Gizaburuaga

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Gizaburuaga

 Bizkaia
Gizaburuagako eliza
Gizaburuagako eliza
Gizaburuagako bandera

Gizaburuagako armarria

Izen ofiziala Gizaburuaga
Estatua
Erkidegoa
Herrialdea
Eskualdea
Espainia
Euskal Autonomia Erkidegoa
Bizkaia
Lea-Artibai
Alkatea Jose Luis Azpiazu (indep.)
Herritarra gizaburuagar
Koordenatuak 43°19′56″N 2°32′10″W / 43.33222°N 2.53611°W / 43.33222; -2.53611Koordenatuak: 43°19′56″N 2°32′10″W / 43.33222°N 2.53611°W / 43.33222; -2.53611

Bizkaia municipalities Gizaburuaga.PNG

Eremua 6,32 km2
Garaiera 40 m
Distantzia 50 km Bilbora
Posta kodea 48289
Biztanleria 215 bizt. (2013)
Dentsitatea 34,02 bizt./km²
Sorrera 1519

Gizaburuaga Bizkaiko ipar-ekialdeko udalerri bat da, Lea-Artibai eskualdekoa. 215 biztanle zituen 2013ko erroldan. Munitibar eta Lekeitio arteko bidean dago.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriaren izenaren esanahia argia da, "giza buruen tokia". Dena den, izen horren jatorria ez dago batere argi. Juan Ramon Iturrizak 1885ean idatzitako "Bizkaiko Historia Orokorra" liburuan, azalpen bat bilatzen saiatu zen. Haren ustetan, herriaren antzinako jatorrizko izena Ibaibaso zen. Baina X. mendean Bizkaiaren eta frantsesen arteko borroka bat izan zela eta, izena aldatu eta ahozko tradizioaren bitartez, gaur egunera Gizaburuaga izenaz heldu da, "bururik gabeko gizon(ar)en lekua" esanahiarekin.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizaburuagak lau auzo dauzka:

  • Eguren, elizaren inguruan, herriko auzoburua da.
  • Lariz, Lekeitiorako bidean.
  • Laxier, Gizaburuaga eta Amoroto arteko errepidean.
  • Okamika, Eguren auzoaren parean, errepidearen bestaldean kokaturik. Industrialde bat dago bertan.

Ingurune nagurala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lea ibaiak udalerriko lurrak gurutzatzen ditu.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizaburuagako baserri bat.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizaburuagako historiaren lehen aipamena XVI. mendekoa da, garai hartako Lekeitioko eta inguruko nekazaritza-herrixken arteko gatazka bati buruzko agiri batekoa, hain zuzen ere. Ispaster, Amoroto, Mendexa eta Gizaburuaga, Lekeitioko Andra Mari elizaren menpekoak ziren XVI. mendean. Egoera hori ez zen herrixketako biztanleen gogoko, eta askotan, Lekeitioko elizari ordainketarik ez egitea erabakitzen zuten.

Gatazka 1519an amaitu zen, Leon X aita santuak idatziriko agiri bat zela eta. Agiri horrek aipaturiko herriei eliza nagusiak eratzeko aukera eta sakramendu guztiak emateko ahalmena ematen zizkien. Esan liteke garai hartan bihurtu zela Gizaburuaga benetan udalerri .

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mende osoan zehar Gizaburuagak biztanleriaren erdia baino gehiago galdu zuen. Biztanleek Lekeitiora eta Bilbora jo zuten lan bila, industrializarioaren garaietan. 2000. urtetik aurrera, hogei bat etxebizitza berri eraiki dira herrian eta Lekeitioko etxeek duten salneurri garestia dela eta, bertatik hainbat gazte joan dira herrira bizitzera, eta ondorioz, herriaren biztanleria %40 igo da.


Gizaburuagako biztanleria

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizaburuagako jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza izan da betidanik. Dena den, 1980ko hamarkadaren amaieran, Lea ibarreko herriek, bertako biztanleen etorkizuna bermatzeko asmoarekin, industrialde bat eraikitzea proposatu zuten. Horretarako Gizaburuaga aukeratu zuten, ibarrean gune estrategikoa betetzen zuelako, inguruko udalerrien erdibidean. Okamikako Industrialdea 1987. urtean zabaldu zen eta gaur egun 30 lan-elkarte inguru daude bertan, 400 lanpostu sortu direla.

Kautxoaren inguruko lan-elkarte asko sortu dira Cikautxo enpresaren eskutik, besteak beste, Armearri Kautxoak, Eluark-Lan Indar, Hodikautxo, Kautxo Tiuna Inyección eta Kautxo Tiun.

2007. urtearen amaieran Gizaburuaga langabeziarik ez zuen Euskal Autonomi Erkidegoko herri bakarretakoa zen, Baliarrain, Garai, Lagran eta Villabuenarekin batera.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007ko udal hauteskundeetan Maria Angeles Aldekogarai Alastra bihurtu zen Gizaburuagako alkate. Bozka guztiak Gizaburuagako Independenteen taldearentzat izan ziren; Alderdi Popularra hauteskundeetara aurkeztu bazen ere, ez zuen boto bat bera ere lortu.

2011ko hauteskundeetan berriro ere independenteen taldeak irabazi zituen hauteskundeak, Ibaibaso izenaren pean, 94 botorekin; Alderdi Popularrak 2 bot eskuratu zituen. Jose Luis Azpiazu da alkate ordutik.

2011ko maiatzaren 22

Alderdia Zinegotziak Boto kopurua
Ibaibaso
5
94 (% 78,99)
Alderdi Popularra (PP)
-
2 (% 1,68)
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendebaldeko euskalkiaren aldaera bat da herriko berezko hizkera. Euskaldunen ehuneko handia kontuan izanda, udalerria UEMAren kide da.

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizaburuagak iraileko lehen astean ospatzen ditu bere jaiak, irailaren 8an Andra Mari eguna ospatzearekin batera.

Ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gizaburuaga Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko Wikiatlasa