Bermeo

Bermeo
Bizkaia
Bermeoko ikuspegi orokorra.
Izen ofiziala	Bermeo
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Bizkaia Busturialdea
Alkatea	Idurre Bideguren Gabantxo (Bildu)
Herritarra	bermeotar
Koordenatuak	Bermeo Bermeo, 43°25′14″N 2°43′20″W
Eremua	34,12 km2
Garaiera	11 m
Distantzia	33 km Bilbora
Posta kodea	48.370
Biztanleria	17.078 bizt (2011)
Dentsitatea	500,53 bizt/km²
Sorrera	1236
http://www.bermeo.org

Bermeo 1236an sortutako herria da, eta Busturialdeko eskualdean dago, Bizkaian. Urdaibaiko herri populatuena da, 17.000 biztanle inguru baititu, lautik hiru euskaldunak.

Hiribilduak 1476tik 1602ra «Bizkaiko buru» titulua izan zuen, Bizkaiko Jaurerriko hiri nagusia zenez. Hori dela eta, hainbat pribilegio izan zituen eta Bizkaiko Batzar Nagusietan beste hiribilduen aurrean nagusitasuna zuen. Gainera, erregeek Bizkaira etortzen ziren bakoitzean Santa Eufemia elizara joaten ziren zin egitera, Bermeoren nagusitasunaren erakusgarri.

Bermeok arrantza tradizio handia du, eta herriko ekonomia arrantzaren inguruko sektorean oinarritzen da, arrain-kontserbagintzan gehienbat.

Horrez gain, turismorako leku erakargarri ugari ditu, besteak beste Gaztelugatxeko Doniene, Ertzila dorretxea (Arrantzaleen museoa), Doniene atea, portua eta Alde Zaharra.

Herritarrak

Bermeon bizi diren herritarrei "bermeotar" esaten zaie, gaztelaniaz "bermeano, -a"; hala ere, euskarazko forma da Euskal Autonomi Erkidegoan erabiliena, baita gaztelaniazko testuinguruetan ere.

Geografia

Bermeoko lurraldea Bizkaiko kostaldean kokatzen da, Urdaibaiko itsasadarreko sarreratik oso hurbil, Bizkaiko Golkoan. Herriaren lur eremuak 34,12km²-ko azalera hartzen du eta 11 metroko altuera ofizialean dago. Gainera, Bermeo Busturialdea eskualdeko bi gune nagusietako bat da.

Herri honetako lurretan daude Bizkaiko kostaldeko egitura geografiko garrantzitsuenetariko batzuk, Matxitxako lurmuturra, Izaro uhartea, Aketx uhartea eta Gaztelugatxe uhartea, besteak beste. Herriak Aritzatxu eta Arriboleta hondartzak ere baditu.

Gaztelugatxe uhartea eta, haren gainean, Doniene baseliza

Orografia

Bermeo lurralde menditsu batean kokatzen da, Sollube mendiaren hegalak itsasora ematen duela. Lurra osatzen duten material gogorrek itsasalde guztian 100 metrorainoko itsalabar ugari sortu dituzte, baita itsasoan haitz sakabanatu batzuk ere, Gaztelugatxe, Aketx eta Izaro kasu. Itsasaldeak sakonune txikiak ere badauzka, Bermeoko portua hartzen duena esate baterako, baita irtenuneak ere, Matxitxako lurmuturra adibidez. Barrualdeko paisaia anitza da, aldats handiekin. Tontorrik garrantzitsuenak Sollube (696 m) eta Burgoa (452 m) dira.

Hidrografia

Itsasaldea hurbil egonik eta dauden aldats gogorren ondorioz, udalerri hau zeharkatzen duten errekek ibilbide laburra dute. Erreka aipagarrienak Akaga, Arronategi eta Etxebarria ditugu.

Herriguneak

Udalerriko herriburua Bermeoko herria bera da (itsas mailatik 25 metro gorago), hau da, portu ingurua, bertan bizi baitira biztanle gehienak (% 95).

Mugak

Hauek dira Bermeoren mugakideak:

• Iparraldea: Bizkaiko golkoa
• Mendebaldea: Bakio
• Ekialdea: Mundaka
• Hego-mendebaldea: Mungia eta Meñaka
• Hegoaldea: Arrieta eta Busturia

Ipar-mendebaldea: Bizkaiko Golkoa	Iparraldea: Bizkaiko Golkoa	Ipar-ekialdea: Bizkaiko golkoa
Mendebaldea: Bakio		Ekialdea: Mundaka
Hego-mendebaldea Mungia eta Meñaka	Hegoaldea: Busturia eta Arrieta	Hego-ekialdea: Busturia

Klima

Bermeo, kantauriar kostalde osoa bezala, klima ozeanikoaren eragin eremuan dago. Euria urte guztian egiten du, udaberrian eta udazkenean (azaroa eta abendua) ugariago izanik.

Tenperaturak oro har nahiko leunak izaten dira, negu ez hotzegi eta uda epelekin. Ingurunean jasotako tenperatura altuena 45 °C izan da; eta minimoa, aldiz, -9 °C. Urte osoko datuak hartuta, eguneko batez besteko tenperatura minimoa 9 °C inguruan ibiltzen da; eta maximoa, aldiz, 20 °C inguruan.

Datu klimatikoak (Bermeo)
Hilabetea	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)	13.2	14.5	15.9	16.8	20.1	22.6	25.2	25.5	24.4	20.8	16.4	14	20.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)	4.7	5.1	5.7	7.1	10.1	12.6	14.8	15.2	13.2	10.8	7.6	6	9
Pilatutako prezipitazioa (mm)	126	97	94	124	90	64	62	82	74	121	141	116	1195
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm)	13	11	11	13	12	8	7	8	9	11	12	12	128
Eguzki orduak	86	97	128	128	160	173	188	179	157	123	93	78	1584
Hezetasuna (%)	72	70	70	71	71	72	73	74	73	73	74	73	72
Iturria: Espainiako Meteorologia Agentzia

Historia

Armarria

Bermeoko armarria

Bermeoko armarria herriaren historiaren oinarrizko kontakizunei ezarritako irudikapen alegorikoa da. Sinbologia egokia erabiliz eta heraldikaren arauak betez, herriaren historian jazotako gertakizunik garrantzitsuenak islatzen dira bertan. Hori guztia kontuan izanda berregin da Bermeoko uriaren armarria, haren osatze eta antolatze heraldikoa onartzen duen ekainaren 6ko 1373/1968 Dekretuaren sarreran esaten den moduan. Otsoek, bizardun buruak, baleontziak, balea eta guzti, testuak, etab. Bermeoko historiaren gertakizunak eta zertzeladak agertzen ditu era enblematikoan: herribildu modura eratu zela, Bizkaiko Buru izan zela, arrantzari lotuta egon dela beti, eta gure lurralde historikoko herri guztien artean lehentasuna izan zuela. Udalerriko armarria, 1968. urtean legalki onartu zen.

Deskribapena

Urre koloreko atzealdearen gainean ihes egin nahian dagoen balea bat kolore urdin eta zilarrezko itsaso batean, lau arrantzale atzetik dituela eta batelaren aurreko aldean arpoia duen marinela dagoela. Goiburutzat, uri izendatu zuen Lope Diaz II.a Harokoaren familiako sinbolo diren bi otso, eta erdian bizardun buru bat. Armarrian ondoko esaldi hau ageri da: "Stemma Proderi in Primis Bermei".

