Lekeitio
Wikipedia(e)tik
|
Lekeitio |
|||
|---|---|---|---|
 Bizkaia |
|||
|
|||
| Izen ofiziala | Lekeitio | ||
| Antolaketa
Estatua
Autonomia Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea |
Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Bizkaia Lea-Artibai |
||
| Posta-kodea | 48280 | ||
 |
|||
| Koordenatuak |  Koordenatuak: |
||
| Garaiera | 0 m | ||
| Eremua | 1,9 km2 | ||
| Biztanleria | 7.307 (2006) | ||
| Dentsitatea | 3838,42 bizt/km2 | ||
| Euskaldunak | %86,69 (2001) | ||
| Herritarra | lekeitiar | ||
| Alkatea | Jose Maria Cazalis Eiguren (EAJ) | ||
| www.lekeitio.com | |||
Lekeitio Bizkaiko kostaldeko udalerri euskalduna da, Lea-Artibai eskualdean kokatuta dagoena. Bilbotik 56 kilometrora eta Donostiatik 72 km-ra dago. Ekialdean 12 kilometrora daukan Ondarroarekin harreman gora-beheratsua eduki du historikoki.
Bizkaiko arrantza portu garrantzitsuenetakoa du, eta aldi berean gune turistikorik nabarmenetakoa da.
7.293 biztanle inguru zituen 2005ean.
Eduki-taula |
[aldatu] Historia
Lekeitio gaur egun ezartzen den gunean aspaldikoa da gizakiaren presentzia. Telesforo Aranzadik eta Joxe Miel Barandiaranek Lumentzako kobazuloan aurkitutako aztarnen arabera, Goi Paleolitotik zirauen gizakiak bizi izan dira Lekeition. Gizaki hauek, tradizionalki, herriaren iharduera nagusia izan denean aritzen ziren, arrantza eta nabigazioan.
Herria 1325 sortu zen ofizialki, Maria Diaz Harokoaren bitartez eta Bizkaiko kostaldeko beste herri batzuk baino beranduago (Bermeo esaterako XII. mendean sortu zen). Portuaren inguruan ezartzen zen herria, Arranegi kalea zen arrantzale gunea eta Dendari kalea, merkatariak biltzen zituena. Gaur egun Lekeitioko alde zaharra osatzen dute kaleok.
Herria pixkanaka hazten joan zen Amerikarako nabigazioak hazkunde hori areagotu zuelarik. Portuaren beharrizanak asetzeko, mendeetan zehar hainbat alditan handitu da. Gaur egungo itxura lortu arte. Lekeitioko portua Bizkaiko bigarrena izan zen XIX. mendearen amaierararte trafikoan, Bermeoko portuaren atzetik. Dena den, XX. mendean zehar Ondarroako portuak aurrea hartu zion.
XX. mendean zehar Lekeitio Bizkaitar askoren oporretako toki bilakatu zen, Zita enperatrizaren adibideari jarraiki. Gaur egun herriaren biztanleria hirukoiztu edo laukoiztu egiten da uda garaian. Horrela, Lekeitioko iharduera ekonomiko nagusia zen arrantzari, turismoa eta zerbitzuak batu zaizkio.
[aldatu] Portua
Sakontzeko, irakurri: Lekeitioko portua
Euskal Herriko kairik garrantzitsuenetarikoa dugu oraindik gaur egun. Historikoki ere, portu nabarmena izan da. Tartean balearen harrapaketaren inguruan ibili ziren urteetan arrantzale lekeitiarrak, herriko armarrian irudikatuta agertzen dena.
[aldatu] Euskara
Euskal hiztunen portzentaia oso altua izanda (%86 inguru), Lekeitio UEMA erakundean sartuta dago.
Mendebaleko euskararen aldaera da herriko euskalkia.
[aldatu] Ingurune naturala eta klima
Otoio eta Lumentza mendiek inguratzen dute eta Lea ibaiak zeharkatzzen du. Izan ere, Mendexa eta Lekeitio artean itsasoratzen da erreka hau, eskualdeari izenaren erdia ematen duena.
Isuntzako hondartza udalerriaren erdigunean kokatzen da. Lekeitiok iparraldean Bizkaiko Golkoarekin egiten du muga, mendebaldean Ispasterrekin, ekialdean Mendexarekin, eta hegoaldean Amorotorekin.
Lekeitioko klima, itsasoak baldintzatzen du. Udak epelak izaten dira, eta muturreko tenperaturak arraroak izaten dira, itsasoak klima erregulatu egiten duelako. Neguan aldi berean, tenperatura minimoak ez dira normalean 0ºC-tik behera joaten.
[aldatu] Monumentuak
[aldatu] Pertsona ospetsuak
- Resurreccion Maria Azkue (1864-1951): Apaiza, idazlea, hizkuntzalari eta kulturgile handia. Euskaltzaindiako Lehendakaria izan zen.
- Eusebio Erkiaga (1912-1993): Idazlea eta euskaltzaina.
- Isidro Salinas Gaminde (1915): Medikua.
- Santi Brouard (1919-1984): Medikua eta politikaria.
- Miren Agur Meabe (1962): Idazlea.
[aldatu] Jaiak
- San Pedroak ekainaren 28tik uztailaren 1era.
- San Antolinak irailaren 1etik 8ra. Euren barnean, antzar jai ezaguna irailaren 5ean ospatzen dute.
