Ergoiena

Artikulu hau Nafarroako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Ergoiena (argipena).

Ergoiena
Nafarroa
Izen ofiziala	Ergoiena
Estatua Erkidegoa Merindadea Eskualdea	Espainia Nafarroako Foru Erkidegoa Iruñeko merindadea Sakana
Alkatea	Isabel Senar Berastegi (Askogain)
Herritarra	ergoiendar
Koordenatuak	42°52′44″N 2°1′26″W
Eremua	41,75 km2
Garaiera	602 m
Distantzia	44,5 km Iruñera
Posta kodea	31829
Biztanleria	405 bizt. (2012)
Dentsitatea	9,7 bizt./km²
http://www.ergoiena.com/

Ergoiena Nafarroako mendebaldena dagoen udalerria da, Sakana eta Lizarrerriaren artean. 2012ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 405 biztanle zituen eta Nafarroako hiriburutik 44,5 kilometrora kokatzen da.

Dorraorako bidearen ikuspegia.

Inguru naturala eta kokapena

Ergoiena Iruñeko merindadearen mendebaldean dago. Lizarragako mendateak Etxarri-Aranatz (Sakana) eta Lezaun (Lizarrerri) lotzen ditu. Urbasako mendilerroa bestalde herriaren ekialdean altxatzen da.

Herriak Etxarri Aranatz, Uharte Arakil eta Arbizurekin egiten du muga iparraldean, eta Urbasa mendilerroarekin ] hegoalde, mendebalde eta ekialdean.

Klima eta landaredia

Klima azpiatlantiar motakoa da eta ezaugarrien artean, eurite ugariak, neguko hotza, eta uda garaiko lehorte txikia daude. Izan ere, abuztuko hilabetea idor jo daiteke. Urteko batez besteko tenperatura 8 eta 12 gradu artekoa, eta prezipitazioak 1.400 eta 1.800mm bitartekoak dira. Urteroko egun euritsuak, bestalde, 120 eta 160 inguru dira, altueraren arabera, euriak ugariagoak direla.

Ergoiena inguratzen duten mendietan, hainbat pagadi eta harizti daude. Pagadiak, San Donato eta Urbasako mendien maldetan (guztira 2.000 hektarea baino gehiago), eta hariztiak udalerriko gune lauagoetan (343 hektarea). Historian zehar hariztien azalera asko murriztu da mozketen ondorioz.

Herriak

Ondoko herri hauek osatzen dute Ergoiena: Lizarraga (herriburua), Dorrao eta Unanu.

Historia

1500. urtean Nafarroako erregeek Ergoiena Etxarri Aranatzetik bereiztu zuten. Horrek iskanbilak sortu zituen herriek partekatzen zituzten santuen prozesioak zirela eta, baina epaileek horiek elkarrekin eta janaria erdibana jarriz egin behar zituztela erabaki zuten. Ergoienaren bereizte horretan, udalerria osatzen duten hiru herrien artean ere liskarrak hasi ziren zerga arazoengatik.

Udalerri modernoa 1857ko erroldan agertu zen lehen aldiz; hiru herrien bat-egiteaz sortu zen.

Demografia

Ergoienako biztanleria

1897	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2006
1.177	1.247	1.240	1.223	1.201	1.231	1.157	979	786	613	520	440	437

2008ko erroldaren arabera, zazpi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %1,64 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

Politika

Udal hauteskundeak

Azken agintaldietan, Ergoienako alkatea Askogain herri ekimenekoa izan da. 2007an Tomas Andueza Elso izan zen. Beste hautesle elkarte bat aurkeztu zen, Batzarramendi. Boto baliogabeak hiru izan ziren (emandako guztien %1,03) eta boto zuriak bederatzi (%3,14). Abstentzioa %29,78 izan zen.

Ergoienako Udala (2007)

Alderdia	Botoak	Zinegotziak
Askogain	150	4
Batzarramendi	128	3

2011n ere aipatu bi zerrendak aurkeztu ziren, zinegotzi banaketa berarekin. María Isabel Senar Berastegi aukeratu zuten alkate; udal horretan kargu hori izan duen bigarren andrazkoa da, Olatz Berastegiren ostean.

Ergoienako Udala (2011)

Alderdia	Botoak	Zinegotziak
Askogain	142	4
Batzarramendi	114	3

Udaletxea

• HELBIDEA: Intxorreta Kalea, 15 (Lizarraga kontzejua)

Alkateak

Alkateen zerrenda

1979-1983
1983-1987
1987-1991
1991-1995
1995-1999
1999-2003
2003-2007	Fernando Etxauri Gallardón	Indep.
2007-2011	Tomas Andueza Elso	Askogain
2011-2015	Isabel Senar Berastegi	Askogain

Euskara

Koldo Zuazo hizkuntzalariaren sailkapenaren arabera Ergoienako hizkera nafarrera euskalkiaren hego-sartaldeko azpimotan kokatuta dago. "Lizarraga Ergoieneko euskara" izeneko liburuan luze eta zabal aztertzen dute udalerriko euskara, alde linguistikoa (lexikoa, deklinabidea, aditzak eta fonetika) eta etnologikoa (toponimia, esaera zaharrak, kantak eta etxeen izenak) deskribatuz.

Zerbitzuak

Ergoiena "Etxarri Aranazko Zerbitzuen Mankomunitateko" kidea da.

Ikus, gainera

• Nafarroako udalerrien zerrenda

Bibliografia

• Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. VIII, Iruñea, 1992. ISBN 84-235-1146-4
• Javi Navarro, Jose Navarro eta Mari Lurdes Andueza, Lizarraga Ergoieneko euskara. Nafarroako Gobernua, 2009.

Kanpo loturak

• (Euskaraz) Ergoienako udalaren webgunea.
• (Gaztelaniaz) Ergoienari buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunea.
• Ergoienako Unanu kontzejuaren ikuspegia Google Street View-n.