Bermeo

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Bermeo

 Bizkaia
Bermeoko ikuspegi orokorra.
Bermeoko ikuspegi orokorra.
Bermeoko bandera

Bermeoko armarria

Izen ofiziala Bermeo
Estatua
Erkidegoa
Herrialdea
Eskualdea
Espainia
Euskal Autonomia Erkidegoa
Bizkaia
Busturialdea
Alkatea Idurre Bideguren Gabantxo (Bildu)
Herritarra bermeotar
Koordenatuak
Bermeo non dagoen adierazten duen Bermeoko mapa
Bermeo
Bermeo (Bermeo)

Bizkaia municipalities Bermeo.PNG

Eremua 34,12 km2
Garaiera 11 m
Distantzia 33 km Bilbora
Posta kodea 48.370
Biztanleria 16.986 bizt. (2013)
Dentsitatea 497,83 bizt./km²
Sorrera 1236
http://www.bermeo.org

Bermeo 1236an sortutako hiribildua da, eta Busturialdeko eskualdean dago, Bizkaian. Urdaibai Biosfera Erreserbako herri jendetsuena da, 16.986 biztanle baititu.

Hiribilduak 1476tik 1602ra «Bizkaiko buru» titulua izan zuen, Bizkaiko Jaurerriko hiri nagusia zenez. Hori dela eta, hainbat pribilegio izan zituen eta Bizkaiko Batzar Nagusietan beste hiribilduen aurrean nagusitasuna zuen. Gainera, erregeak Bizkaira etortzen ziren bakoitzean Santa Eufemia elizara joaten ziren zin egitera, Bermeoren nagusitasunaren erakusgarri.

Bermeok arrantza tradizio handia du, eta herriko ekonomia arrantzaren inguruko sektorean oinarritzen da, arrain-kontserbagintzan gehienbat.

Horrez gain, turismorako leku erakargarri ugari ditu, besteak beste Gaztelugatxeko Doniene, Ertzila dorretxea (Arrantzaleen museoa), Doniene atea, portua eta Alde Zaharra.


Herritarrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bermeon bizi diren herritarrei "bermeotar" esaten zaie, gaztelaniaz "bermeano, -a"; hala ere, euskarazko forma da Euskal Autonomi Erkidegoan erabiliena, baita gaztelaniazko testuinguruetan ere.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bermeoko lurraldea Bizkaiko kostaldean kokatzen da, Urdaibaiko itsasadarreko sarreratik oso hurbil, Bizkaiko Golkoan. Herriaren lur eremuak 34,12km²-ko azalera hartzen du eta 11 metroko altuera ofizialean dago. Gainera, Bermeo Busturialdea eskualdeko bi gune nagusietako bat da.

Herri honetako lurretan daude Bizkaiko kostaldeko egitura geografiko garrantzitsuenetariko batzuk, Matxitxako lurmuturra, Izaro uhartea, Aketx uhartea eta Gaztelugatxe uhartea, besteak beste. Herriak Aritzatxu eta Arriboleta hondartzak ere baditu.

Gaztelugatxe uhartea eta, haren gainean, Doniene baseliza
Orografia

Bermeo lurralde menditsu batean kokatzen da, Sollube mendiaren hegalak itsasora ematen duela. Lurra osatzen duten material gogorrek itsasalde guztian 100 metrorainoko itsalabar ugari sortu dituzte, baita itsasoan haitz sakabanatu batzuk ere, Gaztelugatxe, Aketx eta Izaro kasu. Itsasaldeak sakonune txikiak ere badauzka, Bermeoko portua hartzen duena esate baterako, baita irtenuneak ere, Matxitxako lurmuturra adibidez. Barrualdeko paisaia anitza da, aldats handiekin. Tontorrik garrantzitsuenak Sollube (696 m) eta Burgoa (452 m) dira.

Hidrografia

Itsasaldea hurbil egonik eta dauden aldats gogorren ondorioz, udalerri hau zeharkatzen duten errekek ibilbide laburra dute. Erreka aipagarrienak Akaga, Arronategi eta Etxebarria ditugu.

Herriguneak

Udalerriko herriburua Bermeoko herria bera da (itsas mailatik 25 metro gorago), hau da, portu ingurua, bertan bizi baitira biztanle gehienak (% 95).


Mugak

Hauek dira Bermeoren mugakideak:[1]

Ipar-mendebaldea: Bizkaiko Golkoa Iparraldea: Bizkaiko Golkoa Ipar-ekialdea: Bizkaiko golkoa
Mendebaldea: Bakio Rosa de los vientos.svg Ekialdea: Mundaka
Hego-mendebaldea Mungia eta Meñaka Hegoaldea: Busturia eta Arrieta Hego-ekialdea: Busturia

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bermeo, kantauriar kostalde osoa bezala, klima ozeanikoaren eragin eremuan dago. Euria urte guztian egiten du, udaberrian eta udazkenean (azaroa eta abendua) ugariago izanik.

Tenperaturak oro har nahiko leunak izaten dira, negu ez hotzegi eta uda epelekin. Ingurunean jasotako tenperatura altuena 42 °C izan da; eta minimoa, aldiz, -8,6 °C. Urte osoko datuak hartuta, eguneko batez besteko tenperatura minimoa 9 °C inguruan ibiltzen da; eta maximoa, aldiz, 20 °C inguruan.


Datu klimatikoak (Bermeo)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 13.2 14.5 15.9 16.8 20.1 22.6 25.2 25.5 24.4 20.8 16.4 14 20.3
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 4.7 5.1 5.7 7.1 10.1 12.6 14.8 15.2 13.2 10.8 7.6 6 9
Pilatutako prezipitazioa (mm) 126 97 94 124 90 64 62 82 74 121 141 116 1195
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 13 11 11 13 12 8 7 8 9 11 12 12 128
Eguzki orduak 86 97 128 128 160 173 188 179 157 123 93 78 1584
Hezetasuna (%) 72 70 70 71 71 72 73 74 73 73 74 73 72
Iturria: Espainiako Meteorologia Agentzia[2]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Armarria
Bermeoko armarria

Bermeoko armarria herriaren historiaren oinarrizko kontakizunei ezarritako irudikapen alegorikoa da. Sinbologia egokia erabiliz eta heraldikaren arauak betez, herriaren historian jazotako gertakizunik garrantzitsuenak islatzen dira bertan. Hori guztia kontuan izanda berregin da Bermeoko uriaren armarria, haren osatze eta antolatze heraldikoa onartzen duen ekainaren 6ko 1373/1968 Dekretuaren sarreran esaten den moduan. Otsoek, bizardun buruak, baleontziak, balea eta guzti, testuak, etab. Bermeoko historiaren gertakizunak eta zertzeladak agertzen ditu era enblematikoan: herribildu modura eratu zela, Bizkaiko Buru izan zela, arrantzari lotuta egon dela beti, eta gure lurralde historikoko herri guztien artean lehentasuna izan zuela. Udalerriko armarria, 1968. urtean legalki onartu zen.

[3]

Deskribapena

Urre koloreko atzealdearen gainean ihes egin nahian dagoen balea bat kolore urdin eta zilarrezko itsaso batean, lau arrantzale atzetik dituela eta batelaren aurreko aldean arpoia duen marinela dagoela. Goiburutzat, uri izendatu zuen Lope Diaz II.a Harokoaren familiako sinbolo diren bi otso, eta erdian bizardun buru bat. Armarrian ondoko esaldi hau ageri da: "Stemma Proderi in Primis Bermei".