Balea, batela arraunlariekin eta balea arrantzatzera doan arrantzalea bermeotarrek aintzina jarduten zuten lanbidearen erakusgarri dira, hots, balearen arrantzaren erakusgarri. Jarduera honek XI. mendetik XV.erarte iraun zuen gutxi gora behera.

Otsoak Bizkaiko armarriaren sinbolo dira eta Haro familiaren adierazpena dira. Izan ere, X eta XIV. mendeetan familia horretatik zetozen Bizkaiko Jaurerriko ordezkari nagusi guztiak. Haro familiak fundatu zuen lehen hiribildua dugu Bermeo.

Agure bizardunaren buruak Bermeok Bizkaiko gainerako herrien aurrean izan zuen nagusitasuna adierazten du. Horrela ba, Bizkaiko Batzar Nagusietan Bermeori ordezkatutako beste herri guztien artean lehenengo eserlekua zegokion eta Bermeoko alkateak hitz egiten zuen bakoitzean, gainerako herrietako ordezkariek kapelak kentzen zituzten herri honi zioten errespetuaren erakusgarri.

Armarrian agertzen den esaldiari dagokionez, "Stemma Proderi in Primis Bermei", Bermeok duen aintzinatasunaren erakusgarri da, izan ere, latin oso zaharrean dago idatzita. Horrek esaldiaren esanahia ulertzeko zailtasunak dakartza, hala ere honako zerbait esan nahi duela uste da: "Lehendabizi aurkezten dena Bermeo" edo "Bermeoko armarria da lehenengoa". Edozelan ere, Bermeok Bizkaiko gainerako herrien artean izan zuen gorentasuna adierazten du esaldi honek ere.

Historia

Portuko ikuspegia

Bermeori buruzko agiririk zaharrena Eneko Lopez Harokoa Bizkaiko lehen jaunak eta haren emazte Toda andreak Gaztelugatxeko, Bakioko eta Bermeoko etxalde batzuk San Juan de la Peña monasterioari eman zizkiotenekoa da.

Handik urte batzuetara, 1082an, berriro azaldu zen Bermeo izena, Lope Eneko, Bizkaiko bigarren jaunak, eta haren emazteak, Tekla andreak, Donemiliaga Kukulako monasterioari eliza eman ziotenean, agiri hartan "Sancti Michaelis Arcangel in Portu de Vermelio" idatzi baitzuten. Agiriok Bermeoren antzinatasuna erakusten digute, baina askoz ere urrunagora joan gintezke.

Lope Diaz II.a Harokoak, Bizkaiko jaunak, eman zion Logroñoko Forua, eta hiribildu izendatu zuen; agiriak datarik ez du, baina badirudi 1236an egin zela. Alfontso Jakintsua erregeak, berriz, Orozko haraneko Untzueta gazteluaren setioan zegoela, 1277ko abuztuaren 12an, aurreko foru hori berretsi egin zuen. Geroago, 1285eko martxoaren 18an, Lope Diaz III.a Harokoak, Bizkaiko zortzigarren jaunak, zabaldu eta hobetu egin zuen foru hori. Jaun Tellok ere zabaldu zuen forua, 1366ko apirilaren 25ean eman zion pribilegioari esker.

Bizkaiko jaun batzuek, artean Gaztelako erregeak ere bazirela, Bermeoko Santa Eufemia elizan sinatu zituzten lege zaharrak edo foruak. Euren artean Fernando Errege Katolikoak, 1476ko uztailaren 31n. Horrexek eman zion Bermeori "Bizkaiko Buru" titulua, egun hartan emandako pribilegioaren bidez. Eta izen bera gorde zuen, legez eta merituz, 1602. urtera arte. Urte hartan, Bilboko eta Bizkaiko beste erakundeetako agintariek eta handikiek ezin zutenez jasan Bermeok zeukan gorentasuna, jarritako auzi luzearen ondorioz, Bizkaiko Buru izaten jarraitzeko ahalmena kendu zioten Bermeori.

Bermeoko portu zaharra.

Baina, Bermeok, zelanbait, beste uri eta elizateekiko lehentasuna edukitzen jarraitu zuen; izan ere, berak zeukan lehenengo botoa eta jarlekua Batzar Nagusietan. Bermeoko prokuradoreek Batzar Nagusietan berba egiten zutenean bertan zeuden guztiek txapela kentzen zuten. Gaur egun, berriz, armarrian den agure-buru bizardunak justizia osoz nabarmentzen eta iraunarazten du Bermeori ostu zioten titulua.

Bermeok garrantzia handia eduki zuen sasoi hartan, eta horren erakusgarri dira Bizkaiko jaunek eman zizkioten pribilegioak eta zerga-salbuespenak. Zoritxarrez, Bermeon izan ziren suteen ondorioz, dokumentu horiek guztiak erre egin ziren, baina, hala ere, dokumentu haien zenbaki zerrendak ondo baino hobeto dakizkigu, baita noiz eman ziren ere. Horrek erakusten du hiribildu honek prestigio handia eta jaunen aldekotasuna zeuzkala.

Bizkaiko bandokideen arteko borrokek erabat asaldatu zuten Bermeoko bizimodua XV. mendean, eta horren aurreko mendeetan jasan zituen suteen eraginez (1297, 1347, 1360 eta 1422. urteetan), lur jota geratu zen udalerria. Ondorioz, Bermeoko bizilagun kopuruak eten barik egin zuen behera. Beste alde batetik, 1300. urtean Bilbo sortu izanak ere handitu egin zuen Bermeoren gainbehera.

Geroago ere izan ziren sute gehiago, eta haietako batek, oso-osorik erre zuen hiribildua. Sute horiek atsekabea eta zoritxarra ekarri zuten Bermeora,eta hiribilduaren biziraupena bera ere arriskuan jarri zuten. Jasandako guztia gorabehera, Bermeo bere garrantziari eusteko gai izan zen XVI. mendean ere, horren adibideak hauek izan daitezke: 1527ko apirilaren 7an Kofradiako ordenantzak berretsi zituela Karlos V.ak "zorragatik edo fidantzeagatik ez bada, ez bermeotarrik, ez bertako merkantziarik, ez Bermeora datorren atzerritarrik,ez beraren merkantziarik, ez atxilotzeko" pribilegioa berrestea 1546ko martxoaren 10ean Madrilen, eta Paulo IV.a Aita Santuak, 1563ko buldaren bidez, San Frantzisko elizari eman zion jubileua.

Ertzila dorretxea

Dena dela, esan behar da, Bermeok, XVI. mende osoan, eta zoritxar ugari gainditu ostean, "arrantza-merkataritza" jarduera bikoiztu egin zela eta penintsula osoko ontziteria garrantzitsuena eta handiena eduki zuela, hau da, Bilboko portuarekin zuen betiko borrokari eusteko gai izan zela. XVIII. mendearekin batera heldu zen Bermeora berpizkunde garaia, batez ere, arrantzaren garapenean oinarrituriko berpizkundea izan zen, ordura arte merkataritzarekin garatu zuena. Arrantza jarduerari ekin zion berriro ere eta, ondorioz, kaietako, kaleetako, eraikinetako, erreketako, harri-lubetako... eraikuntza jardun garrantzitsua egin zuten. Horren ondorioz, hirigintza ikaragarri garatu zen eta, horren eraginez, baita bizilagun kopurua handitu ere. Arraina gatzunetan ipintzeko lantegi asko eta asko sortu ziren, baita arrantzarekin zerikusia zeukaten industria eta ontziolak ere. Ontzioletan, era berean, erriberako arotzak eta itsasarotzak asko aritu ziren.

