Euskal Herriko futbol selekzioa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Euskal Herriko futbol selekzioa
Herrialdea  Euskal Herria
Sorrera 1930
Entrenatzailea Euskal Herria Jose Maria Amorrortu
Euskal Herria Mikel Etxarri
Izaera Ez ofiziala / Aldarrikapen fasean
Lehen nazioarteko
partida
Euskal Herria Euskal Herria 1 - 0 Katalunia Katalunia
Bartzelona, 1930eko ekainaren 8a
Emaitzarik onena Euskal Herria Euskal Herria 11 - 1 Danimarka Danimarka
Kopenhage, 1937ko abuztuaren 29a
Emaitzarik okerrena Euskal Herria Euskal Herria 1 - 5 Hungaria Hungaria
Gasteiz, 1980eko abuztuaren 3a
Golegile hoberena Aritz Aduriz (8)
Taldearen koloreak Taldearen koloreak Taldearen koloreak
Taldearen koloreak
Taldearen koloreak
 
Etxeko koloreak
Taldearen koloreak Taldearen koloreak Taldearen koloreak
Taldearen koloreak
Taldearen koloreak
 
Kanpoko koloreak
EFF, Esait

Euskal Herriko futbol selekzioa 1930ean sortu zen, Euskal Herriaren naziotasuna aldarrikatu eta txapelketa ofizialetan Euskal Herria ordezkatzeko talde bat izateko asmoz. Honez gain, 1995az geroztik bada selekzioaren ofizialtasuna aldarrikatzen duen talde bat ere, Euskal Selekzioaren Aldeko Iritzi Taldea (ESAIT).

2006ko abenduan, Javier Clemente euskal herritar entrenatzaileak gidatutako Serbiako selekzioaren aurka jokatu zuen. Euskal Herritik kanpoko azken partida, Venezuelako selekzioaren aurka jokatu zuen, San Cristobal zelaian (2007ko ekainean), 4-3 irabaziz.

Izendapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007ko Kataluniaren aurkako partidaren hasiera.

Sorreran, 1930ean, Baskoniako selekzioa izena hartu zuen; eta, 1936tik aurrera, Euzkadiko selekzioa. 1970eko hamarkadatik aurrera, Euskadiko selekzioa izena gailendu zen. 2007an, selekzioak Euskadi deitzeari utzi zion eta Euskal Herria izena hartu zuen, izen ofiziala Euskal Herriko futbol selekzioa izanik. Hurrengo urtean berriro Euskadi izenera itzultzea erabaki zuen Euskadiko Futbol Federazioak, eta kirolariek izen horrekin jokatzeari uko egiteak lehen aldiz partida bertan behera geratzea ekarri zuen. Kalapitak jarraitu zuenez, 2008 eta 2009 urteetan ez zen partidarik jokatu. 2010ean, aitzitik, Federazioaren eta jokalarien arteko elkarrizketen ostean, eta ofizialtasunerako bidean adostasunik erdietsi ez bazuten ere, taldeak Euskal selekzioa izendapenarekin Venezuelaren aurka jokatu zuen, 3-1 irabaziz.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aurrekariak (1915)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mendeko hasieran, hegoaldeko euskal futbolariak Espainiako eskualde arteko partidak jokatu zituzten. Horrela, 1915ean euskaldunek eta kantabriarrek Selección Norte (euskaraz: Ipar Selekzioa) taldea osatu zuten. Bere lehendabiziko partidatan Madrilgo "Selección Centro" 1-0 eta Kataluniako taldeak irabazi zituen, Eskualdeetako Kopa lortuz.

1916ko maiatzean, Selección Nortek Bartzelonan eta Bilbon 1-3 eta 5-0 berriro menderatu zuen Kataluniako selekzioa.

Kantabriarrak alde batera utzita, 1930ean eta 1931an, Baskonia izeneko taldea sortu zen. Talde hark partida bi jokatu eta irabazi zituen, Kataluniako futbol selekzioaren aurka: 0-1 Montjuïcen eta 3-2 San Mamesen.