Balea, batela arraunlariekin eta balea arrantzatzera doan arrantzalea bermeotarrek aintzina jarduten zuten lanbidearen erakusgarri dira, hots, balearen arrantzaren erakusgarri. Jarduera honek XI. mendetik XV.erarte iraun zuen gutxi gora behera.

Otsoak Bizkaiko armarriaren sinbolo dira eta Haro familiaren adierazpena dira. Izan ere, X eta XIV. mendeetan familia horretatik zetozen Bizkaiko Jaurerriko ordezkari nagusi guztiak. Haro familiak fundatu zuen lehen hiribildua dugu Bermeo.

Agure bizardunaren buruak Bermeok Bizkaiko gainerako herrien aurrean izan zuen nagusitasuna adierazten du. Horrela ba, Bizkaiko Batzar Nagusietan Bermeori ordezkatutako beste herri guztien artean lehenengo eserlekua zegokion eta Bermeoko alkateak hitz egiten zuen bakoitzean, gainerako herrietako ordezkariek kapelak kentzen zituzten herri honi zioten errespetuaren erakusgarri.

Armarrian agertzen den esaldiari dagokionez, "Stemma Proderi in Primis Bermei", Bermeok duen aintzinatasunaren erakusgarri da, izan ere, latin oso zaharrean dago idatzita. Horrek esaldiaren esanahia ulertzeko zailtasunak dakartza, hala ere honako zerbait esan nahi duela uste da: "Lehendabizi aurkezten dena Bermeo" edo "Bermeoko armarria da lehenengoa". Edozelan ere, Bermeok Bizkaiko gainerako herrien artean izan zuen gorentasuna adierazten du esaldi honek ere. [4]


Historia
Portuko ikuspegia

Bermeori buruzko agiririk zaharrena Eneko Lopez Harokoa Bizkaiko lehen jaunak eta haren emazte Toda andreak Gaztelugatxeko, Bakioko eta Bermeoko etxalde batzuk San Juan de la Peña monasterioari eman zizkiotenekoa da.

Handik urte batzuetara, 1082an, berriro azaldu zen Bermeo izena, Lope Eneko, Bizkaiko bigarren jaunak, eta haren emazteak, Tekla andreak, Donemiliaga Kukulako monasterioari eliza eman ziotenean, agiri hartan "Sancti Michaelis Arcangel in Portu de Vermelio" idatzi baitzuten. Agiriok Bermeoren antzinatasuna erakusten digute, baina askoz ere urrunagora joan gintezke.

Lope Diaz II.a Harokoak, Bizkaiko jaunak, eman zion Logroñoko Forua, eta hiribildu izendatu zuen; agiriak datarik ez du, baina badirudi 1236an egin zela. Alfontso Jakintsua erregeak, berriz, Orozko haraneko Untzueta gazteluaren setioan zegoela, 1277ko abuztuaren 12an, aurreko foru hori berretsi egin zuen. Geroago, 1285eko martxoaren 18an, Lope Diaz III.a Harokoak, Bizkaiko zortzigarren jaunak, zabaldu eta hobetu egin zuen foru hori. Jaun Tellok ere zabaldu zuen forua, 1366ko apirilaren 25ean eman zion pribilegioari esker.

Bizkaiko jaun batzuek, artean Gaztelako erregeak ere bazirela, Bermeoko Santa Eufemia elizan sinatu zituzten lege zaharrak edo foruak. Euren artean Fernando Errege Katolikoak, 1476ko uztailaren 31n. Horrexek eman zion Bermeori "Bizkaiko Buru" titulua, egun hartan emandako pribilegioaren bidez. Eta izen bera gorde zuen, legez eta merituz, 1602. urtera arte. Urte hartan, Bilboko eta Bizkaiko beste erakundeetako agintariek eta handikiek ezin zutenez jasan Bermeok zeukan gorentasuna, jarritako auzi luzearen ondorioz, Bizkaiko Buru izaten jarraitzeko ahalmena kendu zioten Bermeori.

Bermeoko portu zaharra.

Baina, Bermeok, zelanbait, beste uri eta elizateekiko lehentasuna edukitzen jarraitu zuen; izan ere, berak zeukan lehenengo botoa eta jarlekua Batzar Nagusietan. Bermeoko prokuradoreek Batzar Nagusietan berba egiten zutenean bertan zeuden guztiek txapela kentzen zuten. Gaur egun, berriz, armarrian den agure-buru bizardunak justizia osoz nabarmentzen eta iraunarazten du Bermeori ostu zioten titulua.

Bermeok garrantzia handia eduki zuen sasoi hartan, eta horren erakusgarri dira Bizkaiko jaunek eman zizkioten pribilegioak eta zerga-salbuespenak. Zoritxarrez, Bermeon izan ziren suteen ondorioz, dokumentu horiek guztiak erre egin ziren, baina, hala ere, dokumentu haien zenbaki zerrendak ondo baino hobeto dakizkigu, baita noiz eman ziren ere. Horrek erakusten du hiribildu honek prestigio handia eta jaunen aldekotasuna zeuzkala.

Bizkaiko bandokideen arteko borrokek erabat asaldatu zuten Bermeoko bizimodua XV. mendean, eta horren aurreko mendeetan jasan zituen suteen eraginez (1297, 1347, 1360 eta 1422. urteetan), lur jota geratu zen udalerria. Ondorioz, Bermeoko bizilagun kopuruak eten barik egin zuen behera. Beste alde batetik, 1300. urtean Bilbo sortu izanak ere handitu egin zuen Bermeoren gainbehera.

Geroago ere izan ziren sute gehiago, eta haietako batek, oso-osorik erre zuen hiribildua. Sute horiek atsekabea eta zoritxarra ekarri zuten Bermeora,eta hiribilduaren biziraupena bera ere arriskuan jarri zuten. Jasandako guztia gorabehera, Bermeo bere garrantziari eusteko gai izan zen XVI. mendean ere, horren adibideak hauek izan daitezke: 1527ko apirilaren 7an Kofradiako ordenantzak berretsi zituela Karlos V.ak "zorragatik edo fidantzeagatik ez bada, ez bermeotarrik, ez bertako merkantziarik, ez Bermeora datorren atzerritarrik,ez beraren merkantziarik, ez atxilotzeko" pribilegioa berrestea 1546ko martxoaren 10ean Madrilen, eta Paulo IV.a Aita Santuak, 1563ko buldaren bidez, San Frantzisko elizari eman zion jubileua.

Dena dela, esan behar da, Bermeok, XVI. mende osoan, eta zoritxar ugari gainditu ostean, "arrantza-merkataritza" jarduera bikoiztu egin zela eta penintsula osoko ontziteria garrantzitsuena eta handiena eduki zuela, hau da, Bilboko portuarekin zuen betiko borrokari eusteko gai izan zela. XVIII. mendearekin batera heldu zen Bermeora berpizkunde garaia, batez ere, arrantzaren garapenean oinarrituriko berpizkundea izan zen, ordura arte merkataritzarekin garatu zuena. Arrantza jarduerari ekin zion berriro ere eta, ondorioz, kaietako, kaleetako, eraikinetako, erreketako, harri-lubetako... eraikuntza jardun garrantzitsua egin zuten. Horren ondorioz, hirigintza ikaragarri garatu zen eta, horren eraginez, baita bizilagun kopurua handitu ere. Arraina gatzunetan ipintzeko lantegi asko eta asko sortu ziren, baita arrantzarekin zerikusia zeukaten industria eta ontziolak ere. Ontzioletan, era berean, erriberako arotzak eta itsasarotzak asko aritu ziren.