San Joan portalea edo Doniene atea

1872. urte inguruan, Napoleonen inbasioak eta karlistadek eragindako asaldurak gainditu ostean, goraldi ikaragarria izan zuen Bermeok, izan ere, arrain-harrapaketa handiei esker, ekonomiaren egoerak nabarmen egin zuen gora. Horri esker, azpiegitura- eta eraikuntza-obra garrantzitsuak egin ahal izan ziren, baita zerbitzu publikoetan ere, eta horietako asko zutunik daude gaur egun ere. Udaletxearen zaharberritzea, hiltegi zaharra eta Andra Mari eliza, esate baterako, sasoi haietakoak dira. Horri esker, Bizkaiko herririk jendetsuenetan bigarrena eta egoera ekonomiko onenekoa bihurtu zen Bermeo, Bilboren atzetik, jakina.

XX. mendean Bermeok inoiz baino kementsuago ekin zion itsasoari, aurrerapen teknologiko guztiak hartu zituen. Horri esker, loraldi garai ezin hobea bizi izan zuen, eta baxurako arrantzako abangoardian jarraitu zuen bertako flotak.Gaur egun ere alturako flota oso garrantzitsua da eta arrantza-industriarako egitura berealdikoa.

Bermeoko portu bereziak, alde zaharrak, bainurako kala txikiek, arrain fresko aukerakoarekin egindako sukaldaritzak eta negu epel eta uda ez oso beroek Bizkaiko turismo-leku trankil eta erakargarrienetakoa bihurtzen dute Bermeo, arrantzaren tradizioa sakon-sakon erroturik daukan euskal herria.

Ikus gainera

• Bermeoko gudua
• Sollubeko bataila

Demografia

1960ko hamarkadako industrializazioaren ondorioz, biztanleria handitu egin zen, nahiz eta aldaketa ez izan Bizkaiko beste herri batzuetan bezain handia. 1980ko hamarkadako krisialdi ekonomikoak biztanleriaren gutxitzea eragin zuen. 2000. urtetik aurrera populazioa egonkortu egin da.

Biztanleriaren bilakaera

Biztanleriaren epe luzeko eboluzioa hurrengoa izan da:

Biztanleriaren bilakaera

1704	1784	1850	1900	1950	2000	2010
1.408	3.711	5.377	9.061	12.517	16.972	17.026

Eta azken urteetakoa:

Biztanleriaren bilakaera
(Iturria: INE )

2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011
16.907	16.924	16.906	16.901	16.932	16.909	-	16.940	16.937	17.026	17.078

Barruti Antolakuntza

Demiku auzoa

Arana auzoa

Uria 10 auzotan banatzen da, horietako gehienek alkate propioa dute.

Jatorriz Bermeo gaur eguneko alde zaharra zen baina urteak aurrera joan ahala uria zabaltzen joan izan da alde garaietara. Prozesu hori 1980ko hamarkadan eta 1990eko hamarkadan gauzatu izan da nagusiki. Horrez gain, Bermeok azalera handia duen heinean, hainbat landa-auzo ditu.

Auzoak	Garaiera (m)	Biztanleria (2007)
Arana	122 m	N/D
Artika	26 m	127
Agirre	109 m	78
San Andres	155 m	33
Almika	111 m	79
Arranotegi	340 m	19
San Migel	135 m	76
Demiku	112 m	53
Mañu	330 m	91
San Pelaio	262 m	280

Ekonomia

Bermeo Erdi Aroan hasi zen portu gisa garrantzia hartzen, eta geroztik herriko ekonomia arrantzaren inguruko jardueran oinarritu izan da nagusiki: portua izan da herriko diru-iturri nagusia. Bermeok itsas zabaleko arrantzako ontziteria nabarmena du, eta itsasbazterreko arrantzarako Euskal Herriko ontziteria handiena. San Pedro arrantzaleen kofradia Bizkaian dauden garrantzitsuenetarikoa da, jarduera eta arrain sarrera handia dituenez.

Gaur egun, Eusko Jaurlaritzak egindako inbertsioei esker, bere merkataritza izaera berreskuratu egin du, eta arrantzak indartsu dirau bertan. Merkataritza kai aipagarria du eta 2006tik aurrera, kirol-portu berria ere badu.

Horrez gain, arrain kontserbagintzan diharduten zenbait enpresa daude: Zallo, Serrats eta Salica dira garrantzitsuenak. Baina industria ez da arrain kontserbagintzan soilik oinarritzen, badaude arrantza sektoreari lotuta diesel motorrak eta ontzientzako gailuak zein energia sortzeko lurreko egiturak egiten dituzten enpresak ere, Wartsila Ibérica esate baterako.

Atzean, Bermeoko portu komertziala

Portuan ez da soilik arrainarekin lan egiten, alde industrial bat ere badago, han lehengaiak biltzen dira. Kai horretan ontzien kontsignazio enpresak kokatzen dira, biltegi handiekin batera.

Herrian, zenbait egur lantegi ere badaude. Bestalde, DenokInn berrikuntza zentroak lan aukerak aztertzen eta lanpostuak sortzen jarduten du .

Beste instalazio aipagarri bat Gaviota gas plataforma da, Repsol enpresaren jabetzakoa. Plataforma horrek, 1986tik 1994ra arte, hamar milioi metro kubo gas natural atera zituen itsaspeko lurretatik. 1995etik aurrera, baina, gas biltegitzat darabilte. Gas biltegi erraldoi hori 106 metroko itsaso geruzaren azpian dago, kareharrizko ingurune batean, 2.100 - 2.700 metro bitarteko sakoneran. Udan gasa sartzen dute, eta neguan kontsumora bideratzeko ateratzen dute.

Jarduera ekonomikoa

Lehen sektorea

Biztanle aktiboen % 31k dihardute sektore honetan. Bermeo Bizkaiko lehen arrantza portua da eta bigarrena arrain kantitateari dagokionez. Arrantza sektorearen garrantzia nabarmena da, horretan diharduten 750 arrantzalek gobernatutako 80 ontzi daude. Nekazaritza sektoreari dagokionez, lurralde maldatsua izanik, laborantza lurrek azaleraren % 4,9 soilik hartzen dute (141 Ha). Zelaiek eta larreek azaleraren % 34,8 hartzen dute (1.003 Ha), horrek abelburu ugari bazkatzen ditu (1.079 abelburu). Eremu nabarmenena Sollube mendiko maldetan dagoen baso-azalerak hartzen du: 1.494 Ha (% 51,9).

Gaviota gas plataforma

Bigarren sektorea

Industriak eta eraikuntzak biztanleria aktiboaren % 31 hartzen dute. Industria arrantza-sektoreari estuki lotua dago. Arrain kontserbek eta eratorritako produktuek ematen diete lana langile gehienei. Elikagai industria horiez gain, ontziola txikiek, egur lantegiek, motore eta ontzi gaietarako lantegiek eta gas plataformak ere lanpostu asko eskaintzen dute. Landabaso industriagunea herriaren mendebaldeko aldean kokatuta dago.