Selekzioa Gerra Zibilean (1937-1939)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1937an, Gerra Zibilaren garaian, Jose Antonio Agirre lehendakariak, Athleticeko futbolari ohia, Euzkadi izeneko selekzioa sortu zuen atzerrian gudarako fondoak biltzeko. Taldea Luis Regueiro, Pedro Regueiro, Isidro Langara, Serafin Ahedo, Jose Iraragorri, Jose Mugerza, M. Alegria, Angel Zubieta, Pedro Vallana, Leonardo Zilaurren, Rafael Eguskiza, Gregorio Blasco, J. de Rezola, Ignacio Agirrezabala, Tomas Agirre, Emilio Alonso, Pablo Barcos, Pedro Areso, Jose Manuel Urkiola, P. Bolfo, Enrique Zarruaga eta Ander Lejendika futbolariek; Pedro Vallana entrenatzaileak; Perico Biritxinaga masajistak eta Ricardo Irezabal Eusko Jaurlaritzaren delegatuak osatu zuten.[1]Lehendabiziko partida Parisko Parc des Princes estadioan jokatu zuen, Parisko Racing Frantziako txapelduna 0-3 irabaziz. Ondoren, gauza bera egin zuen Olympique Marseillakoaren aurka, 1-5.

Lehendabiziko porrota 3-2 Txekiaren aurka jaso zuen.

1937 eta 1938 artean Moskuko Lokomotiv bi bider (1-5 eta 0-5), Olympique Marseillakoa bi bider (2-5 eta 3-1), Txekoslovakia (2-1), Silesiako selekzioa (4-5), Moskuko Dinamo bi bider (0-1 eta 4-7), Leningradoko Dinamo (2-2), Kieveko Dinamo (1-3), Tbilisko Dinamo (0-2), Georgia (1-3), Moskuko Spartak (6-2) Minskeko Dinamo (1-6), Norvegia (1-3), Norvegiako langileen selekzioa (2-3) eta Danimarka (1-11) taldeen aurka jokatu zituen.

Bilbo galdu eta gero, taldeak Ozeano Atlantikoa zeharkatu zuen Mexikon (17 partidatik 13 irabaziz) eta Kuban (ia partida guztiak irabaziz, berdinketa bat izan ezik) jokatzeko.

Gero Club Deportivo Euzkadi izenaz 1938-39 Barruti Federalaren amateur txapelketa jokatu zuen, orduko Mexikoko bi txapelketa nagusienetako bat Real Club España eta Asturias F.C. bezalako kluben aurka. Euskadiko Futbol Federakundearen webguneak txapelduna zela esaten du, 13 partida irabaziz, berdinketa bat eta hiru galduz,[2] baina Mexikoko Futbol Federakundearen webguneak Asturias txapelduna zela esaten du[3]. Gerra Zibila bukatu eta gero, taldea desesgin zen, jokalari banak 10.000 peseta irabaziz. Zenbait futbolari Amerikan geratu ziren eta besteak Euskal Herrira itzuli ziren.

Berpizkundea (1979-egun)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1979ko abuztuaren 16a arte, artean frankismoa indarrean zela eta, Euskal Herriko selekzioak ez zuen beste partidarik jokatu. Egun hartan, San Mamesen Euzkadik berriro jokatu zuen, Irlandari (4-1) irabaziz. Espainiako Gobernuak Gernikako Arbola erabiltzea debekatu zuen[4]. Gero, Atotxan Bulgariari 4-0 irabazi zion eta 1980n Mendizorrotzan Hungariaren aurka 1-5 galdu zuen.