San Joan portalea edo Doniene atea

1872. urte inguruan, Napoleonen inbasioak eta karlistadek eragindako asaldurak gainditu ostean, goraldi ikaragarria izan zuen Bermeok, izan ere, arrain-harrapaketa handiei esker, ekonomiaren egoerak nabarmen egin zuen gora. Horri esker, azpiegitura- eta eraikuntza-obra garrantzitsuak egin ahal izan ziren, baita zerbitzu publikoetan ere, eta horietako asko zutunik daude gaur egun ere. Udaletxearen zaharberritzea, hiltegi zaharra eta Andra Mari eliza, esate baterako, sasoi haietakoak dira. Horri esker, Bizkaiko herririk jendetsuenetan bigarrena eta egoera ekonomiko onenekoa bihurtu zen Bermeo, Bilboren atzetik, jakina.

XX. mendean Bermeok inoiz baino kementsuago ekin zion itsasoari, aurrerapen teknologiko guztiak hartu zituen. Horri esker, loraldi garai ezin hobea bizi izan zuen, eta baxurako arrantzako abangoardian jarraitu zuen bertako flotak.Gaur egun ere alturako flota oso garrantzitsua da eta arrantza-industriarako egitura berealdikoa.

Bermeoko portu bereziak, alde zaharrak, bainurako kala txikiek, arrain fresko aukerakoarekin egindako sukaldaritzak eta negu epel eta uda ez oso beroek Bizkaiko turismo-leku trankil eta erakargarrienetakoa bihurtzen dute Bermeo, arrantzaren tradizioa sakon-sakon erroturik daukan euskal herria.

Ikus gainera

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1960ko hamarkadako industrializazioaren ondorioz, biztanleria handitu egin zen, nahiz eta aldaketa ez izan Bizkaiko beste herri batzuetan bezain handia. 1980ko hamarkadako krisialdi ekonomikoak biztanleriaren gutxitzea eragin zuen. 2000. urtetik aurrera populazioa egonkortu egin da.

Biztanleriaren bilakaera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriaren epe luzeko eboluzioa hurrengoa izan da:

Biztanleriaren bilakaera
1704 1784 1850 1900 1950 2000 2010
1.408 3.711 5.377 9.061 12.517 16.972 17.026

Eta azken urteetakoa:

Biztanleriaren bilakaera
(Iturria: INE [5])
2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012
16.907 16.924 16.906 16.901 16.932 16.909 17.429 16.940 16.937 17.026 17.078 17.144


Barruti antolakuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Demiku auzoa
Arana auzoa

Jatorriz Bermeo gaur eguneko alde zaharra zen, baina urteak aurrera joan ahala hiria zabalduz joan da alde garaietara. Prozesu hori 1980ko hamarkadan eta 1990eko hamarkadan gauzatu da nagusiki.

Herrigunean hainbat auzo daude.

Herriguneko Zonaldeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Alde Zaharra
  • Erribera
  • San Andres
  • San Martin
  • Tala
  • Kurtzio
  • San Migel
  • "Baratz-Eder" Urbanizazioa (Etxebizitza gunea)

Landa auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hiria 10 landa-auzotan dago banatuta, eta horietako gehienek alkate propioa dute.

Auzoak Garaiera (m) Biztanleria (2007)
Arana 122 m N/D
Artika 26 m 127
Agirre 109 m 78
San Andres 155 m 33
Almika 111 m 79
Arranotegi 340 m 19
San Migel 135 m 76
Demiku 112 m 53
Mañu 330 m 91
San Pelaio 262 m 280

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bermeo Erdi Aroan hasi zen portu gisa garrantzia hartzen, eta geroztik herriko ekonomia arrantzaren inguruko jardueran oinarritu izan da nagusiki: portua izan da herriko diru-iturri nagusia. Bermeok itsas zabaleko arrantzako ontziteria nabarmena du, eta itsasbazterreko arrantzarako Euskal Herriko ontziteria handiena. San Pedro arrantzaleen kofradia Bizkaian dauden garrantzitsuenetarikoa da, jarduera eta arrain sarrera handiak dituenez.

Gaur egun, Eusko Jaurlaritzak egindako inbertsioei esker, bere merkataritza izaera berreskuratu du. Merkataritza kaiak ditu eta 2006tik aurrera, kirol-portua ere badu.

Horrez gain, arrain kontserbagintzan diharduten zenbait enpresa daude: Zallo, Serrats eta Salica dira garrantzitsuenak.[4][5][6] Baina industria ez da arrain kontserbagintzan soilik oinarritzen, badaude arrantza sektoreari lotuta diesel motorrak eta ontzientzako gailuak zein energia sortzeko lurreko egiturak egiten dituzten enpresak ere, Wartsila Ibérica esate baterako, zeinen penintsulako egoitza nagusia Bermeon kokatzen da. [7]

Atzean, Bermeoko portu komertziala

Portuan ez da soilik arrainarekin lan egiten, alde industrial bat ere badago, han lehengaiak biltzen dira. Kai horretan ontzien kontsignazio enpresak kokatzen dira, biltegi handiekin batera.

Herrian, zenbait egur lantegi ere badaude. Bestalde, DenokInn berrikuntza, ekimena eta negozio berriak garatzeko euskal zentroa da, berrikuntzaren euskal sistemaren parte delarik. Erantzun berritzaile eta aktiboa sustatzen du. Ideiak eta teknologia berriak negozio berri bihurtzea du helburu, hau da, ezagutza merkatura egokitzea. [8]

Beste instalazio aipagarri bat Gaviota gas-plataforma da, Repsol enpresaren jabetzakoa eta gaur egun, Enagas enpresak kudeatzen duena. Plataforma horrek, 1986tik 1994ra arte, hamar milioi metro kubo gas natural atera zituen itsaspeko lurretatik. 1995etik aurrera, baina, gas biltegitzat darabilte. Gas biltegi erraldoi hori 106 metroko itsaso geruzaren azpian dago, kareharrizko ingurune batean, 2.100 - 2.700 metro bitarteko sakoneran. Udan gasa sartzen dute, eta neguan kontsumora bideratzeko ateratzen dute.[6]

Jarduera ekonomikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2012an Bermeoko langabezi tasa %14,44koa zen. [9]

Lehen sektorea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanle aktiboen % 31k dihardute sektore honetan. Bermeo Bizkaiko lehen arrantza portua da eta bigarrena arrain kantitateari dagokionez. Arrantza sektorearen garrantzia nabarmena da, horretan diharduten 750 arrantzalek gobernatutako 80 ontzi daude. Nekazaritza sektoreari dagokionez, lurralde maldatsua izanik, laborantza lurrek azaleraren % 4,9 soilik hartzen dute (141 Ha). Zelaiek eta larreek azaleraren % 34,8 hartzen dute (1.003 Ha), horrek abelburu ugari bazkatzen ditu (1.079 abelburu). Eremu nabarmenena Sollube mendiko maldetan dagoen baso-azalerak hartzen du: 1.494 Ha (% 51,9).

