraren ostean akordiorik lortu ez eta partidua ez zela jokatuko erabaki zuten. Honek EAJren sumina sortu zuen, bai jokalariak zein Ezker Abertzalea kritikatuz.

Ofizialtasuna

Euskadiko Futbol Federakundeak antolatzen ditu Euskal Herriko selekzioaren partidak. FIFAren estatutuek selekzio bat nazioartean ofizialki parte hartzeko estatu independente bat ordezkatu behar edo bere estatuko federakuntzaren (kasu honetan Espainiako Futbol Federakundearena) baimena izan behar duela diote. Euskal Herriko selekzioak ez ditu baldintza hauek betetzen eta ez da FIFAk onartua; hori dela eta, lagunarteko partidak baino ez ditzake joka.

Beheko kategoriatan Euskal Autonomia Erkidegoa ordezkatzen du eta ofizialki Espainiako Futbol Federakundeak antolatutako txapelketan parte hartzen du. Euskadiko Futbol Federakundea, Eusko Jaurlaritzak eta Euskal Herriko gizarteak ofizialtasuna aldarrikatzen dute.

Bitxikeriak

Javier Clemente barakaldarrak, Espainiako futbol selekzio nazionalaren entrenatzaile ohia, Euskal Herriko selekzioaren aldeko jarrera erakutsi du eta Munduko Futbol Txapelketan Euskal Herriko selekzioa entrenatzea bere ametsa dela esan du.

Euskal Herriko selekzioaren ofizialtasuna bultzatzeko musika talde askok abestiak moldatu dituzte, tartean Txapelpunk edo Gozategi.