Gero, ia urtero jokatu du lagunarteko partida, gehienetan Gabonetan, ia ohitura sortuz: Tottenham Hotspur (4-0), Errumania (2-2), Bolivia (3-1), Errusia (1-0), Paraguai (1-1), Estonia (3-0), Jugoslavia (3-0), Uruguai bitan (5-1 eta 2-1), Nigeria (5-1)[5], Maroko (3-2), Ghana (3-2), Mazedonia (1-1), Bulgaria (2-0), Kamerun (0-1)[6], Gales (0-1),[7], Serbia (4-0)[8][9] edo Katalunia (1-1) taldeen aurka.

Etxean askotan jokatu badu ere, kanpoan jokatzeko parada ere izan du Euskal Herriko selekzioak. 1938ko ekainaren 20an Habanan Kubaren aurka jokatu eta gero, berriro 2006ko urriaren 8an Camp Nou futbol zelaian bina berdindu zuen Kataluniaren aurka[10][11]. 2007an, Euskal Herriko selekzioak Amerikara ere bidaiatu zuen hantxe jokatzera, izan ere, San Cristobalen Venezuela irabazi zuen.

Eztabaida[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historian zehar, Euskal Herriko selekzioak izen asko erabili ditu jokatzeko. Lehendabiziko Selección Norte benetan ere Euskal Herrikoa zenetz alde batera utzita, Baskonia, Euzkadi, Euskadi eta Euskal Herria izenak erabili ditu bere partidetan.

Azken aldaketak eztabaida sortu zuen: 2007ko abenduaren 29an zenbait futbolariek eta ESAITek bultzatuta Euskadi deitzeari utzi zion eta Euskal Herria izena hartu zuen. Honek ez zen EAJren gustukoa, Juan Jose Ibarretxe lehendakaria tartean[12].

2008ko azaroaren 6an berriro Euskadi izena erabiliko zela adierazi zuen Euskadiko Futbol Federakuntzak[13]. Hori zela eta, astebete geroago jokalari askok izen aldaketaren aurkako agiria idatzi zuten[14] selekzioan ez zutela parte hartuko esanez[15]. Tirabira handien ostean 2008ko abenduaren 17an Federazioaren eta kirolarien arteko bileraren ostean akordiorik lortu ez eta partidua ez zela jokatuko erabaki zuten.[16] Honek EAJren sumina sortu zuen, bai jokalariak zein Ezker Abertzalea kritikatuz.[17]

Ofizialtasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskadiko Futbol Federakundeak antolatzen ditu Euskal Herriko selekzioaren partidak. FIFAren estatutuek [18] selekzio bat nazioartean ofizialki parte hartzeko estatu independente bat ordezkatu behar edo bere estatuko federakuntzaren (kasu honetan Espainiako Futbol Federakundearena) baimena izan behar duela diote. Euskal Herriko selekzioak ez ditu baldintza hauek betetzen eta ez da FIFAk onartua; hori dela eta, lagunarteko partidak baino ez ditzake joka.

Beheko kategoriatan Euskal Autonomia Erkidegoa ordezkatzen du eta ofizialki Espainiako Futbol Federakundeak antolatutako txapelketan parte hartzen du. Euskadiko Futbol Federakundea, Eusko Jaurlaritzak[19][20] eta Euskal Herriko gizarteak[21] ofizialtasuna aldarrikatzen dute.

Bitxikeriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Javier Clemente barakaldarrak, Espainiako futbol selekzio nazionalaren entrenatzaile ohia, Euskal Herriko selekzioaren aldeko jarrera erakutsi du eta Munduko Futbol Txapelketan Euskal Herriko selekzioa entrenatzea bere ametsa dela esan du[22].

Euskal Herriko selekzioaren ofizialtasuna bultzatzeko musika talde askok abestiak moldatu dituzte, tartean Txapelpunk edo Gozategi.

