Jose Maria Arizmendiarrieta

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Jose Maria Arizmendiarrieta
Jose Maria Arizmendiarrieta
Datu pertsonalak
Izen osoa Jose Maria Arizmendiarrieta Madariaga
Jaio 1915eko apirilaren 22a
Markina (Bizkaia)
Hil 1976ko azaroaren 29a
Arrasate (Gipuzkoa)

Jose Maria Arizmendiarrieta Madariaga (Markina-Xemein, Bizkaia, 1915eko apirilaren 22a - Arrasate, Gipuzkoa, 1976ko azaroaren 29a) Mondragon Corporacion Cooperativa kooperatibaren sortzailea da. Arrasateko San Joan Bataiatzailearen parrokiako apaiz laguntzaile izan zen 25 urtez.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arizmendiarrieta Markinako Barinaga auzoko Iturbe baserrian jaio zen. Lau neba-arrebetatik lehena, hamabi urte zituelarik egin zion uko gurasoen etxearen oinordetzari, bere bokazio erlijiosoa lehenetsiz. 1931an sartu zen Gasteizko apaiztegian. Espainiako Gerra Zibilak, oporretan harrapatu zuen Markinan Arizmendiarrieta eta Euzko Gudarostean sartu zen. Abandoko kuartel nagusian, Gudari eta Eguna egunkarien sorrera eta gidaritzan hartu zuen parte. Tropa nazionalek Bilbo hartu ostean, Frantziara ihes egiten saiatu zen (Lazkaoraino heldu zen), baina laster bueltatu zen hirira eta 1937ko ekainaren 19an harrapatu zuten, salaketa baten ondorioz. Bere kazetari kidea heriotzara kondenatu zuten eta Arizmendiarrieta indultatu zuten, tropa nazionaletan sartzearen baldintzapean. Gerra bukatu arte Burgosen egon zen, lan militarrak apaiztegiko ikasketekin txandakatuz. Gerra bukatu zenean Gasteiza bueltatu zen bere ikasketekin jarraitzeko.

1941eko Urteberri egunean eman zuen bere lehen meza, Markinan. Lovainako unibertsitatean bere ikasketekin jarraitzeko asmoa zuenean, apezpikuaren gutuna jaso zuen, Arrasateko San Joan Bataiatzailearen parrokiako apaiz laguntzaile izango zela esanez. Unibertsitatearen ideia zapuzturik, Gasteiz eta Santanderren eginiko kurtso batzuei esker Diplomatura soziala atera zuen. 1941eko otsailaren 5ean heldu zen Arrasatera.

1943. urtean, ekainaren 1ean aurkeztu zen berak sortzen lagundu zuen Juventud deportiva de Mondragón (Arrasateko kirol-gazteria) kirol elkartea. Biteri fundazioaren Urriaren 10ean Eskola Profesionalak zabaldu zituen ateak, Arizmendiarrietak aktiboki hartu zuen parte eskolako sorreran. 20 ikasle matrikulatu ziren eta Iturripeko lurrak erosi ziren inguruetan diruak batuz (zozketak, jaiak eta abarrekoak egiten). 1947an matrikulatu ziren lehenengo Ingeniari teknikoen promozioa, Zaragozako eskolan, klaseetara ez joateko baimenarekin: klaseak Arrasaten jasoko zituzten eta Zaragozan egingo zituzten azterketak. Hurrengo urtean sortu zen Liga de educación y cultura de Mondragón (Arrasateko hezkuntza eta kultura liga), Eskola Profesionala eta beste hezkuntza ekintzen babesle juridiko gisa.

1952an, Ingeniari teknikoen lehen promozioko hamabi ikaslek bukatu zuten karrera. Urte horretan bertan Gaztelako Alfontso X.aren ordena zibilaren enkomienda jaso zuen Arizmendiarrietak, orduko hezkuntza ministroaren eskutik. 1955ean, Arizmendiarrieta salatu eta deserrira bidalia izateko zorian izan zen, nahiz eta azkenean Arrasaten geratu zen. Hurrengo urteetan sortu ziren Mondragon taldea izango zenaren haziak, non Arizmendiarrietak eragin handia izan zuen: ULGOR (geroago Fagor izango zena) 1956an eta Euskadiko Kutxa 1959an. 1960an hasi zen Arizmendiarrieta Cooperación (geroago, Trabajo y unión) aldizkaria argitaratu eta zuzentzen.

1966an Arrasateko seme kutun izendatu zuten.

1968an bularreko angina batekin hasitako gaixoaldi luze baten ondorioz, 1976an hil zen, Arrasaten. Bere hiletetan, 60 apaiz baino gehiagok eta Lan ministroak hartu zuten parte.

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]