Jokatutako partidak

Sakontzeko, irakurri: Euskal Herriko gizonezko futbol selekzioaren partidak

Euskal Herriko selekzioaren partiden emaitzak

Etxekoa	Emaitza	Kanpokoa	Data	Tokia	Goleatzaileak
Katalunia	0 - 1	Baskonia	1930	Montjuïc (Katalunia)
Baskonia	3 - 2	Katalunia	1931	San Mames (EH)
Kantabria	3 - 2	Euskadi	1936ko Irailaren 5a	El Sardinero (Kantabria)
Euskadi	? - ?	Kantabria	1936ko Azaroaren 29a	San Mames (EH)
Parisko Racing	0 - 3	Euskadi	1937
Marsellako Olympique	1 - 5	Euskadi	1937
Txekia	3 - 2	Euskadi
Lokomotiv	1 - 5	Euzkadi
Marsellako Olympique	2 - 5	Euskadi
Marsellako Olympique	3 - 1	Euskadi
Txekoslovakia	2 - 1	Euskadi
Silesia	4 - 5	Euskadi
Lokomotiv	0 - 5	Euskadi
Moskuko Dinamo	0 - 1	Euskadi
Leningradoko Dinamo	0 - 2	Euskadi
Kieveko Dinamo	1 - 3	Euskadi
Tbilisiko Dinamo	0 - 2	Euskadi
Georgia	1 - 3	Euskadi
Moskuko Spartak	6 - 2	Euskadi
Moskuko Dinamo	4 - 7	Euskadi
Minskeko Dinamo	1 - 6	Euskadi
Norvegia	1 - 3	Euskadi
Norvegia	2 - 3	Euskadi
Danimarka	1 - 11	Euskadi
Euskadi	4 - 1	Irlanda	1979ko abuztuaren 16a	San Mames (Euskal Herria)	Dani -2-, Satrustegi, Zamora
Euskadi	4 - 0	Bulgaria	1979ko abenduaren 23a	Atotxa (Euskal Herria)	Dani -2-, Satrustegi, Idigoras
Euskadi	1 - 5	Hungaria	1980ko abuztuaren 3a	Mendizorrotza (Euskal Herria)	Amorrortu
Euskadi	4 - 0	Tottenham Hotspur	1988ko maiatzak 10	San Mames futbol (EH)	Uralde -2-, Julio Salinas, Bakero
Euskadi	2 - 2	Errumania	1990-03-21	San Mames (EH)	Urrutia, Jon Andoni Goikoetxea
Euskadi	3 - 1	Bolivia	1993-12-22	Anoeta (EH)	Guerrero, Julio Salinas -2-
Euskadi	1 - 0	Errusia	1994-12-23	San Mames (EH)	Guerrero
Euskadi	1 - 1	Paraguai	1995-12-22	San Mames (EH)	Ziganda
Euskadi	3 - 0	Estonia	1996-12-26	San Mames (EH)	Ziganda, Idiakez, Andrinua
Euskadi	3 - 0	Jugoslavia	1997-12-26	San Mames (EH)	Guerrero -3-
Euskadi	5 - 1	Uruguai	1998-12-22	Anoeta (EH)	Urrutia, De Paula, Ziganda -2-, Idiakez
Euskadi	5 - 1	Nigeria	1999-12-29	San Mames (EH)	De Paula -2-, De Pedro, Guerrero, Mendieta
Euskadi	3 - 2	Maroko	2000-12-29	San Mames (EH)	Urzaiz -2-, De Pedro
Euskadi	3 - 2	Ghana	2001-12-29	San Mames (EH)	Bolo, De Paula -2-
Euskadi	1 - 1	Mazedonia	2002-12-28	San Mames (EH)	Bolo
Euskadi	2 - 1	Uruguai	2003-12-27	San Mames (EH)	Bolo -2-
Euskadi	2 - 0	Bulgaria	2004-12-29	Anoeta (EH)	Yeste -2-
Euskadi	0 - 1	Kamerun	2005-12-28	San Mames (EH)
Euskadi	0 - 1	Gales	2006-05-21	San Mames (EH)
Katalunia	2 - 2	Euskadi	2006-10-08	Camp Nou (KAT)	Aduriz, Fernando Llorente
Euskadi	4 - 0	Serbia	2006-12-27	San Mames (EH)	Yeste, Sarriegi, Urzaiz, Gari Uranga
Venezuela	3 - 4	Euskadi	2007-06-20	San Cristobal (Venezuela)	Joseba Etxeberria -2-, Aduriz, Gabilondo
Euskal Herria	1 - 1	Katalunia	2007-12-29	San Mames (EH)	Aduriz
Euskal Selekzioa	3 - 1	Venezuela	2010-12-29	San Mames (EH)	Gurpegui, Labaka, Muniain
Estonia	1 - 2	Euskal Selekzioa	2011-05-25	Tallin (Estonia)	Aduriz -2-
Euskal Selekzioa	0 - 2	Tunisia	2011-12-28	San Mames (EH)
Euskal Selekzioa	6 - 1	Bolivia	2012-12-29	Anoeta (EH)	Aduriz -2-, Toquero -2-, Ibai eta Agirretxe

Entrenatzaileak

Euskal Herriko selekzionatzaileak
1930-1931	Amadeo Gartzia Salazar
1937	Manuel Lopez "Travieso"
1937-1938	Pedro Vallana
1979	Andoni Elizondo eta Jesus Garai
1980	Jose Antonio Irulegi
1988	Jose Angel Iribar eta Xabier Exposito
1990	Txutxi Aranguren
1993	Javier Irureta
1993-2001	Jose Angel Iribar eta Xabier Exposito
2002	Jose Angel Iribar
2003-2011	Jose Angel Iribar eta Mikel Etxarri
2011- 2011	Javier Irureta eta Mikel Etxarri
2012- gaur egun	Jose Maria Amorrortu eta Mikel Etxarri

Jokalari aipagarriak

Sakontzeko, irakurri: Euskal Herriko gizonezko futbol selekzioaren jokalarien zerrenda

Hona hemen Euskal Herriko futbol selekzioan lau bider edo gehiagotan aritutako jokalarien zerrenda, 2011ko abenduaren 28an:

