Bermeo

Wikipedia(e)tik

Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Bermeo

BizkaiaBizkaia
Bermeoko bandera Bermeoko armarria
Izen ofiziala Bermeo
Antolaketa
Estatua
Autonomia Erkidegoa
Lurralde Historikoa
Eskualdea

Espainia
Euskal Autonomia Erkidegoa
Bizkaia
Busturialdea
Alkatea Xabier Legarreta Gabilondo (EAJ)
Herritarra bermeotar
Koordenatuak 43°25′14″N 2°43′20″W / 43.42056, -2.72222 (Bermeo) Koordenatuak: 43°25′14″N 2°43′20″W / 43.42056, -2.72222 (Bermeo)

Eremua 34,12 km2
Garaiera 11 m.
Distantzia 27 km Bilbora
Euskaldunak  %76,08 (2001)
Postakodea 48.370
Biztanleria 16.940 bizt (2008)
Dentsitatea 496,15 bizt/km²
Sorrera 1236
www.bermeo.org


Bermeo Bizkaiko kostaldeko udalerria da, Busturialdeako herri nagusietakoa. 16.940 biztanle zituen 2008an, lautik hiru euskaldunak,.

Bermeoren ekonomia arrantzaren inguruko sektorean oinarritzen da, arrain-kontserbagintza gehienbat.

Aita Guria balenzalea eta Santa Eufemia eliza

Eduki-taula

[aldatu] Historia

Bermeori buruzko agiririk zaharrena Iñigo Lopez "Ezkerra" Bizkaiko lehen jaunak eta haren emazte Toda andreak Gaztelugatxeko, Bakioko eta Bermeoko etxalde batzuk San Juan de la Peña monasterioari eman zizkiotenekoa da.

Handik urte batzuetara, 1082an, berriro agertu zen Bermeo izena, Lope Iñigez, Bizkaiko bigarren jaunak, eta bere emazteak, Tekla andreak, San Millan de la Cogollako monasterioari eliza eman ziotenean, agiri hartan "Sancti Michaelis Arcangel in Portu de Vermelio" idatzi baitzuten. Agiriok Bermeoren antzinatasuna erakusten digute, baina askoz ere urrunagora joan gintezke.

Haroko Lope Diaz II.ak , Bizkaiko jaunak, eman zion Logroñoko Forua, eta hiribildu izendatu zuen; agiriak datarik eduki ez arren, badirudi 1236an egin zela. Alfontso Jakintsua erregeak, berriz, Orozko haraneko Untzueta gazteluaren setioan zegoela, 1277ko abuztuaren 12an, aurreko foru hori berretsi zuen. Geroago, 1285eko martxoaren 18an, Haroko Lope Diaz III.ak, Bizkaiko zortzigarren jaunak, zabaldu eta hobetu egin zuen foru hori. Jaun Tellok ere zabaldu zuen forua 1366ko apirilaren 25ean eman zion pribilegioari esker.

Bizkaiko jaun batzuek, artean Gaztelako erregeak ere bazirela, Bermeoko Santa Eufemia elizan sinatu zituzten lege zaharrak edo foruak. Euren artean Fernando Errege Katolikoak, 1476ko [[uztailaren 31]n. Horrexek eman zion Bermeori "Bizkaiko Buru" titulua, egun hartan emandako pribilegioaren bidez. Eta izen bera gorde zuen, legez eta merituz, 1602. urtera arte. Urte hartan, Bilboko eta Bizkaiko beste erakundeetako agintariek eta handikiek ezin zutenez jasan Bermeok zeukan gorentasuna, jarritako auzi luzearen ondorioz, Bizkaiko Buru izaten jarraitzeko ahalmena kendu zioten Bermeori.

Ertzillatarren dorretxea

Baina, Bermeok, zelanbait, beste uri eta elizateekiko lehentasuna edukitzen jarraitu zuen; izan ere, berak zeukan lehenengo botoa eta jarlekua Batzar Nagusietan. Bermeoko prokuradoreek Batzar Nagusietan berba egiten zutenean bertan zeuden guztiek txapela kentzen zuten. Gaur egun, berriz, harmarrian agertzen den agure-buru bizardunak justizia osoz nabarmentzen eta iraunarazten du Bermeori ostu zioten titulua.