Hirugarren sektorea

Zerbitzuek biztanleria aktiboaren % 38 hartzen dute. Bermeok Bizkaiko edozein udalerrik dituen zerbitzuak ditu, baina barnealdeko udalerrietatik aldenduta egoteak beste herriengan eragitea galarazi dio, eta, batzuetan, beste herri batzuen eragina izaten du. Aipatzekoa da, hala ere, arrantzaleen eta ontzi-jabeen arrantzaren inguruko espezializazioa eta herriak dituen finantza entitate, gestoretza eta aseguru zerbitzuak.

Portua

Artikulu nagusia: Bermeoko portua

Bermeok portu modura garrantzia Erdi Aroan hartu zuen. Garai hartan, arrantza eta komertzioa ziren protagonista. Portua Euskal Autonomi Erkidegoan dagoen garrantzitsuenetarikoa da, baxurako arrantza portu nagusia ere delarik.

Bermeoko kirol-portua

Gaur egun, Eusko Jaurlaritzak egindako inbertsioei esker, merkantzia jarduera berreskuratu du. Gainera, 2006. urtetik kirol-portua ere badu. Aipatzekoak dira merkataritza eta industria kaiak.

Datuak

Kirol portua

Portuko sarrera:

• Zabalera: 90 metro
• Sakonera: 6 metro
• Norabidea: Ekialde-ipar-ekialde

XIXILI KAIA

• Kaiaren metroak: 140
• Ur sakonera: 0,6 m
• Kaiaren azalera: 3.100 m²

ERROXAPE KAIA

• Kaiaren metroak: 520
• Ur sakonera: 0,6 m
• Kaiaren azalera: 60.000 m²
• Estalitako biltegiak: 12.000 m²

Zerbitzuak

Merkataritza portua

• Ontziolak
• Portu-trenbidea
• Ainguralekuak.
• Garabiak (12 tonakoak)
• Konpontze tailerrak, aroztegiak
• Ur hornitzaileak.
• Erregai hornitzaileak: gasolioa
• Elektrizitate hornitzaileak
• Baskulak: 3 (40 eta 60 tonakoak)
• Erabilitako olio bilketa

• PORTUKO BULEGOA: Matxikorta kaia.
• ITSAS KAPITAINTZA: Erroxape kaia.
• BERMEOKO LEBAZALIEK y MENDIETA U.T.E: Fraile leku kalea 1.
• ITSASOKO ETXEA (Itsasoko Gizarte Institutua): Arrantzaleen kofradia kalea 1.
• Gurutze Gorria (ITSAS SALBAMENDUA): Matxikorta kaia.

Horrez gain, portuan "San Pedro" arrantzaleen kofradia, izotz fabrikak, izozte fabrikak eta arrain haztegiak daude, besteak beste.

Politika

Artikulu nagusia: Bermeoko politika

Udal Osaketa

Bermeoko udaletxea eta Sabino Arana enparantza

2011ko maiatzeko udal hauteskundeetan osatutako udala honakoa da:

Bermeoko udalbatza
Alderdia	Zinegotziak	Boto kopurua
Bildu	9	4.489 (%47,82)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)	8	3.969 (%42,28)
Aralar	-	397 (%4,23)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))	-	273 (%2,91)
Alderdi Popularra (PP)	-	145 (%1,54)

• Boto emaileak guztira: 9.505 (% 69,65)
• Abstentzioa: 4.142 (% 30,35)
• Boto baliogabeak: 118 (% 1,24)
• Boto zuriak: 114 (% 1,21)

Gaur egun dagoen alkatea Bilduko Idurre Bideguren Gabantxo anderea da.

Errepide eta Garraiobideak

Bermeok Mungiarekin (18 km) bat egiten du errepidearen bitartez, eta Gernika-Lumorekin (14 km) BI-2235 errepidearen bitartez. errepidea ere badu, Bakiorekin (12 km) bat egiteko. Bilborekin (33 km) komunikatuta dago eta BI-2235 errepideen bitartez, azken honek autobidearekin bat egiten duelarik. errepideko zati nagusia autobidez osatuta dago, Sollube mendiaren zatia izan ezik. Zati hau autobide bihurtzeko eta errepide osoa autobidez osatuta egoteko Bizkaiko Foru Aldundiak tunel bat eraikitzeko proiektua bideratu du. Horrez gain, Bermeoko sahiesbidea egiteko plana ere abian da, modu horretan errepidea eta BI-2235 errepideak bat egingo dutelarik udalerriaren hegoaldeko aldean.

Horrez gain, Bermeok autobus, tren, taxi eta hiri-autobus zerbitzuak ere baditu.

Bizkaibus

Bizkaibusek honako helmugak dituzten autobus lineak eskaintzen ditu:

• A 3515 Bermeo - Gernika - Zornotza - Bilbo BI-2235 (Astelehenetik ostiralera 6:30etik 22:00etara ordu erdiro / larunbat, igande eta jaiegunetan 6:30etik 22:30era orduro)

• A 3527 Bermeo - Mungia - Bilbo (Autobiatik ) (Astelehenetik ostiralera 6:50etik 21:50era orduro / larunbat, igande eta jaiegunetan 9:50etik 20:50era bi ordurik behin)

• A 3528 Bermeo - Mungia - Derio - UPV/EHU (Astelehenetik ostiralera 6:40an, 7:40an, 8:40an, 9:40an eta 13:40an / asteburu eta jaiegunetan ez dago zerbitzurik)

• A 3524 Bermeo - Bakio (Astelehenetik ostiralera 7:15etik 19:15era bi ordurik behin / asteburu eta jaiegunetan ez dago zerbitzurik)

Bermeoko tren geltokia

Euskotren

Euskotrenek trenbide zenbait sare eskaintzen ditu herria Bilborekin eta bidean dauden herriekin lotzen dutenak eta tren aldaketa eginez, berriz, Bizkaiko ekialdeko herriekin eta Gipuzkoarekin zerbitzua ematen dutenak.

• Bermeo - Bilbo. (Astelehenetik ostiralera 6:18tik 20:48ra ordu erdiro eta 21:35ean eta 22:35ean / larunbat, igande eta jaiegunetan 7:43tik 21:43ra orduro)

• Bermeo - Gernika - Zornotza (Larunbatetan gaueko zerbitzua 23:39an, 1:18an, 3:18an eta 5:18an)

• Bermeo - Gernika. (Larunbatetan gaueko zerbitzua 22:43an eta 7:43an)

Taxiak

Taxi geraleku bat dago Lamera parkean. Geralekuak abisuak jasotzeko telefonoa du.

Bermibusa

Artikulu nagusia: Bermibusa

Herriko zenbait leku lotzen dituen herri-autobusa da. Goizez eta arratsaldez dabil, astelehenetik ostiralera.

