Lekeitio

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Lekeitio

 Bizkaia
Lekeitioko portua.
Lekeitioko portua.
Lekeitioko bandera

Lekeitioko armarria

Izen ofiziala Lekeitio
Estatua
Erkidegoa
Herrialdea
Eskualdea
Espainia
Euskal Autonomia Erkidegoa
Bizkaia
Lea-Artibai
Alkatea Maitane Larrauri Fraile (Bildu)
Herritarra lekeitiar
Koordenatuak 43°21′44″N 2°29′46″W / 43.36222°N 2.49611°W / 43.36222; -2.49611Koordenatuak: 43°21′44″N 2°29′46″W / 43.36222°N 2.49611°W / 43.36222; -2.49611

Bizkaia municipalities Lekeitio.PNG

Eremua 1,9 km2
Garaiera 0 m
Distantzia 54 km Bilbora
Posta kodea 48280
Biztanleria 7.373 bizt. (2013)
Dentsitatea 3.880,53 bizt./km²
Sorrera 1325
http://www.lekeitio.com

Lekeitio Bizkaiko kostaldeko udalerri euskaldun bat da, Lea-Artibai eskualdean kokatua. Bilbotik 56 kilometrora eta Donostiatik 72ra dago. Ekialdean 12 kilometrora daukan Ondarroarekin harreman gorabeheratsua eduki du historian. 7.419 biztanle zituen 2012an. Arrantza portu garrantzitsua du, eta gune turistiko nabarmena da.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izena, dirudienez, «Lea gaineko tokia» esan nahi duen legoitio hitzaren deformazioa da. Dena den, beste teoria batek dio Lea-kai-tio («Lea inguruko kaia») hitzetik datorrela.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala eta klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Otoio eta Lumentza mendiek inguratzen dute, eta Lea ibaiak zeharkatzen du. Izan ere, Mendexa eta Lekeitio artean itsasoratzen da erreka hori, eskualdeari izenaren erdia ematen diona. Herria badia txiki baten mendebaldean dago kokatuta, itsasotik nolabaiteko babesa lortzen duela. Badia horren erdian Garraitz edo San Nikolas irla dago, udalerriko zati ere badena. Isuntza hondartza udalerriaren erdigunean dago kokaturik.

Lekeitioko klima itsasoak baldintzatzen du. Udak epelak izaten dira, eta muturreko tenperaturak bakanak, itsasoak klima erregulatu egiten duelako. Neguan tenperatura minimoak ez dira normalean 0 Â°C-tik behera joaten.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekeitioko portua

Lekeitio gaur egun den gunean aspaldikoa da gizakiaren presentzia. Telesforo Aranzadik eta Jose Migel Barandiaranek Lumentzako kobazuloan aurkitutako aztarnen arabera, Goi Paleolitotik zetozen gizakiak bizi izan dira Lekeition. Gizaki horiek, tradizionalki, herriaren jarduera nagusietan aritzen ziren, arrantzan eta nabigazioan.

Herria 1325ean sortu zen ofizialki, Maria Diaz Harokoaren eskutik eta Bizkaiko kostaldeko beste herri batzuk baino geroago, (Bermeo esaterako XII. mendean sortu zen). Portuaren inguruan jaso zen herria, Arranegi kalea zen arrantzale gunea eta Dendari kalea merkatariak biltzen zituena. Gaur egun Lekeitioko alde zaharra osatzen dute kaleok.

Herria pixkanaka hazten joan zen Amerikarako nabigazioak hazkunde hori azkartu zuela. Portuaren beharrizanak asetzeko, hainbat alditan handitu da, harik eta gaur egungo itxura lortu arte. Lekeitioko portua Bizkaiko bigarrena izan zen trafikoan XIX. mendearen amaierara arte, Bermeoko portuaren atzetik. Dena den, XX. mendean zehar Ondarroako portuak aurrea hartu zion.

XX. mendean zehar Lekeitio Bizkaitar askoren opor-toki bilakatu zen, Zita enperatrizaren adibideari jarraiki. Gaur egun herriaren biztanleria hirukoiztu edo laukoiztu egiten da uda garaian. Horrela, Lekeitioko jarduera ekonomiko nagusia zen arrantzari turismoa eta zerbitzuak batu zaizkio.

Herriko ikuspegi orokorra, Lumentzatik
Herriko ikuspegi orokorra, Lumentzatik

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Turismoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Turismoa da gaur egun Lekeitioko diru-iturri nagusienetarikoa. Horren adibide garbia da udan izaten duen biztanle-hazkunde nabaria.

Portua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Lekeitioko portua»

Euskal Herriko kairik garrantzitsuenetarikoa dugu gaur egun. Historian zehar ere portu nabarmena izan da. Tartean, balearen harrapaketaren inguruan ibili ziren urteetan arrantzale lekeitiarrak, eta hain garrantzitsua izan zen jarduera hori, herriko armarrian irudikatuta agertzen da.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekeitioko udaletxea.

2011ko udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Maitane Larrauri Fraile, Bilduko zerrendaburua aukeratu zuten alkate, gehiengo osoz.

Lekeitioko udalbatza

Izena Zinegotziak Boto kopurua[1]
Bildu
8
2.542 (%56,19)
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
5
1.615 (%35,70)
Aralar
-
282 (%6,23)
Alderdi Popularra (PP)
-
51 (%1,13)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
-
34 (%0,75)

2007ko udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bost izan ziren legez hauteskundeetara aurkeztu zirenak: EAJ, EA, PSE, PP eta Ezker Batua eta Aralar koalizioa. Eusko Abertzale Ekintzaren zerrenda legez kanpo utzi zen. Hauek izan ziren emaitzak:

  • Euzko Alderdi Jeltzalea: 1.674 boto (9 zinegotzi)
  • Eusko Alkartasuna: 826 boto (4 zinegotzi)
  • Ezker Batua–Aralar: 124 boto (ordezkaritzarik ez)
  • Euskadiko Alderdi Sozialista–Euskadiko Ezkerra: 52 boto (ordezkaritzarik ez)
  • Alderdi Popularra: 52 boto (ordezkaritzarik ez)

1.560 boto nulu egon ziren, gehienak, Eusko Abertzale Ekintzaren zerrendari emandako baliogabetutako botoak.

Hauteskunde hauen ostean, Jose Maria Cazalis Eiguren (EAJ) izendatu zuten Lekeitioko alkate, gehiengo osoz.

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hizkuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal hiztunen ehunekoa oso handia da, %86 inguru.

Mendebaldeko euskararen aldaera da herriko euskalkia.

Komunikabideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

107,7 FM-n emititzen duen Arrakala irratia, Zer Esana gazte-agerkaria eta eskualde-mailako Hitza egunkaria ditu udalerriak.

Zinema[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekeition egiten dira Euskal Zine eta Bideo Bilerak urtero. [1]

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bitxikeriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herriko armarrian, hurrengo testua irakur daiteke latinez: Reges debellavit horrenda cette subjecit terra marique potens Lequeitio, euskarazko itzulpena honakoa da: Lekeitiok, lurrean eta itsasoan indartsu, errege eta zetazeo izugarriak harrapatzen ditu

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lekeitiar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Lekeitio Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa