Gizaburuaga

Gizaburuaga
Bizkaia
Izen ofiziala	Gizaburuaga
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Bizkaia Lea-Artibai
Alkatea	María de los Ángeles Aldekogarai Alastra (indep.)
Herritarra	gizaburuagar
Koordenatuak	43°19′56″N 2°32′10″W
Eremua	6,32 km2
Garaiera	40 m
Distantzia	50 km Bilbora
Posta kodea	48289
Biztanleria	205 bizt (2011)
Dentsitatea	32,44 bizt/km²
Sorrera	1519

Gizaburuaga Bizkaiko udalerria da. Lea-Artibaiko eskualdeko herri honek 179 biztanle zituen 2006ko erroldaren arabera eta hiru gehiago (182) 2008koan. Munitibar eta Lekeitio arteko bidean kokaturik dago.

Etimologia

Herriaren izenaren esanahia argia da, "giza buruen tokia". Dena den, izen horren jatorria ez dago batere argi. Juan Ramon Iturrizak 1885ean idatzitako "Bizkaiko Historia Orokorra" liburuan, azalpen bat bilatzen saiatu zen. Haren ustetan, herriaren antzinako jatorrizko izena Ibaibaso zen. Baina X. mendean Bizkaiaren eta frantsesen arteko borroka bat izan zela eta, izena aldatu eta ahozko tradizioaren bitartez, gaur egunera Gizaburuaga izenaz heldu da, "bururik gabeko gizon(ar)en lekua" esanahiarekin.

Geografia

Auzoak

Gizaburuagak lau auzo dauzka:

• Eguren, elizaren inguruan, herriko auzoburua da.
• Lariz, Lekeitiorako bidean.
• Laxier, Gizaburuaga eta Amoroto arteko errepidean.
• Okamika, Eguren auzoaren parean, errepidearen bestaldean kokaturik. Industrialde bat dago bertan.

Ingurune nagurala

Lea ibaiak udalerriko lurrak gurutzatzen ditu.

Udalerri mugakideak

• Ispaster iparraldean
• Aulesti hegoaldean
• Amoroto ekialdean
• Nabarniz mendebaldean

Historia

Gizaburuagako historiaren lehen aipamena XVI. mendekoa da, garai hartako Lekeitioko eta inguruko nekazaritza-herrixken arteko gatazka bati buruzko agiri batekoa, hain zuzen ere. Ispaster, Amoroto, Mendexa eta Gizaburuaga, Lekeitioko Andra Mari elizaren menpekoak ziren XVI. mendean. Egoera hori ez zen herrixketako biztanleen gogoko, eta askotan, Lekeitioko elizari ordainketarik ez egitea erabakitzen zuten.

Gatazka 1519an amaitu zen, Leon X aita santuak idatziriko agiri bat zela eta. Agiri horrek aipaturiko herriei eliza nagusiak eratzeko aukera eta sakramendu guztiak emateko ahalmena ematen zizkien. Esan liteke garai hartan bihurtu zela Gizaburuaga benetan udalerri .

Demografia

XX. mende osoan zehar Gizaburuagak biztanleriaren erdia baino gehiago galdu zuen. Biztanleek Lekeitiora eta Bilbora jo zuten lan bila, industrializarioaren garaietan. 2000. urtetik aurrera, hogei bat etxebizitza berri eraiki dira herrian eta Lekeitioko etxeek duten salneurri garestia dela eta, bertatik hainbat gazte joan dira herrira bizitzera, eta ondorioz, herriaren biztanleria %40 igo da.

Urtea	1857	1877	1887	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1980	1991	2001	2006	2011
Biztanleak	274	326	367	386	408	379	321	330	336	313	177	150	128	144	179	205

Ekonomia

Gizaburuagako jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza izan da betidanik. Dena den, 1980ko hamarkadaren amaieran, Lea ibarreko herriek, bertako biztanleen etorkizuna bermatzeko asmoarekin, industrialde bat eraikitzea proposatu zuten. Horretarako Gizaburuaga aukeratu zuten, ibarrean gune estrategikoa betetzen zuelako, inguruko udalerrien erdibidean. Okamikako Industrialdea 1987. urtean zabaldu zen eta gaur egun 30 lan-elkarte inguru daude bertan, 400 lanpostu sortu direla.

Kautxoaren inguruko lan-elkarte asko sortu dira Cikautxo enpresaren eskutik, besteak beste, Armearri Kautxoak, Eluark-Lan Indar, Hodikautxo, Kautxo Tiuna Inyección eta Kautxo Tiun.

2007. urtearen amaieran Gizaburuaga langabezirik ez zuen Euskal Autonomi Erkidegoko herri bakarretakoa zen Baliarrain, Garai, Lagran eta Villabuenarekin batera.

Politika

2007ko udal-hauteskundeak

Gizaburuagako alkatea Maria Angeles Aldekogarai Alastra da 2007ko udal hauteskundeez geroztik. Bozka guztiak Gizaburuagako Independenteen taldearentzat izan ziren; Alderdi Popularra hauteskundeetara aurkeztu bazen ere, ez zuen boto bat bera ere lortu.

Gizaburuagako Udala

Alderdia	Botoak	Zinegotziak
Independenteak	71	5
PP	0	0

Kultura

Hizkuntza

Mendebaldeko euskalkiaren aldaera bat da herriko berezko hizkera. Euskaldunen ehuneko handia kontuan izanda, udalerria UEMAren kide da.

Jaiak eta ospakizunak

Gizaburuagak iraileko lehen astean ospatzen ditu bere jaiak, irailaren 8an Andra Mari eguna ospatzearekin batera.