Zerbitzuak

Ospitale Psikiatrikoa

Osasuna

• Bermeoko osasun zentroa (anbulatorioa)

• Medikuntza orokorra
• Pediatria
• Analisi klinikoak
• Ginekologia
• Emagina
• Erizaintza
• Larrialdietako etengabeko zerbitzua (24 ordu)

• Itsasoko Gurutze Gorria (anbulantziak)
• Bermeoko Ospitalea: ospitale psikiatrikoa
• Eguneko Zentroa
• Bermeoko Medikuntza Zentroa - Igualatorioa (IMQ)
• Medikuntza Zentroa - Osasun Bulegoa

Hezkuntza

Udal liburutegia

Nahitaezko hezkuntza eta batxilergoak

• San Frantzisko herri ikastetxea

• Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntza
• D eredua
• Amara Berri sistema

• Sagrado Corazón ikastetxea (Karmeldarrak)

• Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntza
• Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (DBH)
• B eta D ereduak

• Luis Eleizalde ikastola

• Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntza
• Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza
• D eredua

• Ignacio Arozena - Benito Barrueta institutua

• Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (D eredua)

Batxilergoak

• Giza eta Gizarte Zientziak (A eta D ereduak)
• Natur eta Osasun Zientziak (D eredua)
• Teknologi Zientziak (D eredua)

Erdi Mailako prestakuntza zikloak

• Administrazio Kudeaketa (D eredua), Kontsumoko Produktu Elektronikoak (D eredua)

Haur Eskolak

• Haurreskola

Lanbide Heziketa

• Itsas institutua (A eredua)
• Lanbide Hastapena (Soldadura - Hostalaritza - Mekanika)

Bestelakoak

• Hizkuntza Eskola Ofiziala

• Hizkuntzen ikasketak egiteko eta hizkuntzen jakintzako titulu ofizialak lortzeko eskola. (Euskara - Ingelesa - Frantsesa - Alemaniera).
• Honako herri hauetako bizilagunei ematen die zerbitzua: Ajangiz, Arratzu, Arrieta, Bakio, Bermeo, Busturia, Ea, Elantxobe, Ereño, Errigoiti, Forua, Fruiz, Gamiz-Fika, Gatika, Gautegiz-Arteaga, Gernika-Lumo, Ibarrangelu, Kortezubi, Laukiz, Maruri-Jatabe, Mendata, Meñaka, Morga, Mundaka, Mungia, Murueta, Muxika, Nabarniz eta Sukarrieta.

• Helduen Heziketa Iraunkorra(HHI)

• Alfabetatzea, bigarren mailako graduatua, 25 urtetik gorakoentzako unibertsitaterako prestakuntza, lantegiak.

• Jose Antonio Egia udal musika eskola

• Klarinetea, saxofoia, txirula, tronpeta, tronboia, bonbardinoa, txistua, silbotea, atabala, biolina, biolontxeloa, pianoa, gitarra, akordeoia, trikitia, panderoa, gitarra elektrikoa, baxu elektrikoa, bateria.

Kirola

Bermeoko arraun elkartearen eraikina

• Areneko Udal Kiroldegia

• Igerilekuak, gimnasioa, squash jokalekuak, saskibaloi eta areto-futbolerako jokalekua, eskalada hormak, eta abar.
• Kick boxing, boxeo, aerobik, spinning, igeriketa, kardiobox eta abarren klaseak ematen dira.
• Kiroldegiak kafetegi bat ere badu.

• Itsas Gane futbol zelaia: Bermeo Klubaren jokalekua.
• Artza udal pilotalekua
• Bermeoko Arraun Elkartea
• Udal Probalekuak

Kultura

• Gizarte eta Kultura Etxea
• Gazteentzako Informazio Zerbitzua (GIZ)
• Sexu Aholkularitza Zerbitzua (Bermesex)
• Gaztelekua: 12 eta 18 urte bitartekoentzako aisialdi zentroa.
• Ludoteka: 6 eta 12 urte bitartekoentzako aisialdi zentroa.
• Joxe Migel Barandiaran udal liburutegia
• Udal Artxiboa

Kultura

Izaro uhartea eta Ogoño lurmuturra uhinurrategitik ikusita

Hizkuntza

Mendebaleko euskararen aldaera bat da herriko euskalkia. Euskal hiztunen ehunekoa handia da (% 75,7), baina erabilera baxuxegoa da, (% 60,3). Alde nabarmenak daude, hala ere, erabiltzaileen artean. Izan ere, adinekoen % 80,1ek eta umeen  % 53,5ek erabiltzen dute (beraz, gehienek); gazteetan eta helduetan, berriz, gutxiengoak jarduten du euskaraz, % 31,9k eta % 31,1ek, hurrenez hurren.

Herria UEMA udalerri euskaldunen mankomunitatean sartuta egon zen, eta lau urtez bertatik kanpo gelditu zen. Dena den, 2011ko irailaren 2an jakinarazi zen berriro sartuko zela mankomunitatean. Gainera, urte berean, Bermeoko Udala Bizkaiko lehena izan zen Eusko Jaurlaritzak eta Euskalit Fundazioak ematen duen "Bikain" ziurtagiriko urrezko maila jasotzen, administrazioaren hizkuntza normalkuntzan lortutako emaitzengatik.

Jaiak eta ekitaldi nagusiak

• Udalaren webguneko kultur agenda
• Udalaren webguneko jai zerrenda

Urtean zehar, jaiez gain, kultur zein kirol ekintza aipagarriak egiten dira (kasu batzuetan datak ez dira zehatzak):

Kultura agenda

Urtarrilean:

• Errege Magoen kabalgata
• Hiri lasterketa

Otsailean:

• Aratusteak (Aratuste asteartea)

Martxoan:

• Itsas gudari eguna (1.astean). Bermeoko EAk antolatuta.
• Aste Santuko prozesioak (Aste Santuko barikuan)
• Emakumeen Eguna

Maiatzean:

• Arrain azoka (Hileko azken aurreko asteburuan normalean)

Ekainean:

• Eliza eta ermiten arteko martxa (sollube707 mendi taldeak antolatua)
• Donibane bezperako suak (ekainak 23)
• Donibane eguna (ekainak 24): Gaztelugatxeko Doniene baselizarako erromeria.

Uztailean:

• Jazzber jaialdia (1. astean): Getxoko jazz lehiaketaren musika taldeak barne.
• HIESari buruzko topaketak (1-2. astean): Txo Hiesa taldeak antolatuta.
• Gorefest (2. astean): Gore estiloko film laburrak.
• Aritzatxu Rock Free: rock jaialdia. 2011-ean azken jaialdia izango zela iragarri zuten antolatzaileek.
• Nazioarteko Folklore jaialdia (uztailaren erdian): Alkartasun dantza taldeak antolatua.
• Madalen bezpera (uztailak 21)
• Madalen eguna (uztailak 22): itsas erromeria, Bermeo-Elantxobe-Mundaka-Bermeo artean.
• Biking Maratoia (uztaileko larunbat batean): txirrindu estatikoen maratoia, portuan.

Abuztuan:

• Nazioarteko Musika Astea
• 1912ko galernaren omenezko ekitaldia (Abuztuak 12)
• San Roke eguna (abuztuak 16): Tala auzoan jai giroa.

Irailean:

• Skate Or Due: Skate jaialdia (1. astean)
• BERMEOKO JAIAK, Andra Mariak (irailaren 7tik 16ra)

Jai hauen baitan hainbat ekintza daude: estropadak, sukalki eguna, herri kirolak, kontzertuak, antzerkiak, danborradak, jaitsierak, azokak, play back txapelketak, su artifizialak eta ikuskizun bereziak, besteak beste.