Bermeok garrantzia handia eduki zuen sasoi hartan, eta horren erakusgarri dira Bizkaiko jaunek eman zizkioten pribilegioak eta zerga-salbuespenak. Zoritxarrez, Bermeon izan ziren suteen ondorioz, dokumentu horiek guztiak erre egin ziren, baina, hala ere, dokumentu haien zenbaki zerrendak ondo baino hobeto dakizkigu, baita noiz eman ziren ere. Horrek erakusten du hiribildu honek prestigio handia eta jaunen aldekotasuna zeuzkala.

Bizkaiko bandokideen arteko borrokek erabat asaldatu zuten Bermeoko bizimodua XV. mendean, eta horren aurreko mendeetan jasan zituen suteen eraginez (1297, 1347, 1360 eta 1422. urteetan), lur jota geratu zen udalerria. Ondorioz, Bermeoko bizilagun kopuruak eten barik egin zuen behera. Beste alde batetik, 1300. urtean Bilbo sortu izanak ere handitu egin zuen Bermeoren gainbehera.

Geroago ere izan ziren sute gehiago, eta haietako batek, oso-osorik erre zuen hiribildua. Sute horiek atsekabea eta zoritxarra ekarri zuten Bermeora,eta hiribilduaren biziraupena bera ere arriskuan jarri zuten. Jasandako guztia gorabehera, Bermeo bere garrantzia mantentzeko gai izan zen XVI. mendean ere, horren adibideak hauek izan daitezke: 1527ko apirilaren 7an Kofradiako ordenantzak berretsi zituela Carlos V.ak "zorragatik edo fidantzeagatik ez bada, ez bermeotarrik, ez bertako merkantziarik, ez Bermeora datorren atzerritarrik,ez beraren merkantziarik, ez atxilotzeko" pribilegioa berrestea 1546. urteko martxoaren 10ean Madrilen, eta Paulo IV.a Aita Santuak, 1563. urteko bulda bidez, San Frantzisko elizari eman zion jubileua.

Dena dela, esan behar da, Bermeok, XVI. mende osoan, eta zoritxar denak gainditu ostean, "arrantza-merkataritza" bikoiztu egin zela eta penintsula osoko ontziteria garrantzitsuena eta handiena eduki zuela, hau da, Bilboko portuarekin zuen betiko borroka mantentzeko gai izan zela. XVIII. mendearekin batera ailegatu zen Bermeora berpizkunde garaia, batez ere, arrantzaren garapenean oinarrituriko berpizkundea izan zen, ordura arte merkataritzarekin garatu zuena. Arrantza jardunari ekin zion berriro ere eta, ondorioz, kaietako, kaleetako, eraikinetako, erreketako, harri-lubetako... eraikuntza jardun garrantzitsua egin zuten. Ondorioz, hirigintza ikaragarri garatu zen eta, horren eraginez, baita bizilagun kopurua handitu ere. Arraina gatzunetan ipintzeko lantegi asko eta asko sortu ziren, baita arrantzarekin zerikusia zeukaten industria eta ontziolak ere. Ontzioletan, era berean, erriberako arotzak eta itsasarotzak zeuden.

Gaztelugatxe ugartea

1872. urte inguruan, Napoleonen inbasioak eta karlistadek eragindako asaldurak gainditu ostean, goraldi ikaragarria izan zuen Bermeok, izan ere, arrain harrapaketa handiei esker, ekonomiaren egoerak nabarmen egin zuen gora. Horri esker, azpiegitura eta eraikuntza obra garrantzitsuak egin ahal izan ziren, baita zerbitzu publikoetan ere, eta horietako asko zutunik daude gaur egun ere. Udaletxearen zaharberritzea, hiltegi zaharra eta Andra Mari eliza, esate baterako, sasoi haietakoak dira. Horri esker, Bizkaiko herririk jendetsuenetan bigarrena eta egoera ekonomiko onenekoa bihurtu zen Bermeo, Bilboren atzetik, jakina.

XX. mendean Bermeok inoiz baino kementsuago ekin zion itsasoari, aurrerapen teknologiko guztiak hartu zituen. Horri esker, loraldi garai ezin hobea bizi izan zuen, eta bajurako arrantzako abangoardian jarraitu zuen bertako flotak.Gaur egun ere alturako flota oso garrantzitsua da eta arrantza-industriarako egitura ezin hobea.

Bermeoko portu bereziak, alde zaharrak, bainurako kala txikiek, arrain fresko ezin hobearekin landutako sukaldaritzak, negu epel eta uda ez oso beroek Bizkaiko turismo-leku trankil eta erakargarrienetakoa bihurtzen dute Bermeo, arrantza tradizioa sakon-sakon erroturik daukan euskal herria.

