Artikulu hau "Kalitatezko 1.000 artikulu 12-16 urteko ikasleentzat" proiektuaren parte da

Najib Mahfuz

Wikipedia, Entziklopedia askea
Nagib Mahfuz» orritik birbideratua)
Jump to navigation Jump to search

Najib Mahfuz
Necip Mahfuz.jpg
Bizitza
Jaiotza Kairo1911ko abenduaren  11
Herrialdea  Egipto
Talde etnikoa Egiptoarra
Lehen hizkuntza arabiera
Heriotza Kairo2006ko abuztuaren  30a (94 urte)
Hobiratze lekua Kairo
Heriotza modua berezko heriotza: giltzurruneko gutxiegitasuna
Hezkuntza
Heziketa Kairoko Unibertsitatea
Hizkuntzak arabiera
Jarduerak
Jarduerak eleberrigilea, gidoilaria, itzultzailea, antzerkigilea eta idazlea
Lan nabarmenak Respected Sir Itzuli
Rhadopis of Nubia Itzuli
Miramar Itzuli
Mirarien kalezuloa
Children of Gebelawi Itzuli
The Thief and the Dogs Itzuli
Cairo Trilogy Itzuli
Mila eta bat gauen gauak
Khufu's Wisdom Itzuli
The Day the Leader was Killed Itzuli
The Search Itzuli
The Beggar Itzuli
The Harafish Itzuli
The Journey of Ibn Fattouma Itzuli
Adrift on the Nile Itzuli
Q54864096 Itzuli
Q12192742 Itzuli
The Beginning and the End Itzuli
Q55109278 Itzuli
Karnak Café Itzuli
Fountain and Tomb Itzuli
Wedding Song Itzuli
Autumn Quail Itzuli
Akhenaten, Dweller in Truth Itzuli
Jasotako sariak
Influentziak Taha Hussein
Kidetza Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Genero artistikoa eleberria
Ipuina
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa islama
IMDb nm0536914

Najib Mahfuz (arabieraz: نجيب محفوظ‎ Nagīb Maḥfūẓ, næˈɡiːb mɑħˈfuːzˤ ahoskatua; Kairo, Egipto, 1911ko abenduaren 11 - 2006ko abuztuaren 30a) arabierazko idazlea izan zen.

Egile oparoa izan zen, 34 eleberri, 350 istorio labur baino gehiago, dozenaka pelikula gidoi eta 5 antzezlan plazaratu baitzituen.

1957an Egiptoko Literatura Sari Nazionala irabazi zuen Bayn al-Qasrayn (arabieraz: بين القصرين‎) lanarekin, eta 1968an Nazio Domina Literatur Merezimenduei.[1] 1988an Literaturako Nobel Saria irabazi zuen, eta bera da, orain artean, sari hori eskuratu duen arabierazko idazle bakarra.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehen urteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Najib Mahfuz Kairoko hirian jaio zen 1911. urtean Gamalija auzo herrikoi eta antzinakoan, Al-zhar eta Al-Hussain (arabieraz: مسجد الإمام الحسين‎; ) meskitak eta Jan el-Jalili azoka barne dituena, familia txiro eta erdi mailakoz osatua -merkatariak eta funtzionarioak-. Gamalija auzoko giroa Mahfuzen obretan islatzen da.

Zazpi senidetan txikiena, amaren seme kuttuna izan zen. Aita, Mahfuz Abdul Aziz, egiptoar abertzale sutsua eta musulman zorrotza, ez zen ama bezain tolerantea izan. Amarekin antzinako egiptoarren eraikinak (piramideak, tenpluak) eta kristau koptoen monumentuak ezagutu zituen .

Mahfuz familia Abasija auzunera aldatu zen Najibek bederatzi urte zituela. Eskola koranikoan hasi zituen ikasketak, garaiko ume guztiek bezala, eta 1925ean Fuaad Errege eskolan jarraitu zituen.

Futbola, irakurketa eta musika izan ziren bere gaztaroko zaletasunak. Arabiar literatura eta Mendebaldeko literatura irakurtzen zituen. 1930ean Kairoko unibertsitatean Filosofia ikasteari ekin zion eta laster hasi zen artikulu filosofiko eta politikoak argitaratzen.

Idazle lanaren hasiera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1934an Unibertsitatean graduatu zen, eta administrazioan egin zuen lan ia bizitza osoan: 1939an Legatu eta Gai Erlijiosoen ministerioan estreinakoz, 1953an Arte Institutuko Teknika departamentuaren zuzendari moduan, eta 1960an Zinema Institutu Nazionalaren lehendakari gisa.