• Bezpera eguna (irailak 7): txupinazoa eta mozorro jaitsiera Almika auzotik.
• Andra Mari eguna (irailak 8): umeen danborrada eta esku pilota partida nagusiak.
• Arrantzale eguna (irailak 9)
• Andra Mari Hirugarrena (irailak 10)
• Santa Eufemia eguna (Irailak 16): baserri giroko azoka Bermeoko Andra Mari jaietako azken egunean.

(Jaiak irauten duten asteko larunbatean Sukalki txapelketa antolatzen da Tala Auzoan)

• Estropadak "Bermeo Hiriko Ikurriña" (Jaiak bukatu eta geroko larunbatean)

Urrian:

• Bermistorian ( 3. edo 4. astean): Erdi Aroko azoka eta Bermeoren historiarekin lotutako ekintzak.

Azaroan:

• San Martin azoka (San Martin egunaren asteko igandean): Txerriaren hilketa ospatzeko egindako baserriko produktuen azoka da. Odoloste Txapelketa ere egiten da.

Abenduan:

• Euskararen Eguna (abenduaren 3an)
• Olentzeroren desfilea

Erdi Aroko azoka

Azoka eta merkatuak

• Arrain Azoka

Arrain Azoka maiatzeko 3. asteburuan antolatzen da. Hiru egun (ostirala, larunbata eta igandea) irauten duen azoka da, eta bertan, arrantza sektoreko enpresek euren produktuak ikusgai eta salgai jartzen dituzte. Azokak bisitari ugari erakartzen du (urtero 100.000 lagun inguru) eta probintzia osoan nahiko ezaguna da. Azokak irauten duen asteburuan zehar hainbat ekintza antolatzen dira, hala nola, arrain-kontserba lantegietara bisita gidatuak, arrantzaleen kofradia zaharrean arrain salmenta nola egiten den erakusten da, haurrentzat jolas eta tailerrak antolatzen dira eta arrain mota desberdinak dastatzeko karpa bat zabaltzen da. Azoka honen baitan Hegaluze Saria ematen zaio herritarrek aukeratzen duten Bermeoko erakunde edo pertsona bati, Bermeoko izena ezagutzera emateagatik.

• Santa Eufemiako nekazaritza azoka

Azoka hau urtero irailaren 16an antolatzen da, herriko jaietako azken eguna izanik, Santa Eufemia eguna hain zuzen. Azoka honetan euskal baserrietan landutako produktuak eskaintzen dira, gaztak, Bizkaiko txakolina, lekaleak, pastel eta tartak, barazkiak eta frutak esate baterako. Horrez gain, eskuz landutako produktuak ere eskaintzen dira.

• Erdi Aroko azoka

Urriko azkenaurreko asteburuan edota azken-hereneko asteburuan antolatzen da eta bertan Bermeoko historiari lotutako zenbait ekintza antolatzen dira. Azokako postuetan hestebete desberdinak, pastel, tarta zein pasta desberdinak dasta daitezke eta eskuz egindako artikulu desberdinak aurki daitezke.

• Merkatua

Astero, martitzenetan, Atalde kalean ipinitako postuek oinetako, arropa, gozoki, fruta, barazki, musika edota etxeko tresneria eskaintzen dituzte.

• Udal Azoka

Azoka honek, urte guztian zehar mota desberdinetako produktuak eskaintzen ditu eta harategiek, urdaitegiek, arrandegiek, lora-dendek, fruitategiek, arraultza-dendek, osagarri dendek eta kafetegiak osatzen dute.

Kirola

Urdaibai Arraun osatzen duten arraunketa taldeetariko bat Bermeokoa da, eta zaletasun handia dago herrian. Bestalde,bola-jokoaren aldaera bereizia jokatu izan zen Bermeon, galdu arte baserri-auzoetan gorde izan zena.

Hedabideak

• Itsuki Irratia (105.2 FM)

Herriko irratia da. Albistegiak, musika saioak, zorion-agur saioak eta lehiaketak antolatzen ditu.

• Oizmendi Telebista

Eskualdeko telebista katea. Eskualdeko albisteak, zorion-agurretarako saioak, magazinak, dokumentalak, eta abar eskaintzen ditu.

• Urremendi

Eskualdeko hilabetekaria.

• Busturialdeko Hitza

Busturialdea-Urdaibaiko albisteak biltzen dituen egunkaria.

Ondasun nabarmenak

Leku interesgarriak

Doniene baseliza, Gaztelugatxeren gainean

• Gaztelugatxeko Doniene

Bakiorako errepidetik heltzen da Gaztelugatxera; Bermeotik joanez gero, Matxitxako igaro ondoren. Gaztelugatxe, lurrera zubi baten bitartez lotuta dagoen uhartea da. XIV. mendean gaztelu bat egon zen haren gainean; gaur egun, Gaztelugatxeko Doniene edo San Joan Gaztelugatxekoa deritzon ermita dago, San Joan (Done Ibane) santuari eskainitako santutegia. Uhartearen ekialdea da Bermeokoa; mendebaldea, berriz, Bakiokoa da.

Urtero, ekainaren 24an, Bermeotik eta Donienerainoko erromeria ospatu ohi da, hainbat lekutatik etorritako erromesen parte hartzearekin. Abuztuaren 29an santuaren omenezko meza ospatzen da, San Joan Lepamoztuaren egunean eta Bermeoko udalak uhartearen jabetza berresten du. Abenduaren 31n ere meza ospatzen da, urte berria agurtzeko.

Gaztelugatxe Euskal Herriko leku turistiko aipagarrienetakoa da, urtero milaka bisitari izaten dituena. Gainera, inguru hori guztia babestutako erreserba da.

Aketx uhartea

• Matxitxako lurmuturra

Matxitxako lurmuturrean izen bereko itsasargia dago; edo, zehazkiago, bi itsasargi: itsasargi zaharra, gaur egun erabilerarik ez duena, eta berria, lanean dabilena. Lekuak Bizkaiko kostaldearen ikuspegi paregabea eskaintzen du eta itsas ugaztunak ere ikus daitezke bertatik.

• Aketx uhartea

Gaztelugatxeren ipar-ekialdean dagoen uhartea da. Akatz izenaz ere ezaguna da. Landaredi urria du, eta txorien bizileku da. Hara igotzea zaila gertatzen da.

Izaro uhartea

• Izaro uhartea

Izaro Urdaibaiko natura erreserbaren atea dugu. Uharteko alde garaian frantziskotarren komentu bat egon zen XIII. mendera arte. Bizkaiko Jaunek berebiziko debozioa zioten Izaroko komentuari. Enrike IV.a (1457), Fernando "Katolikoa" (1476) eta haren emaztea, Isabel "Katolikoa" (1483) joan ziren uhartera. Guztiek mesede eta opariak eman zizkioten komentuari.

Izaron zeuden fraideak uhartean bertan hartzen zituzten frutekin elikatzen ziren. Frantziskotarrek laguntza ematen zieten arrantzaleei seinaleak ipinita edo suak piztuta, beraz, harreman onak zituzten euren artean. Une latzetan, fraideek zapi zuria jartzen zuten kanpai-horman, bermeotarrak laguntzera etor zitezen.

Sasoiko itsas lapurren erasoren bat jaso ondoren, uhartea betiko utzi eta Forura joan ziren 1719an. Komentua bota eta Maria Magdalenari eskainitako baseliza eraiki zuten bertan. Horren aztarnak ikusten dira oraindik, baita komentuarenak eta Isabel "Katolikoak" egiteko agindu zituen eskailerenak ere. Gaur egun, Urdaibaiko itsasadarrarekin batera babestutako leku ekologikoa da, bertan hegazti ugarik beren kumeak izaten dituzte.

Aritzatxu hondartza

• Alde Zaharra

Kolore askotako arrantzale-etxez osatuta dago.

• Aritzatxu hondartza

Aritzatxu tamaina txikiko hondartza da, udaberrian edo udan eguzkitan egoteko edo bere ur garbietan bainu bat hartzeko aproposa. Hondartzak sorospen zerbitzua, komunak, hondartzaina eta taberna dauzka. Jendeak honi buruz duen iritziaren arabera Bizkaiko hondartza onena izendatu dute, 5tik 4.6ko puntuazioa lortu zuelarik 2011. urtean. [3]

• Arriboletako hondartza

Harri-bolez osatutako 5 km luzedun hondartza da. Ez du sorospen zerbitzurik. Hondartza bereziki ona da urpekaritzan aritzeko.

Eraikinak

Ertzila dorretxea

• Ertzila dorretxea (Arrantzaleen Museoa)

Erdi Aroan Bermeo defendatzen zuten 30 dorreetariko bat zen, eta gaur egun zutik dirauen bakarra da. XV. mende amaieran eraiki zen eta Portu Zaharraren gainean estrategikoki kokatuta dago. Dorretxea da eta Ertzillatarren etxebizitza izan zen. Bertako pertsonaia famatuak honakook dira: Fortun Garcia eta Araukariaren egilea den, Alonso Ertzilla eta Zuñiga.

Mendeetan zehar, etxebizitzak funtzio ezberdinak bete izan ditu, bere betebehar militarraz gain: lonja moduan erabili zen, arrantzaleen etxea ere izan zen eta arrain biltegi izatera ere heldu zen. 1948. urtean fatxada berritu zuten, eta lan haietan arku gotikoak eta gezi-leihoak aurkitu zizkioten. Gainera, Arrantzaleen Museo bihurtu zuten. 1984an eta 1985ean berrikuntza gehiago egin zizkioten fatxadan, eta harlandua aldatu zioten.

• Kasinoa

Severino Atxukarrok eraiki zuen, 1894an. 1983an, berriz, erori egin zen uholde batzuen ondorioz. Berreraikia izan zen eta harrez gero, ekleptizismoaren barruan sartzen den obra dugu. Lamera parkean dago. Eraikinaren alde desberdinak zeregin askotarako erabiltzen dira. Alde batean erakustoki eta hitzaldi zein zinema aretoa den Nestor Basterretxea aretoa dago. Eraikinaren erdialdeko espazioa, berriz, jatetxe batek hartzen du. Eraikinaren beste aldean, "irlandar estilo"ko taberna bat eta kafetegi bat daude.

Kasinoa

• Bermeoko udaletxea

Sabino Arana Goiri enparantzan kokatua, 1732an eraiki zuten. Haren fatxadan bi eguzki erloju daude, eta monumentu historiko artistikoa da.

• Kikunbera etxea

Euskal Herriko arkitektura arrazionalistaren aleetako bat. Itsasontzi itxura dauka, eta 1995ean monumentu historiko artistiko izendatu zuten.

• Batzokia

Estilo modernistako eraikina da, eta Pedro Ispizuak eraiki zuen.

Elizak eta monumentuak

• Frantziskotarren eliza eta klaustroa

San Frantzisko komentua 1357ko urtarrilaren 30etik darama harresitik kanpo. Komentua eliza gotiko batek, klaustro batek eta etxebizitza batek osatzen dute. Urte batzuk geroago, garaiko aita santuak komentua itxi nahi izan zuen baina ez zuen lortu.

Santa Eufemia eliza

Eliza: Elizak laukizuzen itxura du, eta 12 metro zabal, 48 metro luze eta 21 metro garai da. XVI. mendeko nabe gotiko bakarra du. Nabeak zazpi tarte ditu gurutze-gangez osatuak, eta hainbat kapera ere baditu. Haren erretaula barrokoa da. Abesbatzaren lekuan (koruan) 1914ko organoa eta dimentsio txikiko arrosetoia daude. XIX. mendean ingelesek erre zuten, eta berreraiki egin behar izan zen.

Klaustroa: Lekurik aipagarriena da eta 14 x 14 metroko lauki batek osatzen du. Eliza baino zaharragoa, elementurik zaharrena da eta politena ere bai. Edena irudikatzen duen lorategia arkupe ojibal batez dago inguratuta. Gangak izan beharrean, goiko solairuak sostengatzen dituzten egurrezko xaflak besterik ez du. Mendeetan zehar, etxebizitzak eraldaketa ugari izan ditu kuartela, eskola nautikoa, epaitegia... izan dela, bertan merkatua ere egin izan da. Orain dela urte batzuk, udalak erosi eta eraberritu egin zuen. Bertan katekesi klaseak ere ematen dira gaur egun.

• Santa Eufemia Eliza

Santa Maria eliza

Santa Eufemia eliza portuaren ondoan kokatutako eliza da, herriko eliza zaharrena eta garrantzitsuena. Izan ere, antzina erregeek horrarteko bidaia egiten zuten zin egiteko, zin-eliza izatea dugu, beraz, bere garrantziaren erakusle nagusia. XIII. mendekoa da, ematen du herria sortu zenekoa dela. 26 metro luze, 12 metro zabal eta 20 metro luze da. XVIII. mendeko dorre barrokoa eta erretaula neogotikoa ditu. Haren altzarien artean Mendozatarren hilobia da esanguratsuena. Herriak izandako suteen ondorioz, gaur egun dagoen eraikina XV. mendekoa da. Horri portiko bat erantsi zitzaion, baina 2000. urtean bota egin zuten elizak bere betiko itxura gorde zezan, hots, portikorik gabekoa.

• Santa Maria eliza

Bermeoko eliza berriena da, XIX. mende erdialdean Silvestre Perez arkitektoak eraikia.

Eliza hau Talako Santa Maria eliza bota egin behar izan zutelako eraiki zen, haren egoera kaxkarra zelako, eta Bermeoko fededun kopuru handia hartzeko beste bi elizak ez zirelako nahikorik. Obrak 1823an hasi ziren eta 1858an bukatu baziren ere, ez zuten inauguratu 1866. urtera arte. Hala eta guztiz, estrainekoan bukatu gabe zegoen bai kanpotik bai barrutik. Dorrea esate baterako, 1899an bukatu zuten.

Eraikina neoklasikoa da, bi dorre dituena albo bietan, eskumakoan kapandorrea du baina bigarrena eraiki barik gelditu zen. Portikora zutabe erreskada bat igaroz sartzen da. Eraikin honek erromatar edo greziar tenplu baten antza handiagoa du, eliza katoliko batena baino. Gurutze greko baten itxura du eta erdialdean kupula oktogonala dago. Sarreran bi kapera daude albo banatan eta kupula sostengatzen duten zutabeen artean lau erretaula ditugu.

Doniene atea

• Talako Andra Mari eliza

1310. urtean eraiki zen eta XVIII. mendean bota zuten, bere egoera txarra zela eta. Gaur egun ospitale psikiatrikoa dagoen lekuan egon zen eraikita. XIII. mendean, etengabeko hazkundean ari zen herriarentzat Santa Eufemia eliza txiki gelditu zen eta berau baino handiagoa izango zen Talako Andra Mari eliza eraiki zuten. Tamaina handiko eliza zen, hiru nabe eta fatxadan bi dorre zituena.