12 Julen Guerrero Igor Gabilondo 11 Joseba Etxeberria 9 Bittor Alkiza Mikel Aranburu Aitor Lopez Rekarte Xabi Prieto 8 Agustin Aranzabal Asier Riesgo Ismael Urzaiz Andoni Iraola Mikel Labaka 7 Javier De Pedro Jose Antonio Pikabea Aritz Aduriz Gorka Iraizoz 6 Aitor Karanka Gaizka Mendieta 5 Mikel Alonso Bolo Xabier Eskurza Patxi Ferreira Gaizka Garitano Jon Andoni Goikoetxea Carlos Gurpegi Iñigo Idiakez Antonio Karmona Fernando Llorente Josu Urrutia Francisco Javier Yeste Jose Angel Ziganda Xabi Alonso Mikel Gonzalez 4 Alberto Rafa Alkorta Fernando Amorebieta Oscar De Paula Asier Del Horno Imanol Etxeberria Javier Garrido Andoni Imaz Cesar Krutxaga Iñigo Larrainzar Andoni Zubizarreta Gaizka Toquero 3 Genar Andrinua Luis Arkonada Aitor Begiristain Andoni Cedrun Ander Garitano Andoni Goikoetxea Imanol Alguacil Iñaki Lafuente Mikel Lasa Julen Lopetegi Luis Mari Lopez Rekarte Joseba Llorente Javi Olaizola Iñaki Muñoz Patxi Puñal Pablo Orbaiz Luis Prieto Josu Sarriegi Julio Salinas Pantxi Sirieix Tiko Gari Uranga Angel Maria Villar David Zurutuza Imanol Agirretxe Oier Sanjurjo Markel Susaeta

Golegileak

Datuak 1979ko abuztuaren 16tik 2012eko abenduaren 29 arteko partidetatik aterata daude:

7 Aritz Aduriz 6 Julen Guerrero 5 Oscar De Paula 4 Jose Angel Ziganda 3 Bolo Dani Javier De Pedro Julio Salinas Ismael Urzaiz Francisco Javier Yeste

2 Joseba Etxeberria Igor Gabilondo Iñigo Idiakez Jesus Mari Satrustegi Pello Uralde Josu Urrutia Gaizka Toquero

1 Periko Alonso Jose Maria Amorrortu Genar Andrinua Jose Mari Bakero Jon Andoni Goikoetxea Santi Idigoras Fernando Llorente Gaizka Mendieta Josu Sarriegi Gari Uranga Jesus Mari Zamora Carlos Gurpegi Mikel Labaka Iker Muniain Ibai Gomez Imanol Agirretxe

Azken hamaikakoa

Hona hemen 2012ko abenduaren 29an Boliviaren aurka irabazitako partidaren jokalarien zerrenda:

2012-XII-29 20:00	Euskal Herria	6 – 1	Bolivia	Anoeta, Donostia Ikusleak: 26.000 Epailea: Miguel Ángel Pérez Lasa
	8' Aduriz  15' Aduriz  22' Tokero  26' Ibai Gomez  57' Tokero  90' Agirretxe		78' Pontons

Lehenengo zatia

Iraizoz

Iraola

Mikel Gonzalez

Iñigo Martinez

Balenziaga

Xabi Prieto (K)

Xabi Alonso

Beñat

Ibai Gomez

Toquero

Aduriz

Bigarren zatia

Iraizoz

(Zubikarai)

Carlos Mrtinez

Labaka (K)

Iñigo Martinez

Balenziaga

(Castillo)

Susaeta

Mikel Rico

Oier

Ibai Gomez

Toquero

(Agirretxe)

Aduriz

(Kike Sola)

Bibliografia

• Varela, Joseba Gotzon (1998), Euskadiko Futbol Selekzioaren Historia, Bilbo: Beitia, ISBN 84-88890-52-4 

Ikus, gainera

• Nafarroako futbol selekzioa

Kanpo loturak

• (Euskaraz) Euskadiko Futbol Federakundea
• (Euskaraz) Euskal Selekzioaren Aldeko Iritzi Taldea
• (Euskaraz)(Gaztelaniaz)(Ingelesez) Euskal Herriko selekzioari buruzko webgunea