Bigarren sektorea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Industriak eta eraikuntzak biztanleria aktiboaren % 31 hartzen dute. Industria arrantza-sektoreari estuki lotua dago. Arrain kontserbek eta eratorritako produktuek ematen diete lana langile gehienei. Elikagai industria horiez gain, ontziola txikiek, egur lantegiek, motore eta ontzi gaietarako lantegiek eta gas plataformak ere lanpostu asko eskaintzen dute. Landabaso industriagunea herriaren mendebaldeko aldean kokatuta dago eta bi fase bereizten dira bere baitan, A Fasea eta B Fasea.

Hirugarren sektorea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zerbitzuek biztanleria aktiboaren % 38 hartzen dute. Bermeok Bizkaiko edozein udalerrik dituen zerbitzuak ditu, baina barnealdeko udalerrietatik aldenduta egoteak beste herriengan eragitea galarazi dio, eta, batzuetan, beste herri batzuen eragina izaten du. Aipatzekoa da, hala ere, arrantzaleen eta ontzi-jabeen arrantzaren inguruko espezializazioa eta herriak dituen finantza entitate, gestoretza eta aseguru zerbitzuak.

Portua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: Bermeoko portua
Artikulu nagusia: Bermeoko kirol-portua

Bermeok portu modura garrantzia Erdi Aroan hartu zuen. Garai hartan, arrantza eta komertzioa ziren protagonista. Portua Euskal Autonomi Erkidegoan dagoen garrantzitsuenetarikoa da, baxurako arrantza portu nagusia ere delarik.

Bermeoko kirol-portua

Gaur egun, Eusko Jaurlaritzak egindako inbertsioei esker, merkantzia jarduera berreskuratu du. Gainera, 2006. urtetik kirol-portua ere badu. Aipatzekoak dira merkataritza eta industria kaiak.

Datuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kirol portua

Portuko sarrera:

  • Zabalera: 90 metro
  • Sakonera: 6 metro
  • Norabidea: Ekialde-ipar-ekialde

XIXILI KAIA

  • Kaia: 140 metro
  • Ur sakonera: 6 metro
  • Kaiaren azalera: 3.100 m2


ERROXAPE KAIA

  • Kaia: 520 metro
  • Ur sakonera: 6 metro
  • Kaiaren azalera: 60.000 m2
  • Estalitako biltegiak: 12.000 m2

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Merkataritza portua
  • Ontziolak
  • Portu-trenbidea
  • Ainguralekuak.
  • Garabiak (12 tonakoak)
  • Konpontze tailerrak, aroztegiak
  • Ur hornitzaileak.
  • Erregai hornitzaileak: gasolioa
  • Elektrizitate hornitzaileak
  • Baskulak: 3 (40 eta 60 tonakoak)
  • Erabilitako olio bilketa


  • PORTUKO BULEGOA: Matxikorta kaia.
  • ITSAS KAPITAINTZA: Erroxape kaia.
  • BERMEOKO LEBAZALIEK y MENDIETA U.T.E: Fraile leku kalea 1.
  • ITSASOKO ETXEA (Itsasoko Gizarte Institutua): Arrantzaleen kofradia kalea 1.
  • Gurutze Gorria (ITSAS SALBAMENDUA): Matxikorta kaia.

Horrez gain, portuan "San Pedro" arrantzaleen kofradia, izotz fabrikak, izozte fabrikak eta arrain haztegiak daude, besteak beste.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: Bermeoko politika
Bermeoko udaletxea eta Sabin Arana enparantza

2011ko maiatzeko udal hauteskundeetan osatutako udala honakoa da:

Bermeoko Udal Hauteskundeak

Alderdia Zinegotziak Boto kopurua[7]
Bildu
9
4.489 (%47,82)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
8
3.969 (%42,28)
Aralar
-
397 (%4,23)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
-
273 (%2,91)
Alderdi Popularra (PP)
-
145 (%1,54)


  • Boto emaileak guztira: 9.505 (% 69,65)
  • Abstentzioa: 4.142 (% 30,35)
  • Boto baliogabeak: 118 (% 1,24)
  • Boto zuriak: 114 (% 1,21)


Gaur egun dagoen alkatea Bilduko Idurre Bideguren Gabantxo anderea da.

Udalbatza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkatea Idurre Bideguren Gabantxo Bildu
Zinegotzia Josu Imanol Unanue Astoreka Bildu
Zinegotzia Juan Karlos Goienetxea Beitia Bildu
Zinegotzia Irune Ormaetxea Legarreta Bildu
Zinegotzia Juan Carlos Agirre Santamaria Bildu
Zinegotzia Aingeru Astui Zarraga Bildu
Zinegotzia Amaia Elorza Elortegi Bildu
Zinegotzia Josune Barturen Ortega Bildu
Zinegotzia Gaizka Gabantxo Zabala Bildu
Zinegotzia Xabier Legarreta Gabilondo EAJ-PNV
Zinegotzia Amaia Gaztelu Imatz EAJ-PNV
Zinegotzia Aritz Abaroa Cantuariense EAJ-PNV
Zinegotzia Asier Gabantxo Larandagoitia EAJ-PNV
Zinegotzia Carmen Zulueta Abaroa EAJ-PNV
Zinegotzia Jon Iñaki Unanue Astoreka EAJ-PNV
Zinegotzia Jon Garro Larrauri EAJ-PNV
Zinegotzia Alazne Zumeta Garro EAJ-PNV

Bermeoko Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Agintaldia Alkatearen Izena Alderdi Politikoa
1979-1983 Luis Bilbao Madariaga EAJ-PNV
1983-1987 Javier Zabala Alboniga, Ramon Bilbao Uriarte EAJ-PNV, gero EA
1987-1991 Jose Maria Ormaetxea Larandagoitia EA
1991-1995 Juan Karlos Goienetxea Beitia EA
1995-1999 Juan Karlos Goienetxea Beitia EA
1999-2003 Juan Karlos Goienetxea Beitia EA
2003-2007 Juan Karlos Goienetxea Beitia EA
2007-2011 Xabier Legarreta Gabilondo EAJ-PNV
2011- Idurre Bideguren Gabantxo Bildu

Errepide eta Garraiobideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bermeok Mungiarekin (18 km) bat egiten du BI-631.png errepidearen bitartez, eta Gernika-Lumorekin (14 km) BI-2235 errepidearen bitartez. BI-3101.png errepidea ere badu, Bakiorekin (12 km) bat egiteko. Bilborekin (33 km) komunikatuta dago BI-631.png eta BI-2235 errepideen bitartez, azken honek A-8Spain.pngAP-8Spain.png autobidearekin bat egiten duelarik. BI-631.png errepideko zati nagusia autobidez osatuta dago, Sollube mendiaren zatia izan ezik. Zati hau autobide bihurtzeko eta BI-631.png errepide osoa autobidez osatuta egoteko Bizkaiko Foru Aldundiak tunel bat eraikitzeko proiektua bideratu du. Horrez gain, Bermeoko sahiesbidea egiteko lanak ere abian dira, modu horretan BI-631.png errepidea eta BI-2235 errepideak bat egingo dutelarik udalerriaren hegoaldeko aldean. [8]

ERREPIDEAK

  • BI-631.png Bermeo - Bilbo
  • BI-2235 Bermeo - Gernika
  • BI-3101.png Bermeo - Bakio


Bermeoko tren geltokia

Horrez gain, Bermeok autobus, tren, taxi eta hiri-autobus zerbitzuak ere baditu.