• Aita Guria baleontzia: bale-arrantzaren interpretazio zentroa

XVII. mendeko baleontzi baten birsortzea da eta Artza kaian dago kokatuta. Baleontzia bisitatzeko bisita gidatuak daude.

• Doniene atea

XIV. mendean, Bermeoren osperik handieneko garaian, harresia ipini zuten herriaren inguruan, defentsarako. Harresiak zazpi ate zituen, baina gaur egun Doniene ateak edo San Juan portalea deritzonak baino ez dirau. Oso deigarriak dira harresiaren zabalera eta egitura.

Bestelakoak

"Itzulera" eskultura

Bermeon badira hiribilduan garrantzitsuak izan diren arrantzaleak, baserritarrak eta bestelako pertsonaiak omentzeko zenbait eskultura:

"Badatoz", arrantzaleen familien omenezko irudia.

• Itzulera: Herriko arrantzaleei eskainitako eskultura da eta Farol Berdea kaian dago kokatuta.

• Benito Barruetaren omenez: Benito Barrueta margolari bermeotarrari eskainitako monumentua da, Talan dago.

• Badatoz: 1912ko abuztuaren 12an izandako galernari begira dagoen familia baten irudikapena da. Torrontero enparantzan dago kokatuta.

• Baserritarrak: Baserritarrek bere produktuak saltzeko herrira egiten zituzten bisiten omenezko bi figurek osatzen dute. Eurei eskainita daude eta euren lana omentzeko egina dago. Taraska enparantzan dago.

• Matxitxakoko Guda: Doniene inguruan eraikitako eskultura da.

• Olatua: Nestor Basterretxea artistaren lana, Bermeoko herriari eta bertako bizilagunei eskainita dago. Portu Zaharrean kokatzen da.

• Xixili: Herriko lamia famatuaren irudia da. Haren izena daraman kaian kokatzen da, Bermeoko portuari sarrera ematen dion kaian hain zuzen.

• Arrain saltzaileak: Arrain saltzaileek egiten zuten lanaren omenezko eskulturak dira. Doniene atearen inguruan daude.

• Azken olatua, azken arnasa: Portu Zaharrean kokatutako Enrike Zubiaren eskultura dugu.

• Alonso Ertzilla eskultura: Alonso Ertzillari eskainitako bustoa da. Alontso Ertzilla Araukaria-ren egilea izan zen eta haren gurasoak Bermeokoak ziren.

• Euskal kosmogonia: Nestor Basterretxea artistaren eskultura sorta da. Lamera parkean dago.

Argazki galeria

• 

  Portu zaharra

• 

  Portu zaharra

• 

  Portu zaharra, gaur egun kirol-portua dena

• 

  Merkataritza portua

• 

  Gaztelugatxeko Doniene

• 

  Gaztelugatxeko eskailerak

• 

  Aketx uhartea

• 

  Izaro uhartea

• 

  Matxitxakoko gudan hildakoen omenezko monumentua

• 

  Olatu eskultura

• 

  Xixili

• 

  Badatoz eskultura

• 

  Santa Eufemia eliza

• 

  Santa Maria eliza

• 

  "Aita Guria" baleontzia

• 

  Ertzilla dorretxea

• 

  Bermeoko udaletxea

• 

  Bermeoko ospitale psikiatrikoko sarrera

• 

  San Juan portalea

• 

  Portu Komertziala eta Arrantzaleen Kofradia

• 

  Aritzatxu Hondartza

• 

  Kikunbera etxea

• 

  Alonso Ercilla y Zuñiga-ren irudia

Bermeotar ospetsuak

• Juan Akurio, Nao Victoria ontziko pilotua, Magallanesen espedizioan bizirik atera zenetariko bat.
• Santos Domínguez y Benguria (1841- 1905), arkitektoa, diplomatikoa eta politikaria.
• Benito Barrueta (Bermeo, 1873 - 1953), margolaria.
• Teodoro Anasagasti (1880-1938), arkitektoa.
• Francisco Basterretxea (1889-1975), politikari eta abokatua.
• Gregorio Solabarrieta (1900-1978), musikaria.
• Jose Maria Urtzelai (Bermeo 1903 - Busturia 1979), margolaria.
• Gonzalo Nardiz (1905-2003), politikaria, Eusko Jaurlaritzako sailburu izana.
• Nestor Basterretxea (1924-), margolari, eskultore eta zinegilea.
• Ignacio Arozena Etxebarria (1931-2003), idazle eta historia irakaslea.
• Begoña Bilbao (1932-2005), idazle eta filologoa.
• Jose Juan Castillo (1945), sukaldaria, Euskal Sukaldaritza Berriko (Nueva Cocina Vasca) sukaldarien taldeko partaidea.
• Juan Karlos Goienetxea Beitia' (1949), politikaria, 16 urtez alkate, eta Eusko Alkartasunako Bizkaiko lehendakari ohia.
• Analupe Fernandez (1960??), abeslaria eta rapsoda.
• Josu Erkoreka (1960-), politikaria, EAJren eleduna Espainiako Kongresuan.
• Izaskun Bilbao (1961), politikaria, Eusko Legebiltzarreko presidente ohia. 2009ko uztailaz geroztik, Europako Parlamentuko parlamentaria.
• Martin Lejarraga (1961), arkitektoa.
• Ricardo Odriozola (1965), biolinista eta musikaria.
• Lucía Etxebarria (1966), idazlea. Valentzian jaioa, bermeotarra du aita.
• Antonio Karmona Herrera (1968), futbolaria (Deportivo Alavés eta Eibar).
• Bingen Fernández (1972), txirrindularia (Euskaltel-Euskadi eta Cofidis).
• Ilaski Serrano (1976), kazetaria, irrati esataria eta telebista aurkezlea.
• Agurne Anasagasti (1978), telebista aurkezlea.

Erreferentziak

• Anton Erkoreka Barrena, Etnografia de Bermeo, Doniene argitaletxea, 2003. ISBN 84-931626-0-4.
• 2008 Asier Romero Andonegi, Documentación tardomedieval de la villa de Bermeo: edición y estudio. Taller Digital; Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, Alicante. Tesis Doctoral. ISBN 978-84-691-3008-7.
• 2007 Asier Romero Andonegi, Bermeo en sus documentos. Siglos XV y XVI. Bermeoko Udaletxea, Bermeo. ISBN 978-84-606-4185-8

Kanpo loturak

• Udalaren webgunea
• (Gaztelaniaz) BERMEO Auñamendi entziklopedian (Euskomedia fundazioa)
• Bermeokue
• Arrantzaleen museoa
• Bermeoko ospitalea
• Bermeoko Erdi Aroren gaineko dokumentuak, artikuluak eta hitzaldiak
• Bermeoko euskararen egoerari buruzko erreportajea, Argia astekarian (2008-11-30).

Turismo enpresak

• Hegaluze: ibilaldi turistikoak Urdaibain.
• Matxitxako nautika: itsas bidaiak.
• Atuntxo Itsas bidaiak.
• Turdaibai: Urdaibaiko Turismo Iraunkorreko Elkartea.