Basaburua

Artikulu hau Nafarroako udalerriari buruzkoa da; Zuberoako eskualdea gaitzat duena beste hau da: Basabürüa

Basaburua
Nafarroa
Izen ofiziala	Basaburua
Estatua Erkidegoa Merindadea	Espainia Nafarroako Foru Erkidegoa Iruñeko merindadea
Alkatea	Ricardo Arangoa Legarra (Bildu)
Herritarra	basaburuar
Koordenatuak	43°0′5″N 1°48′7″W
Eremua	82,87 km2
Garaiera	545 m
Distantzia	34 km Iruñera
Posta kodea	31866
Biztanleria	876 bizt. (2012)
Dentsitatea	10,57 bizt./km²

Basaburua Nafarroako iparraldean dagoen udalerri txiki eta euskalduna da. 2012ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 876 biztanle ditu.

Inguru naturala eta kokapena

Basaburua Iruñeko merindadearen iparraldean dago, Nafarroako hiriburutik 34 kilometrora. Iparraldean, Ezkurra, Eratsun, Saldias eta Beintza-Labaien udalerriekin egiten du muga; ekialdean, berriz, Ultzamarekin; mendebaldean, Leitza eta Larraunekin; eta hegoaldean Imotzekin.

Hamahiru herri eta etxaldek osatzen dute Basaburua: Aizarotz, Arrarats, Beramendi, Beruete, Erbiti, Gartzarun, Igoa, Ihaben, Itsaso (1857ko errolda baino lehen berezko udalerria zuena), Jauntsarats (herriburua), Ola, Orokieta eta Udabe.

Basaburua Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko (UEMA) kide egin zen 2008an.

Klima eta landaredia

Basaburuko klima ozeaniar-atlantikoa da, prezipitazioak ugariak dira urte osoan zehar, gehienak neguan eta udazkenean; egun euritsuak, berriz, 180 inguru dira urtean. Urteko batez besteko tenperatura 8º eta 12 Â°C bitartekoa da, eta prezipitazioak 1.400 eta 2.000mm ingurukoak.

Klima atlantiarreko landaredia nagusi da. Bertan, pagoak dira zuhaitzik ugarienak (4.000 hektarea baino gehiagoko azalera). Pagoak, iparralde eta hegoaldeko mendietan hazten dira batez ere, baina herrigunetik gertu ere badaude. Haritzak, udalerri osoan hazten dira (765 hektarea), eta birlandatutako pinu lariziarrek 180 hektarea hartzen dituzte.

Ekonomia

Sakontzeko, irakurri: Nafarroako parke eolikoak

Basaburuko Beruete kontzejuaren mugetan, Leitza eta Basaburu bitartean, Nafarroako gobernuak eraikitako "Aritz" izeneko parke eolikoa dago. Parkeak duen instalaturiko potentzia 19,20 megawattekoa da. Parkearen jabea Acciona da gaur egun.

Demografia

Basaburuko biztanleria

1897	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2006	2008
1.457	1.498	1.805	1.711	1.668	1.684	1.631	1.411	1.121	860	733	674	799	841

2008ko erroldaren arabera, bost etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %0,60 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Euskara

Basaburuko euskara tarteko hizkeratzat hartzen du Koldo Zuazo dialektologoak, hau da, haren iritziz, erdialdeko euskara edo gipuzkera eta nafarreraren artekoa da. Basaburua "Euskararen Kudeaketarako Ipar Nafarroako Mankomunitateko" kidea da.

Udalerriko euskal hiztunen kopurua gaur egun oso handia da, %70etik gorakoa.

Politika

Alkateak

Alkateen zerrenda

1979-1983
1983-1987
1987-1991
1991-1995
1995-1999
1999-2003
2003-2007
2007-2011	Juan Benito Alberro Goñi	EAE
2011-	Ricardo Arangoa Legarra	Bildu

Udal hauteskundeak

Basaburuko alkatea Eusko Abertzale Ekintza alderdi politikoko Juan Benito Alberro Goñi atera zen 2007ko udal hauteskundeetan. Udaleko zazpi zinegotziak lortu zituen, gehiengo osoa. Baliogabeko botoak 22 izan ziren (emandako guztien %4,20) eta boto zuriak 121 (%24,10). Abstentzioa %29,28koa izan zen.

Basaburuko Udala (2007)

Alderdia	Botoak	Zinegotziak
Eusko Abertzale Ekintza	381	7

2011n ere zerrenda bakarra aurkeztu zen, kasu honetan Bildurena. Alkate Ricardo Arangoa Legarra izendatu zuten. Hauteskunde kanpainan Yolanda Barcinak Aizarotzen eman zuen mitinak polemika piztu zuen; Barcinak Nafarroako iparraldeko zenbait herritan alderdi espainolistek zerrendak osa ez ditzaten pairatzen omen dituzten presioak salatzeko asmoa zuen baina bisitaldiak kritikak jaso zituen.

Udaletxea

Basaburuko udaleko idazkaria, Imozko idazkari ere bada.

• HELBIDEA: Jasokunde kalea, z/g (Jauntsarats kontzejua)

Hedabideak

"Esan Erran Irratiak Basaburuan du egoitza.

Zerbitzuak

Ultzamako Zerbitzu Sozialen Mankomunitateko kide da Basaburua.

Basaburuar ospetsuak

• Patxi Telletxea (1964-), politikari abertzalea.

Erreferentziak

Bibliografia

• Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XLIV, Iruñea, 1997. ISBN 84-235-1614-8

Ikus, gainera

• Nafarroako udalerrien zerrenda

Kanpo loturak

• (Euskaraz) Udalerri Euskaldunen Mankomunitatearen webgunea
• (Gaztelaniaz) Basaburuari buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
• Herriaren ikuspegia Google Street View-n.