Lekeitio
Wikipedia(e)tik
|
Lekeitio |
|||
|---|---|---|---|
 Bizkaia |
|||
 |
|||
|
|||
| Izen ofiziala | Lekeitio | ||
| Antolaketa Estatua Autonomia Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea |
Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Bizkaia Lea-Artibai |
||
| Alkatea | Jose Maria Cazalis Eiguren (EAJ) | ||
| Herritarra | lekeitiar | ||
| Koordenatuak |  Koordenatuak: |
||
|
|
|||
| Eremua | 1,9 km2 | ||
| Garaiera | 0 m. | ||
| Distantzia | 54 km Bilbora | ||
| Euskaldunak | %86,69 (2001) | ||
| Postakodea | 48280 |
||
| Biztanleria | 7.307 bizt (2006) | ||
| Dentsitatea | 3838,42 bizt/km² | ||
| www.lekeitio.com | |||
Lekeitio Bizkaiko kostaldeko udalerri euskalduna da, Lea-Artibai eskualdean kokatuta dagoena. Bilbotik 56 kilometrora eta Donostiatik 72 km-ra dago. Ekialdean 12 kilometrora daukan Ondarroarekin harreman gorabeheratsua eduki du historian.
Bizkaiko arrantza portu garrantzitsuenetakoa du, eta aldi berean gune turistikorik nabarmenetakoa da.
7.293 biztanle inguru zituen 2005ean.
Eduki-taula |
[aldatu] Historia
Lekeitio gaur egun den gunean aspaldikoa da gizakiaren presentzia. Telesforo Aranzadik eta Joxe Miel Barandiaranek Lumentzako kobazuloan aurkitutako aztarnen arabera, Goi Paleolitotik zetozen gizakiak bizi izan dira Lekeition. Gizaki horiek, tradizionalki, herriaren jarduera nagusietan aritzen ziren, arrantzan eta nabigazioan.
Herria 1325ean sortu zen ofizialki, Maria Diaz Harokoaren eskutik eta Bizkaiko kostaldeko beste herri batzuk baino geroago, (Bermeo esaterako XII. mendean sortu zen). Portuaren inguruan jaso zen herria, Arranegi kalea zen arrantzale gunea eta Dendari kalea merkatariak biltzen zituena. Gaur egun Lekeitioko alde zaharra osatzen dute kaleok.
Herria pixkanaka hazten joan zen Amerikarako nabigazioak hazkunde hori azkartu zuela. Portuaren beharrizanak asetzeko, hainbat alditan handitu da, harik eta gaur egungo itxura lortu arte. Lekeitioko portua Bizkaiko bigarrena izan zen trafikoan XIX. mendearen amaierara arte, Bermeoko portuaren atzetik. Dena den, XX. mendean zehar Ondarroako portuak aurrea hartu zion.
XX. mendean zehar Lekeitio Bizkaitar askoren opor-toki bilakatu zen, Zita enperatrizaren adibideari jarraiki. Gaur egun herriaren biztanleria hirukoiztu edo laukoiztu egiten da uda garaian. Horrela, Lekeitioko jarduera ekonomiko nagusia zen arrantzari, turismoa eta zerbitzuak batu zaizkio.
[aldatu] Portua
Sakontzeko, irakurri: Lekeitioko portua
Euskal Herriko kairik garrantzitsuenetarikoa dugu oraindik gaur egun. Historikoki ere portu nabarmena izan da. Tartean balearen harrapaketaren inguruan ibili ziren urteetan, arrantzale lekeitiarrak herriko armarrian irudikatuta agertzen dena.
[aldatu] Demografia
| Urtea | 1857 | 1877 | 1887 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1980 | 1991 | 2001 | 2006 |
| Biztanleak | 2.834 | 3.736 | 3.691 | 4.209 | 4.486 | 4.564 | 4.847 | 4.407 | 4.608 | 5.182 | 6.981 | 7.198 | 7.397 | 7.357 | 7.307 |
[aldatu] Ondarea
[aldatu] Euskara
Euskal hiztunen ehunekoa oso handia da, %86 inguru.
Mendebaleko euskararen aldaera da herriko euskalkia.
[aldatu] Ingurune naturala eta klima
Otoio eta Lumentza mendiek inguratzen dute eta Lea ibaiak zeharkatzen du. Izan ere, Mendexa eta Lekeitio artean itsasoratzen da erreka hori, eskualdeari izenaren erdia ematen diona.
Isuntza hondartza udalerriaren erdigunean kokatzen da. Lekeitiok iparraldean Bizkaiko Golkoarekin egiten du muga, mendebaldean Ispasterrekin, ekialdean Mendexarekin, eta hegoaldean Amorotorekin.
Lekeitioko klima itsasoak baldintzatzen du. Udak epelak izaten dira, eta muturreko tenperaturak bakanak izaten dira, itsasoak klima erregulatu egiten duelako. Neguan tenperatura minimoak ez dira normalean 0ºC-tik behera joaten.
[aldatu] Monumentuak
[aldatu] Pertsona ospetsuak
- Resurreccion Maria Azkue (1864-1951): Apaiza, idazlea, hizkuntzalaria eta kulturgile handia. Euskaltzaindiako Lehendakaria izan zen.
- Eusebio Erkiaga (1912-1993): Idazlea eta euskaltzaina.
- Isidro Salinas Gaminde (1915): Medikua.
- Santi Brouard (1919-1984): Medikua eta politikaria.
- Miren Agur Meabe (1962): Idazlea.
[aldatu] Jaiak eta ospakizunak
- San Pedroak ekainaren 28tik uztailaren 1era.
- San Antolinak irailaren 1etik 8ra. Horietan antzar jai ezaguna irailaren 5ean ospatzen dute.
- Kale Antzerki Jaialdia, uztailean.