1945ean Al-Guri meskitako bibliotekako lantaldean onartu zuten eta “Mailegu Onaren” proiektua bideratu zuen, liburuak pobreen eskura jartzeko asmotan.[2]

Mehatxuak eta heriotza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere obra eta ideiengatik, kultur tradizio arabiar-musulman eta Sortaldeko ideologia arrazional-laikoa uztartu beharra aldarrikatzen zuen. 1994an Kairoko kale batean labankada bat jaso zuen.  Larri zaurituta egon ondoren, erdi itsu eta eskuin beso-eskuak mugitu ezinik geratu zen. 1996an islamdar talde erradikalek “herexe” izendatu zuten eta fatua (arabieraz, فتوى; pluralez fatāwā,) ezarri zioten. Bizitzako azken urteak gaixo eta ia etxetik irten gabe igaro zituen, poliziaren babesean.  

Mohamed Salmawy idazle eta lagunari esker, artikuluak eta lan txikiak argitaratzen jarraitu zuen “Al-Ahram” (arabieraz: الأهرام, ) egunkarian. 2006ko abuztuaren 30ean zendu zen 94 urte zituelarik.

Idazlanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nuvola apps kappfinder.png  Zerrenda:Najib Mahfuzen lan nagusiak

Hogeita hamahiru nobela eta hamalau ipuin bilduma argitaratu zituen.

Bere obran etapa nagusi hauek azaltzen dira:

  • Lehenengo etapa,[3] 1939tik 1944ra, nobela historikoena. Egiptoko Antzinako Historiari buruzko lanak. Bere lehen nobela historikoa 1939 argitaratu zuen: 'Abath al-aqdâr (arabieraz: عبث الأقدار‎, Patuaren josketak), Radôbîs (arabieraz: رادوبيس‎) 1942an.
  • Bigarren etapa errealista[3] 1945etik 1957ra. Urte hauetako Egiptoko gizartearen gorabeherez idazten du eta maila baxuenetakoak dira batez ere bere “heroiak”. Garai honetakoak dira Mirarien kalezuloa (1947) eta Thulathiat alqahr (arabieraz: ثلاثية القاهرة‎) (1956-1957).
  • Hirugarren etapa: simbolismoa eta filosofia. 1961etik 1967ra. [3]1959an Awlâd hâratinâ (arabieraz: أولاد حارتنا‎) idatzi zuen, errealismoaren eta sinbolismoen arteko zubi den nobela. Hurrengo lanetan gogoeta metafisikoak agertuko dira: ongia, amodioa, zoriontasuna, askatasunaren bilaketan izandako ezintasuna erakusten du. Aipatzekoak dira Al-Liss wa-l-kilâb (arabieraz: اللص والكلاب‎) (1961) eta Alhabu taht almatar(arabieraz: الحب تحت المطر‎) (1973), Protagonistak bakartiak eta ulertezinak dira.
  • Laugarren etapa 1968tik 1972raabsurdoaren” garaia da[3], ipuin oniriko eta surrealistak idatziko ditu. Narrazioak elkarrizketari uzten dio leku. Gizartearen ezkortasuna nabaritzen da bere lanetan: 1967an Israelen aurkako gerra galdu dute arabiar nazioek. Khamarat alqati al'aswad (arabieraz: خمارة القط الأسود‎) (1969) aldi honetakoa da.
  • 1972tik aurrera, bere lanetan nahastu egingo dira aurreko ezaugarri desberdinak.

Euskaratuak[4][aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Gaztelaniaz)  El mundo de Naguib Mahfuz Madrid, Instituto Egipcio de estudios Islámicos 218. orrialdea ISBN 84-505-8895-2 .
  2.   Zubizarreta, Patxi Nagib Mahfuz, Mirarien kalezuloa. Atarikoa. Alberdania & Elkar 8. orrialdea ISBN 84-9783-425-9 .
  3. a b c d (Gaztelaniaz)  María Luisa Prieto, Nuria Nuin, Introducción de: Espejos, Naguib Mahfuz. Madrid, Cátedra . orrialdea ISBN 84-376-1724-3 .
  4.   «NorDaNor | EIZIE» nordanor.eus http://nordanor.eus/bilatu?n=l&e_or=&e_xt=&e_st=&e_eg=Najib+Mahfuz&e_it=&e_ar=&e_ge=&e_sh=&e_xh=&e_sd1=&e_sd2=&e_xd1=&e_xd2=. Noiz kontsultatua: 2018-11-13 .

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Najib Mahfuz Aldatu lotura Wikidatan