Bizkaibus[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bizkaibusek honako helmugak dituzten autobus lineak eskaintzen ditu:

  • A 3515 Bermeo - Gernika - Zornotza - Bilbo BI-2235 (Astelehenetik ostiralera 6:30etik 22:00etara ordu erdiro / larunbat, igande eta jaiegunetan 6:30etik 22:30era orduro)
  • A 3527 Bermeo - Mungia - Bilbo (Autobiatik BI-631.png) (Astelehenetik ostiralera 6:50etik 21:50era orduro / larunbat, igande eta jaiegunetan 9:50etik 20:50era bi ordurik behin)
  • A 3528 Bermeo - Mungia - Derio - Loiu - Sondika - Erandio - UPV/EHU BI-631.png (Astelehenetik ostiralera 6:40an, 7:40an, 8:40an, 9:40an eta 13:40an / asteburu eta jaiegunetan ez dago zerbitzurik)
  • A 3524 Bermeo - Bakio BI-3101.png (Astelehenetik ostiralera 7:15etik 19:15era bi ordurik behin / asteburu eta jaiegunetan ez dago zerbitzurik)
  • A 3517 Bermeo - Bakio - Mungia - Derio - Loiu - Sondika - Erandio - Bilbao BI-3101.png/BI-631.png (Astelehenetik Igandera 7:30 a 20:30 orduro udako hilabeteetan {ekaina, uztaila, abuztua, iraila})
Bermibus hiri-autobusa

Euskotren[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: Bermeoko geltokia

Euskotrenek Bermeoko geltokian zenbait trenbide sare eskaintzen ditu herria Bilborekin eta bidean dauden herriekin lotzen dutenak eta tren aldaketa eginez, berriz, Bizkaiko ekialdeko herriekin eta Gipuzkoarekin zerbitzua ematen dutenak.

  • Bermeo - Bilbo. (Astelehenetik ostiralera 6:18tik 20:48ra ordu erdiro eta 21:35ean eta 22:35ean / larunbat, igande eta jaiegunetan 7:43tik 21:43ra orduro)
  • Bermeo - Gernika - Zornotza (Larunbatetan gaueko zerbitzua 23:39an, 1:18an, 3:18an eta 5:18an)
  • Bermeo - Gernika. (Larunbatetan gaueko zerbitzua 22:43an eta 7:43an)

Taxiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Taxi geraleku bat dago Lamera parkean. Geralekuak abisuak jasotzeko telefonoa du.

Bermibusa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: Bermibusa

Herriko zenbait leku lotzen dituen herri-autobusa da. Goizez eta arratsaldez dabil, astelehenetik ostiralera.

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Osasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Bermeoko osasun zentroa (anbulatorioa)
  • Medikuntza orokorra
  • Pediatria
  • Analisi klinikoak
  • Ginekologia
  • Emagina
  • Erizaintza
  • Arreta Iraunkorreko Gunea AIG (24 ordu)
  • Itsasoko Gurutze Gorria (anbulantziak)
  • Bermeoko Ospitalea: ospitale psikiatrikoa
  • Osasun Mentalerako Zentroa
  • Ormabarrieta eguneko zentroa
  • Bermeoko Medikuntza Zentroa - Igualatorioa (IMQ)
  • Medikuntza Zentroa - Osasun Bulegoa

Hezkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal liburutegia

Nahitaezko hezkuntza eta batxilergoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • San Frantzisko herri ikastetxea
  • Sagrado Corazón ikastetxea (Karmeldarrak)
  • Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntza
  • Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (DBH)
  • D eredua
  • Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntza
  • Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza
  • D eredua
  • Ignacio Arozena - Benito Barrueta institutua
  • Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (D eredua)
Batxilergoak
  • Giza eta Gizarte Zientziak (A eta D ereduak)
  • Natur eta Osasun Zientziak (D eredua)
  • Teknologi Zientziak (D eredua)
Erdi Mailako prestakuntza zikloak
  • Administrazio Kudeaketa (D eredua), Kontsumoko Produktu Elektronikoak (D eredua)

Haur Eskolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Haurreskola

Lanbide Heziketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Itsas institutua (A eredua)
  • Lanbide Hastapena (Soldadura - Ostalaritza - Mekanika)

Bestelakoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Hizkuntza Eskola Ofiziala (HEO)
  • Helduen Heziketa Iraunkorra(HHI)
  • Alfabetatzea, bigarren mailako graduatua, 25 urtetik gorakoentzako unibertsitaterako prestakuntza, lantegiak.
  • Jose Antonio Egia udal musika eskola
  • Klarinetea, saxofoia, txirula, tronpeta, tronboia, bonbardinoa, txistua, silbotea, atabala, biolina, biolontxeloa, pianoa, gitarra, akordeoia, trikitia, panderoa, gitarra elektrikoa, baxu elektrikoa, bateria.

Kirola[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Areneko Udal Kiroldegia
  • Frontoi laburra, igerilekuak, gimnasioa, aerobik gimnasioa, fitness gimnasioa, gimnasioa (Arkuzko tiroa), gimnasioa (Arte martzialak), 2 squash jokaleku, boleibol, eskubaloi, saskibaloi eta areto-futbolerako jokalekua, dantza pista, eskalada hormak, eta abar.
  • Kick boxing, boxeo, aerobik, spinning, igeriketa, kardiobox, pilates eta abarren klaseak ematen dira.
  • Kiroldegiak kafetegi bat ere badu.
  • Zelai Nagusia: Azalera 10.000 m², Eraikitako eremua 6.500 m², Belar naturala, argiteria, gradak, aldagelak eta dutxak.
  • Jesús Begoña Arroita "Penta" Zelaia: Luzera 55 m, Zabalera 30 m, Eraikitako eremua 1.650 m², Belar sintetikoa, argiteria.
  • Zelai txikia.
  • Saskibaloi zelaia.
  • Kafetegia - Jatetxea
  • Datuak: Luzera 48.5 m, Zabalera 13 m, Guztira 630.5 m.
  • Estalita, argiteria, gradak, aldagelak eta dutxak.
  • Kafetegia.
  • Udal Frontoia
  • Estalita, argiteriarekin.
  • Ikasbide teknikorako jauslekua, gimnasioa, biltegia, batelen konponketarako tailerra, batzar gela.
  • Aldagelak eta dutxak.
  • Udal Probalekuak
  • Datuak: Luzera 15 m, Zabalera 4 m, Guztira 60 m².
  • Karrajua.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Gizarte eta Kultura Etxea
  • "Nestor Basterretxea" Aretoa
  • Antzerkia, hitzaldiak, batzarrak, etab.
  • Zine Aretoa.
  • Erakusketa Aretoa.
  • Joxe Migel Barandiaran udal liburutegia
  • Euskadiko Liburutegien Sare Nazionalari atxikituta.
  • Gazteentzako Informazio Zerbitzua (GIZ)
  • Sexu Aholkularitza Zerbitzua (Bermesex)
  • Gaztelekua
  • 12 eta 18 urte bitartekoentzako aisialdi zentroa.
  • Ludoteka
  • 6 eta 12 urte bitartekoentzako aisialdi zentroa.
  • Udal Artxiboa

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izaro uhartea eta Ogoño lurmuturra uhinurrategitik ikusita