Jokatutako partidak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Euskal Herriko gizonezko futbol selekzioaren partidak»
Euskal Herriko selekzioaren partiden emaitzak
Etxekoa Emaitza Kanpokoa Data Tokia Goleatzaileak
Katalunia 0 - 1 Baskonia 1930 Montjuïc (Katalunia)
Baskonia 3 - 2 Katalunia 1931 San Mames (EH)
Kantabria 3 - 2 Euskadi 1936ko Irailaren 5a El Sardinero (Kantabria)[23][24]
Euskadi ? - ? Kantabria 1936ko Azaroaren 29a San Mames (EH)[23]
Parisko Racing 0 - 3 Euskadi 1937
Olympique Marseillakoa 1 - 5 Euskadi 1937
Txekoslovakia 3 - 2 Euskadi
Lokomotiv Mosku 1 - 5 Euzkadi
Olympique Marseillakoa 2 - 5 Euskadi
Olympique Marseillakoa 3 - 1 Euskadi
Txekoslovakia 2 - 1 Euskadi
Silesia 4 - 5 Euskadi
Lokomotiv Mosku 0 - 5 Euskadi
Dinamo Mosku 0 - 1 Euskadi
Leningradoko Dinamo 0 - 2 Euskadi
Dinamo Kiev 1 - 3 Euskadi
Dinamo Tbilisi 0 - 2 Euskadi
Georgia 1 - 3 Euskadi
Spartak Mosku 6 - 2 Euskadi
Dinamo Mosku 4 - 7 Euskadi
Dinamo Minsk 1 - 6 Euskadi
Norvegia 1 - 3 Euskadi
Norvegiako langileak 2 - 3 Euskadi
Danimarka 1 - 11 Euskadi
Euskadi 4 - 1 Irlanda 1979ko abuztuaren 16a[25] San Mames (Euskal Herria) Dani (2), Satrustegi, Zamora
Euskadi 4 - 0 Bulgaria 1979ko abenduaren 23a Atotxa (Euskal Herria) Dani -2-, Satrustegi, Santi Idigoras
Euskadi 1 - 5 Hungaria 1980ko abuztuaren 3a Mendizorrotza (Euskal Herria) Amorrortu
Euskadi 4 - 0 Tottenham Hotspur 1988ko maiatzak 10 San Mames futbol (EH) Uralde (2), Julio Salinas, Bakero
Euskadi 2 - 2 Errumania 1990-03-21 San Mames (EH) Urrutia, J.A. Goikoetxea
Euskadi 3 - 1 Bolivia 1993-12-22 Anoeta (EH) Guerrero, Julio Salinas (2)
Euskadi 1 - 0 Errusia 1994-12-23 San Mames (EH) Guerrero
Euskadi 1 - 1 Paraguai 1995-12-22 San Mames (EH) Ziganda
Euskadi 3 - 0 Estonia 1996-12-26 San Mames (EH) Ziganda, Idiakez, Andrinua
Euskadi 3 - 0 Jugoslavia 1997-12-26 San Mames (EH) Guerrero (3)
Euskadi 5 - 1 Uruguai 1998-12-22 Anoeta (EH) Urrutia, De Paula, Ziganda (2), Idiakez
Euskadi 5 - 1 Nigeria 1999-12-29 San Mames (EH) De Paula (2), De Pedro, Guerrero, Mendieta
Euskadi 3 - 2 Maroko 2000-12-29 San Mames (EH) Urzaiz (2), De Pedro
Euskadi 3 - 2 Ghana 2001-12-29 San Mames (EH) Bolo, De Paula (2)
Euskadi 1 - 1 Mazedonia 2002-12-28 San Mames (EH) Bolo
Euskadi 2 - 1 Uruguai 2003-12-27 San Mames (EH) Bolo (2)
Euskadi 2 - 0 Bulgaria 2004-12-29 Anoeta (EH) Yeste (2)
Euskadi 0 - 1 Kamerun 2005-12-28 San Mames (EH)
Euskadi 0 - 1 Gales 2006-05-21 San Mames (EH)
Katalunia 2 - 2 Euskadi 2006-10-08 Camp Nou (KAT) Aduriz, Fernando Llorente
Euskadi 4 - 0 Serbia 2006-12-27 San Mames (EH) Yeste, Sarriegi, Urzaiz, Gari Uranga
Venezuela 3 - 4 Euskadi 2007-06-20 San Cristobal (Venezuela) Joseba Etxeberria (2), Aduriz, Gabilondo
Euskal Herria 1 - 1 Katalunia 2007-12-29 San Mames (EH) Aduriz
Euskal Selekzioa 3 - 1 Venezuela 2010-12-29 San Mames (EH) Gurpegui, Labaka, Muniain
Estonia 1 - 2 Euskal Selekzioa 2011-05-25 Tallin (Estonia) Aduriz (2)
Euskal Selekzioa 0 - 2 Tunisia 2011-12-28 San Mames (EH)
Euskal Selekzioa 6 - 1 Bolivia 2012-12-29 Anoeta (EH) Aduriz (2), Toquero (2), Ibai eta Agirretxe
Euskal Selekzioa 6 - 0 Peru 2013-12-28 San Mames Barria (EH) Aduriz (2), Agirretxe (2), Torres eta Susaeta

