Areso
|
Areso |
||
|---|---|---|
 Nafarroa |
||
|
||
| Izen ofiziala | Areso | |
| Estatua Erkidegoa Merindadea Eskualdea |
Espainia Nafarroako Foru Erkidegoa Iruñeko merindadea Leitzaldea |
|
| Alkatea | Ur Algero Txibite (Areso Eraikiz) |
|
| Herritarra | aresoar | |
| Koordenatuak | 43°4′54″N 1°57′4″W / 43.08167°N 1.95111°WKoordenatuak: 43°4′54″N 1°57′4″W / 43.08167°N 1.95111°W | |
|
|
||
| Eremua | 12,43 km2 | |
| Garaiera | 498 m | |
| Distantzia | 48 km Iruñera | |
| Posta kodea | 31876 |
|
| Biztanleria | 276 bizt. (2012) | |
| Dentsitatea | 22,2 bizt./km² | |
Areso[1] Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Leitzaldekoa, Gipuzkoarekiko mugan kokatua. Nafarroako hiriburutik 48 kilometrora dago, eta 2012ko urtarrilaren 1eko erroldan 276 biztanle ditu.
Eduki-taula |
Inguru naturala eta kokapena [aldatu]
Areso Iruñeko merindadearen ipar-mendebaldeko herria da, Gipuzkoako mugatik gertu. Herria haran estu batean dago eta inguruan, 1000 metrotik gorako mendiak daude. Erliebea nahiko menditsua da: Irumugarrieta (1.427 m), Aldaon (1.411 m), Boin (1.353 m) eta Aretxueta (1.342 m) mendiak nabarmentzen dira.
Aresok herri hauek ditu mugakide: iparraldean eta mendebaldean Berastegi (Gipuzkoa); hegoaldean Araitz eta Larraun; eta ekialdean Leitza.
Klima [aldatu]
Herrigunearen kanpoaldean, itsasoaren mailatik 524 metrora, Nafarroako gobernuak 1988an jarritako estazio meteorologikoa dago.[2]
Historia [aldatu]
1794an, herria erabat suntsitu zuen Frantziako Armadak, nahita su emanda.
Demografia [aldatu]
| 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2006 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 441 | 457 | 521 | 540 | 521 | 451 | 427 | 390 | 385 | 310 | 277 | 284 | 293 |
2008ko erroldaren arabera, etorkin bakarra bizi zen herrian, biztanleriaren %0,35 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).
Politika [aldatu]
Alkateak [aldatu]
| 1979-1983 | ||
| 1983-1987 | ||
| 1987-1991 | ||
| 1991-1995 | ||
| 1995-1999 | ||
| 1999-2003 | ||
| 2003-2007 | ||
| 2007-2011 | Mikel Baraibar Garmendia | Areso Eraikiz |
| 2011-2015 | Ur Algero Txibite | Areso Eraikiz |
Udal hauteskundeak [aldatu]
Aresoko alkatea "Areso Eraikiz" herri ekimeneko Mikel Baraibar Garmendia atera zen 2007ko udal hauteskundeetan. Udaleko zazpi zinegotzietatik bost lortu zituen taldeak, eta hortaz, gehiengo osoa udalean. Baliogabeko botoak 4 izan ziren (emandako guztien %1,79) eta boto zuri bakarra izan zen (botoen %0,46). Abstentzioa %13,57koa izan zen.
| Alderdia | Botoak | Zinegotziak |
| Areso Eraikiz | 157 | 5 |
| CDN | 61 | 2 |
2011n Areso Eraikiz izan zen aurkeztutako zerrenda bakarra; 147 boto, 7 zinegotziak eta alkatetza (Ur Algero) lortu zituen[3].
Udaletxea [aldatu]
- HELBIDEA: Plaza Nagusia, z/g
Kultura [aldatu]
Euskara [aldatu]
Biztanleen %90etik gora euskaldunak dira, eta euskalkiari dagokionez, Koldo Zuazo hizkuntzalariak herriko hizkera erdialdeko euskara edo gipuzkeraren aldaeratzat hartzen du.
Bertako hedabideen artean Karrape Irratia dugu, bailarako herri honetan ere bere uhinak zabaltzen dituena.
Ondarea [aldatu]
Aresoko eliza XIX. mendearen hasieran eraiki zen, herria suntsitu zuen sutetik hamar urtera. Elizak, gurutze latindarraren oinarria dauka, eta pentagono itxurako aurrealdea. XVIII. mendeko sutearen aurreko elizatik ezer gutxi kontserbatzen da, Alexandriako Santa Katalina eta San Miguelen irudiak eta kanpoaldeko egituraren zati batzuk.
Jaiak eta ospakizunak [aldatu]
Aresoko jaiak abuztuaren 14tik abuztuaren 17ra ospatzen dira, Jasokundeko Ama Birjinaren omenez. Eguberriaren ospatzeak ere garrantzia handia du herrian, Olentzero bat jarri ohi da herriko plazan. Urtarrilean errege eguneko zintzarriaren ospakizuna izaten da.
Urteko gainontzeko ospakizunen artean Inauteriak eta San Pedro eguna daude, azken hau ekainaren 29a antolaturik.
Sokatira [aldatu]
Aresoko sokatira taldea oso ezaguna da, Euskal Herriko onenetakoa baita.
Azpiegitura eta garraioak [aldatu]
Leizaran Mariezcurrena autobus konpainiaren Doneztebe eta Iruñea bitarteko lineak geltokia dauka herrian. Autobus lineak, honako ibilbidea egiten du:
- Doneztebe - Elgorriaga - Ituren - Saldias - Eratsun - Ezkurra - Areso - Leitza - Lekunberri - Larraun - Irurtzun - Berriobeiti eta Iruñea
Zerbitzuak [aldatu]
Herria "Leitza, Goizueta, Areso eta Aranoko zerbitzuen kudeaketarako Mankomunitateko" kidea da.
Aresoar ezagunak [aldatu]
- Mikel Arregi (1948-), idazlea.
- Milagros Oreja (1952-), politikaria.
- Mikel Olazabal (1985-), pilotaria
Ikus, gainera [aldatu]
Erreferentziak [aldatu]
Kanpo loturak [aldatu]
- (Euskaraz) Tolosaldeko eta Leitzaldeko Hitza, eskualdeko egunkaria
- (Euskaraz) "Ttipi-ttapa" eskualdeko hedabide euskarazkoa
- (Euskaraz) Areso autobidetik gertu tontor ezezagunak Argia.com webguneko artikulua.
- (Gaztelaniaz) Aresori buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
- Elgoien auzoaren ikuspegia Google Street View-n.
 |
Leitzaldeko udalerri aurkibidea | |
|---|---|---|
|
Araitz • Arano • Areso • Betelu • Goizueta • Larraun • Leitza • Lekunberri |
||
.svg)