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendebaleko euskararen aldaera bat da herriko euskalkia. Euskal hiztunen ehunekoa handia da (% 73), baina erabilerak jaitsiera nabarmena jasan du, 2006ko % 60,3tik 2012ko % 36ra. Jaitsiera adin tarte guztietako herritarren artean jazo da. Izan ere, adintsuen %59,8 k eta umeen % 42,4k erabiltzen dute; gazteetan eta helduetan, berriz, % 19,1ek eta % 29,5ek, hurrenez hurren. Adintsuen artean soilik erabiltzen du gehiengoak.[9]

Herria UEMA udalerri euskaldunen mankomunitatean sartuta egon zen, eta lau urtez bertatik kanpo gelditu zen. Dena den, 2011ko irailaren 2an jakinarazi zen berriro sartuko zela mankomunitatean.[10] Gainera, urte berean, Bermeoko Udala Bizkaiko lehena izan zen Eusko Jaurlaritzak eta Euskalit Fundazioak ematen duten "Bikain" ziurtagiriko urrezko maila jasotzen, administrazioaren hizkuntza normalkuntzan lortutako emaitzengatik. [11]

Jaiak eta ekitaldi nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urtean zehar, jaiez gain, kultur zein kirol ekintza aipagarriak egiten dira (kasu batzuetan datak ez dira zehatzak):

Kultura agenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urtarrilean:

Otsailean:

  • Aratusteak (Aratuste asteartea)

Martxoan:

  • Itsas gudari eguna (1.astean). Bermeoko EAk antolatuta.
  • Aste Santuko prozesioak (Aste Santuko barikuan)
  • Emakumeen Eguna

Maiatzean:

  • ARRAIN AZOKA (Hileko azken aurreko asteburuan normalean)

Ekainean:

  • Eliza eta ermiten arteko martxa (sollube707 mendi taldeak antolatua)
  • San Juan Gaua (ekainak 23)
  • SAN JUAN EGUNA (ekainak 24): Gaztelugatxeko Doniene baselizarako erromeria.

Uztailean:

  • Jazzber jaialdia (1. astean): Getxoko jazz lehiaketaren musika taldeak barne.
  • HIESari buruzko topaketak (1-2. astean): Txo Hiesa taldeak antolatuta.
  • Gorefest (2. astean): Gore estiloko film laburrak.
  • Aritzatxu Rock Free: rock jaialdia. 2011-ean azken jaialdia izango zela iragarri zuten antolatzaileek.
  • Nazioarteko Folklore jaialdia (uztailaren erdian): Alkartasun dantza taldeak antolatua.
  • Madalen bezpera (uztailak 21)
  • MADALEN EGUNA (uztailak 22): itsas erromeria, Bermeo-Elantxobe-Mundaka-Bermeo artean.
  • Biking Maratoia (uztaileko larunbat batean): bizikleta estatikoen maratoia, portuan.

Abuztuan:

  • Nazioarteko Musika Astea
  • 1912ko galernaren omenezko ekitaldia (Abuztuak 12)
  • San Roke eguna (abuztuak 16): Tala auzoan jai giroa.

Irailean:

  • Skate Or Due: Skate jaialdia (1. astean)
  • BERMEOKO JAIAK, Andra Mariak (irailaren 7tik 16ra)

Jai hauen baitan hainbat ekintza daude: estropadak, sukalki eguna, herri kirolak, kontzertuak, antzerkiak, danborradak, jaitsierak, azokak, play back txapelketak, su artifizialak eta ikuskizun bereziak, besteak beste.

  • Bezpera eguna (irailak 7): txupinazoa eta mozorro jaitsiera Almika auzotik.
  • Andra Mari eguna (irailak 8): umeen danborrada eta esku pilota partida nagusiak.
  • Arrantzale eguna (irailak 9)
  • Andra Mari Hirugarrena (irailak 10)
  • Santa Eufemia eguna (Irailak 16): baserri giroko azoka Bermeoko Andra Mari jaietako azken egunean.

(Jaiak irauten duten asteko larunbatean Sukalki txapelketa antolatzen da Tala Auzoan)


  • Estropadak "Bermeo Hiriko Ikurriña" (Jaiak bukatu eta geroko larunbatean)

Urrian:

  • BERMISTORIAN - ERDI AROKO AZOKA ( 3. edo 4. astean): Erdi Aroko azoka eta Bermeoren historiarekin lotutako ekintzak.

Azaroan:

  • San Martin azoka (San Martin egunaren asteko igandean): Txerriaren hilketa ospatzeko egindako baserriko produktuen azoka da. Odoloste Txapelketa ere egiten da.

Abenduan:

Erdi Aroko azoka

Azoka eta merkatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Arrain Azoka

Arrain Azoka maiatzeko 3. asteburuan antolatzen da. Hiru egun (ostirala, larunbata eta igandea) irauten duen azoka da, eta bertan, arrantza sektoreko enpresek euren produktuak ikusgai eta salgai jartzen dituzte. Azokak bisitari ugari erakartzen du (urtero 100.000 lagun inguru) eta probintzia osoan nahiko ezaguna da. Azokak irauten duen asteburuan zehar hainbat ekintza antolatzen dira, hala nola, arrain-kontserba lantegietara bisita gidatuak, arrantzaleen kofradia zaharrean arrain salmenta nola egiten den erakusten da, haurrentzat jolas eta tailerrak antolatzen dira eta arrain mota desberdinak dastatzeko karpa bat zabaltzen da. Azoka honen baitan Hegaluze Saria ematen zaio herritarrek aukeratzen duten Bermeoko erakunde edo pertsona bati, Bermeoko izena ezagutzera emateagatik.

  • Santa Eufemiako nekazaritza azoka

Azoka hau urtero irailaren 16an antolatzen da, herriko jaietako azken eguna izanik, Santa Eufemia eguna hain zuzen. Azoka honetan euskal baserrietan landutako produktuak eskaintzen dira, gaztak, Bizkaiko txakolina, lekaleak, pastel eta tartak, barazkiak eta frutak esate baterako. Horrez gain, eskuz landutako produktuak ere eskaintzen dira.

  • Erdi Aroko azoka (Bermistorian)

Urriko azkenaurreko asteburuan edota azken-hereneko asteburuan antolatzen da eta bertan Bermeoko historiari lotutako zenbait ekintza antolatzen dira. Azokako postuetan hestebete desberdinak, pastel, tarta zein pasta desberdinak dasta daitezke eta eskuz egindako artikulu desberdinak aurki daitezke.

  • Merkatua

Astero, martitzenetan, Atalde kalean ipinitako postuek oinetako, arropa, gozoki, fruta, barazki, musika edota etxeko tresneria eskaintzen dituzte.

  • Udal Azoka

Azoka honek, urte guztian zehar mota desberdinetako produktuak eskaintzen ditu eta harategiek, urdaitegiek, arrandegiek, lora-dendek, fruitategiek, arraultza-dendek, osagarri dendek, loteria administrazioak, ileapaindegiak eta kafetegiak osatzen dute.

Kirola[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urdaibai Arraun osatzen duten arraunketa taldeetariko bat Bermeokoa da, eta zaletasun handia dago herrian. Bestalde,bola-jokoaren aldaera bereizia jokatu izan zen Bermeon, galdu arte baserri-auzoetan gorde izan zena.

Futbolean, Bermeo Kluba da herriko talde nagusia.

Hedabideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko irratia da. Albistegiak, musika saioak, zorion-agur saioak eta lehiaketak antolatzen ditu.
Eskualdeko telebista katea. Eskualdeko albisteak, zorion-agurretarako saioak, magazinak, dokumentalak, eta abar eskaintzen ditu.
Busturialdea, Lea-Artibai eta Mutrikuko albisteak biltzen dituen egunkaria.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leku interesgarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Doniene baseliza, Gaztelugatxeren gainean

Bakiorako errepidetik heltzen da Gaztelugatxera; Bermeotik joanez gero, Matxitxako igaro ondoren. Gaztelugatxe, lurrera zubi baten bitartez lotuta dagoen uhartea da. XIV. mendean gaztelu bat egon zen haren gainean; gaur egun, Gaztelugatxeko Doniene edo San Joan Gaztelugatxekoa deritzon ermita dago, San Joan (Done Ibane) santuari eskainitako santutegia. Uhartearen ekialdea da Bermeokoa; mendebaldea, berriz, Bakiokoa da.

Urtero, ekainaren 24an, Bermeotik eta Donienerainoko erromeria ospatu ohi da, hainbat lekutatik etorritako erromesen parte hartzearekin. Abuztuaren 29an santuaren omenezko meza ospatzen da, San Joan Lepamoztuaren egunean eta Bermeoko udalak uhartearen jabetza berresten du. Abenduaren 31n ere meza ospatzen da, urte berria agurtzeko.

Gaztelugatxe Euskal Herriko leku turistiko aipagarrienetakoa da, urtero milaka bisitari izaten dituena. Gainera, inguru hori guztia babestutako erreserba da.

Aketx uhartea

Matxitxako lurmuturrean izen bereko itsasargia dago; edo, zehazkiago, bi itsasargi: itsasargi zaharra, gaur egun erabilerarik ez duena, eta berria, lanean dabilena. Lekuak Bizkaiko kostaldearen ikuspegi paregabea eskaintzen du eta itsas ugaztunak ere ikus daitezke bertatik.

Gaztelugatxeren ipar-ekialdean dagoen uhartea da. Akatz izenaz ere ezaguna da.[12] Landaredi urria du, eta txorien bizileku da. Hara igotzea zaila gertatzen da.

Izaro Urdaibaiko natura erreserbaren atea dugu. Uharteko alde garaian frantziskotarren komentu bat egon zen XIII. mendera arte. Bizkaiko Jaunek berebiziko debozioa zioten Izaroko komentuari. Enrike IV.a (1457), Fernando Katolikoa (1476) eta haren emazte Elisabet Katolikoa (1483) joan ziren uhartera. Guztiek mesede eta opariak eman zizkioten komentuari.

Izaron zeuden fraideak uhartean bertan hartzen zituzten frutekin elikatzen ziren. Frantziskotarrek laguntza ematen zieten arrantzaleei seinaleak ipinita edo suak piztuta, beraz, harreman onak zituzten euren artean. Une latzetan, fraideek zapi zuria jartzen zuten kanpai-horman, bermeotarrak laguntzera etor zitezen.

Sasoiko itsas lapurren erasoren bat jaso ondoren, uhartea betiko utzi eta Forura joan ziren 1719an. Komentua bota eta Maria Magdalenari eskainitako baseliza eraiki zuten bertan. Horren aztarnak ikusten dira oraindik, baita komentuarenak eta Elisabet Katolikoak eginarazi zituen eskailerenak ere. Gaur egun, Urdaibaiko itsasadarrarekin batera babestutako leku ekologikoa da, bertan hegazti ugarik beren kumeak izaten dituzte.

  • Alde Zaharra

Kolore askotako arrantzale-etxez osatuta dago.

Aritzatxu tamaina txikiko hondartza da, udaberrian edo udan eguzkitan egoteko edo bere ur garbietan bainu bat hartzeko aproposa. Sorospen zerbitzua, komunak, hondartzaina eta taberna dauzka. Bizkaiko hondartzen erabiltzaileen iritziz, Bizkaiko hondartza onena da, 4,6 puntu eman baitzizkioten, gehienez 5 puntu zituen eskala batean, 2011. urtean.[13]

Harri-bolez osatutako 5 km luzedun hondartza da. Ez du sorospen zerbitzurik. Hondartza bereziki ona da urpekaritzan aritzeko.

Eraikinak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erdi Aroan Bermeo defendatzen zuten 30 dorreetariko bat zen, eta gaur egun zutik dirauen bakarra da. XV. mende amaieran eraiki zen eta Portu Zaharraren gainean estrategikoki kokatuta dago. Dorretxea da, eta Ertzillatarren etxebizitza izan zen. Etxe horretako pertsonaia famatuak dira Fortun Gartzia de Ertzilla eta La Araucana poema epikoaren idazle Alonso Ertzilla Zuñiga.

Mendeetan zehar, etxebizitzak funtzio ezberdinak bete izan ditu, bere betebehar militarraz gain: lonja moduan erabili zen, arrantzaleen etxea ere izan zen eta arrain biltegi izatera ere heldu zen. 1948. urtean fatxada berritu zuten, eta lan haietan arku gotikoak eta gezi-leihoak aurkitu zizkioten. Gainera, Arrantzaleen Museo bihurtu zuten. 1984an eta 1985ean berrikuntza gehiago egin zizkioten fatxadan, eta harlandua aldatu zioten.

Severino Atxukarrok eraiki zuen, 1894an. 1983an, berriz, erori egin zen uholde batzuen ondorioz. Berreraikia izan zen eta harrez gero, ekleptizismoaren barruan sartzen den obra dugu. Lamera parkean dago. Eraikinaren alde desberdinak zeregin askotarako erabiltzen dira. Alde batean erakustoki eta hitzaldi zein zinema aretoa den Nestor Basterretxea aretoa dago. Eraikinaren erdialdeko espazioa, berriz, jatetxe batek hartzen du. Eraikinaren beste aldean, "irlandar estilo"ko taberna bat eta kafetegi bat daude.

Sabino Arana Goiri enparantzan kokatua, 1732an eraiki zuten. Haren fatxadan bi eguzki erloju daude, eta monumentu historiko artistikoa da.

Euskal Herriko arkitektura arrazionalistaren aleetako bat. Itsasontzi itxura dauka, eta 1995ean monumentu historiko artistiko izendatu zuten.

Estilo modernistako eraikina da, eta Pedro Ispizuak eraiki zuen.

Elizak eta monumentuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Frantziskotarren eliza eta klaustroa

San Frantzisko komentua 1357ko urtarrilaren 30etik darama harresitik kanpo. Komentua eliza gotiko batek, klaustro batek eta etxebizitza batek osatzen dute. Urte batzuk geroago, garaiko aita santuak komentua itxi nahi izan zuen baina ez zuen lortu.

Eliza: Elizak laukizuzen itxura du, eta 12 metro zabal, 48 metro luze eta 21 metro garai da. XVI. mendeko nabe gotiko bakarra du. Nabeak zazpi tarte ditu gurutze-gangez osatuak, eta hainbat kapera ere baditu. Haren erretaula barrokoa da. Abesbatzaren lekuan (koruan) 1914ko organoa eta dimentsio txikiko arrosetoia daude. XIX. mendean ingelesek erre zuten, eta berreraiki egin behar izan zen.