Entrenatzaileak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Herriko selekzionatzaileak
1930-1931 Amadeo Gartzia Salazar
1937 Manuel Lopez "Travieso"
1937-1938 Pedro Vallana
1979 Andoni Elizondo eta Jesus Garai
1980 Jose Antonio Irulegi
1988 Jose Angel Iribar eta Xabier Exposito
1990 Txutxi Aranguren
1993 Javier Irureta
1993-2001 Jose Angel Iribar eta Xabier Exposito
2002 Jose Angel Iribar
2003-2011 Jose Angel Iribar eta Mikel Etxarri
2011- 2011 Javier Irureta eta Mikel Etxarri
2012- gaur egun Jose Maria Amorrortu eta Mikel Etxarri

Jokalari aipagarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Euskal Herriko gizonezko futbol selekzioaren jokalarien zerrenda»

Hona hemen Euskal Herriko futbol selekzioan lau bider edo gehiagotan aritutako jokalarien zerrenda, 2011ko abenduaren 28an:

12

11

9

8

7

6

5

4

3

Golegileak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datuak 1979ko abuztuaren 16tik 2012eko abenduaren 29 arteko partidetatik aterata daude:

7

6

5

4

3

2

1

Azken hamaikakoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hona hemen 2012ko abenduaren 29an Boliviaren aurka irabazitako partidaren jokalarien zerrenda:

2012-XII-29
20:00
Euskal Herria Euskal Herria 6 – 1 Bolivia Bolivia Anoeta, Donostia
Ikusleak: 26.000
Epailea: Miguel Ángel Pérez Lasa
Gola 8. minutuan 8' Aduriz
Gola 15. minutuan 15' Aduriz
Gola 22. minutuan 22' Tokero
Gola 26. minutuan 26' Ibai Gomez
Gola 57. minutuan 57' Tokero
Gola 90. minutuan 90' Agirretxe
Gola 78. minutuan 78' Pontons

Soccer Field Transparant.svg

Lehenengo zatia
Iraizoz
Iraola
Mikel Gonzalez
Iñigo Martinez
Balenziaga
Xabi Prieto (K)
Xabi Alonso
Beñat
Ibai Gomez
Toquero
Aduriz

Soccer Field Transparant.svg

Bigarren zatia
Iraizoz
(Zubikarai)
Carlos Mrtinez
Labaka (K)
Iñigo Martinez
Balenziaga
(Castillo)
Susaeta
Mikel Rico
Oier
Ibai Gomez
Toquero
(Agirretxe)
Aduriz
(Kike Sola)


Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  •  

Varela, Joseba Gotzon (1998), Euskadiko Futbol Selekzioaren Historia, Bilbo: Beitia, ISBN 84-88890-52-4 .

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]