[aldatu] Portua

Sakontzeko

 Sakontzeko, irakurri: Bermeoko portua

Betidanik herri arrantzalea izanik, portua Euskal Herriko garrantzitsuena da, baxurako arrantzari dagokionez. 2006. urtetik aurrera kirol-portua berria eta merkataritza kai aipagarria ere badauzka.

Bermeoko portu zaharra, egun kirol portua dena

[aldatu] Inguru naturala

Bertan daude Izaro, Aketxe eta Gaztelugatxe uharteak. Eta, herriaren inguruan, Sollube (686 m) mendia dugu.

Azkenik, udalerrian dagoen Matxitxako lurmuturra ere aipatu behar da, Hego Euskal Herrian iparraldeen dagoen gunea.

[aldatu] Euskara

Mendebaleko euskararen aldaera bat da herriko euskalkia. Euskal hiztunen portzentajea handia (%76) edukita, UEMA mankomunitate euskaldunean sartuta dago herria.

[aldatu] Demografia eta biztanleria

1960ko hamarkadako industrializazioak ekarri zuen immigrazioa dela eta, biztanleria nabari handitu zen. 1990eko hamarkadatik 2000. urtera arte biztanleria gutxitzen joan da, baina berriz ere, 2000. urtetik aurrera, immigrazioa erruz azaldu da herrian,Europa ekialdetik eta latinoamerikatik gehienbat, oraingo honetan..

1704. eta 2007. artean bermeoko biztalariaren bilakaera

Urtea

1704

1784

1850

1900

1925

1960

1965

1970

1975

1981

1986

1991

1996

2001

2004

2007

2008

Biztanleak

1.408

3.711

5.377

9.636

11.525

13.556

15.846

17.384

17.485

18.312

18.333

17.923

17.176

16.938

16.901

17.429

17.069

[aldatu] Turismoa

Bermeok proportzioz alde zahar handia du eta portu zahar berritua.

Leku interesgarriak:

Elizak:

  • San Frantziskotarren eliza eta klaustroa
  • Santa Eufemia eliza
  • Andra Mari eliza

Enpresa turistikoak

[aldatu] Eraikinak

[aldatu] Zerbitzuak

[aldatu] Garraiobideak

Errepideak Gernikara, Mungiara eta Bakiora joateko.

[aldatu] Bermeotar ezagunak

[aldatu] Auzoak

Bermeok honako auzo hauek ditu:

[aldatu] Jaiak eta ekitaldi nagusiak


Urtean zehar jaiez gain, kultur zein kirol ekintza aipagarriak egiten dira (datak ez dira zehatzak):

Urtarrilean:

  • Hiri lasterketa

Martxoa:

  • Itsas gudari eguna (1.astean). Bermeoko EAk antolatuta.
  • Aste Santuko prozesioak (Aste Santuko barikuan)
  • Emakumeen Eguna

Maiatzean:

  • Arrain azoka (azken astean normalean)

Ekainean::

  • Eliza eta ermiten martxa (sollube707 mendi taldeak antolatua)
  • Reggae Splash jaialdia

Uztailean:

  • Jazzber jaialdia (1. astean): Getxoko jazz lehiaketaren musika taldeak barne.
  • IHESari buruzko topaketak (1-2. astean): Txo hiesa taldeak antolatuta.
  • Gorefest (2. astean): Gore laburmetraiak.
  • Aritzatxu rock free (2. asteko larunbatean): Rock jaialdia.www.aritzatxurock.com/
  • Nazioarteko Folklore jaialdia (Uztailaren erdian): Alkartasun dantza taldeak antolatuta.

Abuztuan:

  • Nazioarteko Musika Astea

Irailean:

  • Skate Or Due jaialdia (1. astean)
  • Santa eufemia eguneko azoka (irailaren 16n): Baserri giroko azoka Bermeoko Andra Mari jaietako azken egunean.

Urrian:

  • Bermistorian ( 3. edo 4. astean): Bermeoren historiarekin lotutako ekintzak, erdi aroko azoka ere dago.

Azaroan:

  • San Martin azoka (azaroaren 11n): Txerriaren hilketa ospatzeko baserriko produktuen azoka da. Odoloste Txapelketa ere egiten da.

Abendua

[aldatu] Kanpo loturak

[aldatu] Erreferentziak

Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Bermeo


Tresna pertsonalak