Klaustroa: Lekurik aipagarriena da eta 14 x 14 metroko lauki batek osatzen du. Eliza baino zaharragoa, elementurik zaharrena da eta politena ere bai. Edena irudikatzen duen lorategia arkupe ojibal batez dago inguratuta. Gangak izan beharrean, goiko solairuak sostengatzen dituzten egurrezko xaflak besterik ez du. Mendeetan zehar, etxebizitzak eraldaketa ugari izan ditu kuartela, eskola nautikoa, epaitegia... izan dela, bertan merkatua ere egin izan da. Orain dela urte batzuk, udalak erosi eta eraberritu egin zuen. Bertan katekesi klaseak ere ematen dira gaur egun.

Santa Maria eliza

Santa Eufemia eliza portuaren ondoan kokatutako eliza da, herriko eliza zaharrena eta garrantzitsuena. Izan ere, antzina erregeek horrarteko bidaia egiten zuten zin egiteko, zin-eliza izatea dugu, beraz, bere garrantziaren erakusle nagusia. XIII. mendekoa da, ematen du herria sortu zenekoa dela. 26 metro luze, 12 metro zabal eta 20 metro luze da. XVIII. mendeko dorre barrokoa eta erretaula neogotikoa ditu. Haren altzarien artean Mendozatarren hilobia da esanguratsuena. Herriak izandako suteen ondorioz, gaur egun dagoen eraikina XV. mendekoa da. Horri portiko bat erantsi zitzaion, baina 2000. urtean bota egin zuten elizak bere betiko itxura gorde zezan, hots, portikorik gabekoa.

Bermeoko eliza berriena da, XIX. mende erdialdean Silvestre Perez arkitektoak eraikia.

Eliza hau Talako Santa Maria eliza bota egin behar izan zutelako eraiki zen, haren egoera kaxkarra zelako, eta Bermeoko fededun kopuru handia hartzeko beste bi elizak ez zirelako nahikorik. Obrak 1823an hasi ziren eta 1858an bukatu baziren ere, ez zuten inauguratu 1866. urtera arte. Hala eta guztiz, estrainekoan bukatu gabe zegoen bai kanpotik bai barrutik. Dorrea esate baterako, 1899an bukatu zuten.

Eraikina neoklasikoa da, bi dorre dituena albo bietan, eskumakoan kapandorrea du baina bigarrena eraiki barik gelditu zen. Portikora zutabe erreskada bat igaroz sartzen da. Eraikin honek erromatar edo greziar tenplu baten antza handiagoa du, eliza katoliko batena baino. Gurutze greko baten itxura du eta erdialdean kupula oktogonala dago. Sarreran bi kapera daude albo banatan eta kupula sostengatzen duten zutabeen artean lau erretaula ditugu.

  • Talako Andra Mari eliza

1310. urtean eraiki zen eta XVIII. mendean bota zuten, bere egoera txarra zela eta. Gaur egun ospitale psikiatrikoa dagoen lekuan egon zen eraikita. XIII. mendean, etengabeko hazkundean ari zen herriarentzat Santa Eufemia eliza txiki gelditu zen eta berau baino handiagoa izango zen Talako Andra Mari eliza eraiki zuten. Tamaina handiko eliza zen, hiru nabe eta fatxadan bi dorre zituena.

XVII. mendeko baleontzi baten birsortzea da eta Artza kaian dago kokatuta. Baleontzia bisitatzeko bisita gidatuak daude.

XIV. mendean, Bermeoren osperik handieneko garaian, harresia ipini zuten herriaren inguruan, defentsarako. Harresiak zazpi ate zituen, baina gaur egun Doniene ateak edo San Juan portalea deritzonak baino ez dirau. Oso deigarriak dira harresiaren zabalera eta egitura.

Bestelakoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

"Itzulera" eskultura

Bermeon badira hiribilduan garrantzitsuak izan diren arrantzaleak, baserritarrak eta bestelako pertsonaiak omentzeko zenbait eskultura:

"Badatoz", arrantzaleen familien omenezko irudia.
  • Itzulera: Herriko arrantzaleei eskainitako eskultura da eta Farol Berdea kaian dago kokatuta.
  • Benito Barruetaren omenez: Benito Barrueta margolari bermeotarrari eskainitako monumentua da, Talan dago.
  • Badatoz: 1912ko abuztuaren 12an izandako galernari begira dagoen familia baten irudikapena da. Torrontero enparantzan dago kokatuta.
  • Baserritarrak: Baserritarrek bere produktuak saltzeko herrira egiten zituzten bisiten omenezko bi figurek osatzen dute. Eurei eskainita daude eta euren lana omentzeko egina dago. Taraska enparantzan dago.
  • Matxitxakoko Guda: Doniene inguruan eraikitako eskultura da.
  • Olatua: Nestor Basterretxea artistaren lana, Bermeoko herriari eta bertako bizilagunei eskainita dago. Portu Zaharrean kokatzen da.
  • Xixili: Herriko lamia famatuaren irudia da. Haren izena daraman kaian kokatzen da, Bermeoko portuari sarrera ematen dion kaian hain zuzen.
  • Arrain saltzaileak: Arrain saltzaileek egiten zuten lanaren omenezko eskulturak dira. Doniene atearen inguruan daude.
  • Azken olatua, azken arnasa: Portu Zaharrean kokatutako Enrike Zubiaren eskultura dugu.
  • Alonso Ertzillaren eskultura: Alonso Ertzillari eskainitako bustoa da. Alontso Ertzillak idatzi zuen La Araucana poema epikoa, eta haren gurasoak Bermeokoak ziren.
  • Euskal kosmogonia: Nestor Basterretxea artistaren eskultura sorta da. Lamera parkean dago.

Argazki galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bermeotar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Bermeoren mugakideak erakusten dituen mapa. Google maps (Bermeo).
  2. «Balio klimatologiko normalak: Bilbao Aeropuerto», Espainiako Meteorologia Agentzia. Eskuratze data: 2011-06-22.
  3. [1], Armarria, 2011-08-05
  4. [Bermeoko Jaietako Gida 2009], El Escudo Heráldico de Bermeo, 2011-09-29
  5. (Gaztelaniaz) Biztanleriaren datuak Espainiako INEren webgunean 2012/01/14an kontsultatua
  6. Jesús L. ORTEGA: «Una isla de metal frente a Bermeo», El Correo, 2009-02-27.
  7. 2011ko udal hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean 2011/08/15an kontsultatua
  8. Bizkaiko Foru Aldundia: [2], Plan de Accesibilidad Sostenible, 2011-08-29
  9. [3], Bermeoko Hitza, 2012-07-12.
  10. «Bermeok atzera bota du Uema uzteko erabakia, eta ordezkariak izendatu ditu», Berria, 2011-09-02.
  11. «Bermeo, primer pueblo de Bizkaia en tener certificado "Bikain de Oro"», Deia, 2011-11-24.
  12. Euskaltzaindiak onartutako ponte izenen zerrendan hauxe ageri da: «Aketx, Gaztelugatxe ondoko Bermeoko uhartea». Bizkaiko Foru Aldundiak argitaratutako Bizkaiko maparen 2009ko eta 2005eko edizioetan ere Aketx ageri da.
  13. Aitziber ATXUTEGI: «Ereaga y Aritzatxu, las mejores playas», Deia, 2011-10-04.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko Wikiatlasa
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Bermeo Aldatu lotura Wikidatan

Turismo enpresak[aldatu | aldatu iturburu kodea]